Theo một báo cáo mới của Cornell University, các quốc gia có tỷ lệ người từng sở hữu Bitcoin cao thường không phải là những trung tâm tài chính lớn, mà là các thị trường có đồng nội tệ biến động mạnh, hạ tầng tài chính yếu và khả năng tiếp cận ngân hàng hoặc USD còn hạn chế.

Ngày 2/9 (giờ địa phương), Bitcoin Magazine dẫn báo cáo Chỉ số chấp nhận Bitcoin do Cornell University công bố rằng El Salvador, Venezuela và Nigeria là những nước đứng đầu về tỷ lệ người từng nắm giữ Bitcoin. Tại các thị trường này, Bitcoin không chỉ được xem là tài sản đầu cơ mà còn là một công cụ thay thế khi hệ thống tài chính truyền thống hoạt động kém hiệu quả.

Báo cáo được xây dựng từ khảo sát 25.880 người trên toàn cầu, nhằm xác định liệu họ đã từng sở hữu Bitcoin hay chưa, sau đó xếp hạng theo từng quốc gia. Kết quả cho thấy nhóm dẫn đầu chủ yếu là các nước có đồng nội tệ thiếu ổn định, khó tiếp cận USD và thiếu các dịch vụ ngân hàng đáng tin cậy, thay vì những nền kinh tế tài chính phát triển như Mỹ.

Nhóm nghiên cứu nhận định tại El Salvador, Venezuela và Nigeria, Bitcoin mang nhiều ý nghĩa thực dụng hơn là một “canh bạc đầu cơ”. Khi hạ tầng tài chính phục vụ đời sống hằng ngày không đáp ứng đầy đủ nhu cầu, Bitcoin trở thành một lựa chọn thay thế cho hệ thống tài chính truyền thống.

Phản hồi từ người tham gia khảo sát cũng cho thấy xu hướng này. Một người tại Venezuela nói Bitcoin “nhanh hơn, gọn hơn và ít rủi ro hơn nhiều” so với các cách khác để mua USD tại địa phương. Trong khi đó, một người tham gia ở El Salvador cho rằng: “Không ai kiểm soát Bitcoin, nghĩa là tất cả chúng ta cùng kiểm soát nó”.

Tại Nigeria, một số người tham gia nhấn mạnh lợi thế giao dịch xuyên biên giới của Bitcoin. Theo họ, ngay cả khi di chuyển qua 6 quốc gia ở châu Phi, Bitcoin vẫn có thể được sử dụng, qua đó giúp giảm bớt rào cản trong tiếp cận dịch vụ tài chính.

Tuy nhiên, tỷ lệ sở hữu Bitcoin cao không đồng nghĩa với mức độ am hiểu cao về công nghệ này. Cornell University cho biết trong quá trình khảo sát, nhiều người gặp khó khăn khi giải thích cấu trúc cơ bản của giao thức Bitcoin. Đáng chú ý, 58% người trả lời không biết nguồn cung Bitcoin được giới hạn ở mức 21 triệu đơn vị.

Bối cảnh chấp nhận Bitcoin cũng khác nhau giữa các quốc gia. Tại Venezuela, tình trạng siêu lạm phát kéo dài cùng các biện pháp kiểm soát tỷ giá nghiêm ngặt đã khiến việc tiếp cận USD trở nên khó khăn hơn, từ đó thúc đẩy Bitcoin được sử dụng sớm hơn so với nhiều nước khác. Khi đồng nội tệ mất giá mạnh, Bitcoin được dùng để bảo toàn tài sản hoặc như một kênh gián tiếp tiếp cận USD.

El Salvador là ví dụ tiêu biểu về việc thúc đẩy Bitcoin ở cấp chính sách. Năm 2021, nước này công nhận Bitcoin là tiền pháp định cùng với USD. Dù giới chức từng thừa nhận việc mở rộng sử dụng Bitcoin trong đời sống thực tế không diễn ra dễ dàng như kỳ vọng, chính phủ nước này vẫn tiếp tục mua vào Bitcoin.

Nigeria cũng được xếp vào nhóm thị trường có hoạt động giao dịch Bitcoin sôi động. Với một bộ phận người dùng, Bitcoin là công cụ tiết kiệm để đối phó với đà mất giá của đồng naira.

Khảo sát được thực hiện bởi Viện Nghiên cứu Chính sách Công nghệ thuộc Trường Chính sách Công Jeb E. Brooks của Cornell University, phối hợp cùng Cornell Bitcoin Club, Human Rights Foundation và Reynolds Foundation. Morning Consult đã tiến hành bộ câu hỏi gồm 125 câu với 25.880 người tại 25 quốc gia trong giai đoạn từ 16/12/2024 đến 10/3/2025.

Theo báo cáo, rất khó lý giải mức độ chấp nhận Bitcoin chỉ bằng kỳ vọng giá sẽ tăng. Ở những thị trường mà niềm tin vào nội tệ thấp hoặc việc tiếp cận ngân hàng và USD còn hạn chế, Bitcoin được xem như một phương án thay thế cho thanh toán, tiết kiệm và bảo toàn tài sản.

Nói cách khác, động lực thúc đẩy Bitcoin không chỉ đến từ kỳ vọng sinh lời, mà còn từ thực tế rằng hệ thống tài chính hiện hữu chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người dân. Báo cáo cho rằng tại những quốc gia tiếp tục thiếu hụt hạ tầng tài chính và đối mặt với bất ổn tiền tệ, Bitcoin có thể vượt ra ngoài vai trò tài sản đầu cơ để trở thành một công cụ tài chính trong đời sống hằng ngày.