Emil Michael, Thứ trưởng phụ trách nghiên cứu - kỹ thuật kiêm Giám đốc Công nghệ của Bộ Quốc phòng Mỹ, đang đối mặt với tranh cãi về xung đột lợi ích sau khi bán cổ phần tại Perplexity và xAI, trong bối cảnh ông tham gia các quyết định liên quan đến Anthropic.

Theo The Guardian ngày 2/9, hồ sơ công bố tài chính cho thấy Emil Michael đã bán cổ phần tại startup tìm kiếm AI Perplexity trong tháng 6 với giá trị ước tính 5-25 triệu USD.

Đây là lần thứ ba trong năm nay ông thoái vốn khỏi các khoản đầu tư liên quan đến AI. Trước đó, vào tháng 1, Emil Michael bán cổ phần tại xAI của Elon Musk với giá 5-25 triệu USD, thu về tối đa 24 triệu USD. Đến tháng 4, ông tiếp tục bán cổ phần tại công ty fintech Brex, thu ít nhất 5 triệu USD.

Trước khi gia nhập chính quyền Trump, Emil Michael từng là cố vấn của Perplexity, nhưng rời hội đồng cố vấn vào đầu năm 2025. Đến tháng 5/2025, ông vào chính quyền và phụ trách chính sách cũng như hoạt động mua sắm AI tại Bộ Quốc phòng Mỹ.

Thương vụ thoái vốn tại Perplexity đặc biệt gây chú ý vì Emil Michael được cho là giữ vai trò quan trọng trong quá trình Bộ Quốc phòng Mỹ gạt Anthropic khỏi một số hoạt động trong năm nay. Anthropic hiện cạnh tranh trực tiếp với Perplexity và xAI trong cuộc đua giành các hợp đồng AI của Chính phủ Mỹ.

Ngày 27/2, Tổng thống Trump chỉ đạo ngừng sử dụng công nghệ của Anthropic trong chính quyền liên bang. Sang tháng 3, Bộ Quốc phòng Mỹ xếp Anthropic vào diện “rủi ro chuỗi cung ứng an ninh quốc gia”. Động thái này cũng khiến các nhà thầu làm việc với quân đội Mỹ bị hạn chế giao dịch thương mại với Anthropic. Theo The Guardian, Emil Michael có tham gia vào quá trình đánh giá rủi ro chuỗi cung ứng đối với công ty này.

Tuy nhiên, ngày 27/8, thẩm phán Rita F. Lin của Tòa án Liên bang khu vực Bắc California phán quyết rằng việc Bộ Quốc phòng Mỹ gắn nhãn rủi ro chuỗi cung ứng đối với Anthropic đã vi phạm các quy định liên quan và mang tính trả đũa do bất đồng về chính sách với chính phủ. Tòa án tuyên vô hiệu biện pháp này và ban hành lệnh cấm vĩnh viễn.

Việc Emil Michael bán cổ phần xAI cũng gây tranh cãi về thời điểm thực hiện. Ông nhận chứng nhận thoái vốn từ Cơ quan Đạo đức Chính phủ vào ngày 18/12/2025 và hoàn tất giao dịch bán vào ngày 9/1/2026. Trong khoảng thời gian đó, Bộ Quốc phòng Mỹ đã ký hợp đồng mới với xAI, sau đó triển khai Grok của công ty này trong mạng lưới quân sự mật. Khi gia nhập chính phủ, Emil Michael kê khai nắm giữ cổ phần xAI trị giá 500.000-1 triệu USD, trong khi giá trị bán ra sau đó đạt 5-25 triệu USD.

Quan hệ tài chính giữa Emil Michael và Perplexity cũng bị đặt câu hỏi về mặt đạo đức công vụ. Theo hồ sơ công bố tài chính năm 2025, trước khi vào chính phủ, ông từng vay cá nhân từ Perplexity 250.000-500.000 USD với lãi suất 4,57% một năm. Trong thỏa thuận đạo đức, Emil Michael cam kết không hưởng lợi từ các khoản sở hữu tại Perplexity chưa được xác định rõ. Tuy vậy, tài liệu công khai không cho biết đợt bán trong tháng 6 chỉ bao gồm phần sở hữu đã được xác định hay còn có cả phần chưa được làm rõ.

Richard Painter, cựu luật sư phụ trách đạo đức tại Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W. Bush, cho rằng Emil Michael lẽ ra phải bán toàn bộ các khoản đầu tư liên quan trước khi bắt đầu nhiệm vụ công. Ở chiều ngược lại, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ khẳng định Emil Michael cùng các quan chức quốc phòng đã tuân thủ luật và quy định về đạo đức, đồng thời trải qua quy trình thẩm định nhiều cấp.

Trong khi đó, Perplexity đang thảo luận với Nvidia về một vòng gọi vốn mới. Nếu đàm phán thành công, định giá công ty được dự báo vượt 30 tỷ USD, cao hơn 50% so với mức 20 tỷ USD ghi nhận vào tháng 9/2025.

Các thương vụ thoái vốn này tiếp tục làm gia tăng tranh cãi về nguy cơ xung đột lợi ích, khi một quan chức cấp cao phụ trách mua sắm AI của Bộ Quốc phòng Mỹ từng nắm giữ hoặc bán cổ phần tại những công ty đang cạnh tranh để giành hợp đồng với chính phủ. Dù vậy, dựa trên các tài liệu đã công bố, hiện vẫn khó khẳng định có mối liên hệ nhân quả trực tiếp giữa các thương vụ bán cổ phần của Emil Michael và những quyết định hợp đồng cụ thể của Bộ Quốc phòng Mỹ.