Các mô hình trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc đang gia tăng sức ép lên các công ty Mỹ trong cuộc đua AI toàn cầu, nhờ lợi thế chi phí suy luận thấp hơn, theo một phân tích mới của Juniper Research.

Ngày 2/9 (giờ địa phương), TechRadar dẫn báo cáo của Juniper Research cho biết các mô hình AI Trung Quốc đang cải thiện hiệu năng nhanh trong khi vẫn duy trì mức giá thấp. Diễn biến này khiến tiêu chí lựa chọn mô hình của giới phát triển thay đổi, đồng thời đẩy trọng tâm cạnh tranh từ cuộc đua “mô hình mạnh nhất” sang khả năng tối ưu chi phí suy luận để phục vụ triển khai thực tế.

Xu hướng này thể hiện rõ trên nền tảng tổng hợp mô hình AI OpenRouter. Theo Juniper Research, năm ngoái, các mô hình của OpenAI, Google và Anthropic chiếm khoảng 70% mức sử dụng trên nền tảng. Tuy nhiên, tỷ trọng cộng gộp hiện đã giảm còn khoảng 30%.

Dữ liệu từ OpenRouter cũng cho thấy trong năm 2025, các mô hình Mỹ vẫn chiếm khoảng ba phần tư tổng lượng token được sử dụng. Dù vậy, nhu cầu đối với các mô hình Trung Quốc tăng rất nhanh và đến đầu tháng 6 năm nay đã vượt nhóm mô hình Mỹ.

Theo Juniper Research, thị trường AI đang ngày càng phân hóa theo chi phí và hiệu năng. Ở các mảng cần xử lý khối lượng lớn như chăm sóc khách hàng hay tạo nội dung, chi phí suy luận thấp trở thành yếu tố then chốt, giúp các mô hình Trung Quốc tăng sức cạnh tranh. Ngược lại, trong các tác vụ đòi hỏi độ tin cậy cao như suy luận phức tạp, tác vụ kéo dài, các ngành có yêu cầu tuân thủ cao hoặc các ứng dụng AI agent tự hành, những mô hình tiên tiến nhất của Mỹ vẫn giữ ưu thế.

Một biến số khác là sự phổ biến của các mô hình open-weight. Một số mô hình Trung Quốc công bố trọng số, cho phép doanh nghiệp tự triển khai trên máy chủ riêng hoặc thiết bị cục bộ. Cách tiếp cận này giúp giảm phụ thuộc vào chi phí gọi API đám mây theo lượt sử dụng, đồng thời mở rộng lựa chọn trong kiểm soát dữ liệu và tối ưu chi phí.

Nếu xu hướng này tiếp diễn, doanh thu từ mảng suy luận của các công ty AI và nhà cung cấp điện toán đám mây Mỹ, vốn đã đầu tư mạnh vào trung tâm dữ liệu, có thể đối mặt thêm áp lực.

Dù vậy, Juniper Research cho rằng vẫn còn quá sớm để kết luận các mô hình Trung Quốc sẽ thay thế hoàn toàn mô hình Mỹ. Tại những thị trường đặt nặng hiệu năng và độ tin cậy, các công ty Mỹ vẫn nắm lợi thế rõ rệt. Kịch bản có khả năng cao hơn là mô hình Trung Quốc giá rẻ và mô hình Mỹ hiệu năng cao sẽ cùng tồn tại theo từng nhu cầu sử dụng, trong khi tiêu chí cạnh tranh mở rộng từ “ai thông minh hơn” sang “ai đáp ứng đủ yêu cầu với chi phí thấp hơn”.