Bitcoin và Ethereum tăng mạnh trong tháng 8, kéo thị trường crypto ra khỏi giai đoạn trầm lắng. Tuy nhiên, đợt phục hồi này không đồng nghĩa những lý tưởng phi tập trung ban đầu của crypto đã trở thành hiện thực. Ngược lại, nó cho thấy công nghệ blockchain và các ứng dụng liên quan đang ngày càng được tích hợp vào hạ tầng tài chính truyền thống.

Ngày 1/9, Cointelegraph cho biết Bitcoin đã tăng 26% trong tháng 8, trong khi Ethereum tăng 34%. Diễn biến này giúp thị trường lấy lại sức nóng sau quãng thời gian ảm đạm. Dù vậy, giá tăng không có nghĩa ngành crypto đã hiện thực hóa những mục tiêu ban đầu.

Crypto đã vượt “điểm không thể quay lại”

Trong vài tháng gần đây, thị trường liên tiếp đón tin kém tích cực. Nhiều công ty khai thác tiền mã hóa chuyển trọng tâm sang trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi các tranh cãi liên quan đến bảo mật ví lạnh cũng gia tăng. Hoạt động tái cơ cấu và đóng cửa doanh nghiệp xuất hiện dồn dập.

BitMEX, sàn giao dịch đã hoạt động 11 năm, dự kiến đóng cửa vào ngày 23/9. Đây từng là nền tảng có vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu của thị trường phái sinh crypto, góp phần phổ biến hợp đồng tương lai vĩnh cửu và các sản phẩm đòn bẩy tới 100 lần.

Ông Stephan Lutz, cựu CEO của BitMEX, cho rằng việc nền tảng này rút lui không đồng nghĩa công nghệ đứng sau nó thất bại. Theo ông, các đối thủ đã nhanh chóng tiếp nhận những công nghệ mà BitMEX từng mở đường, khiến thị trường chuyển từ cuộc đua xây dựng hạ tầng mới sang cạnh tranh thị phần. Ông nhấn mạnh công nghệ crypto đã được tích hợp sâu vào tài chính truyền thống và rất khó đảo ngược, đồng thời khẳng định: “Chúng ta đã vượt qua điểm không thể quay lại”.

Ông Utkarsh Ahuja, nhà sáng lập Moon Future Capital, cũng nhận định khó có thể nói 10 năm qua của ngành crypto là lãng phí. Theo ông, crypto đã để lại dấu ấn trong hạ tầng thanh toán, xử lý giao dịch, bù trừ tài sản và token hóa tài sản. Đặc biệt, việc stablecoin được tích hợp vào hệ thống thanh toán tài chính có thể tạo ra tác động dài hạn. Cùng với đó, token hóa gần như mọi loại tài sản cũng đang trở nên khả thi. Ông cũng cho rằng công nghệ crypto đang lan sang các lĩnh vực ngoài tài chính như năng lượng, y tế và AI.

Tài chính phi tập trung (DeFi) cũng được đánh giá là đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để tiến gần hơn tới vai trò hạ tầng tài chính. Ông Wanja Oberhof, CEO Subsquid Labs, cho biết DeFi đang mở ra một hệ thống tài chính nơi người dùng có thể tự xác minh sổ cái giao dịch, thay vì phải hoàn toàn đặt niềm tin vào đơn vị vận hành. Theo ông, giao dịch có thể được hoàn tất trong vài phút thay vì vài ngày, thị trường hoạt động 24/7, còn các giao thức cho vay có thể xử lý dòng tiền minh bạch ở quy mô hàng chục tỷ USD.

Dù vậy, ông cũng thừa nhận DeFi từng đưa ra lộ trình phát triển quá lạc quan và chưa theo kịp yêu cầu cải thiện trải nghiệm người dùng. Theo ông, thành tựu thực sự của một công nghệ chỉ xuất hiện khi nó được tích hợp vào sản phẩm và đời sống một cách tự nhiên đến mức người dùng gần như không nhận ra sự tồn tại của nó.

Trên thực tế, các tổ chức tài chính đang mở rộng ứng dụng blockchain. Quỹ token hóa, stablecoin, cũng như các hệ thống thanh toán và bù trừ dựa trên blockchain không còn là khái niệm chỉ tồn tại trong cộng đồng crypto. Tuy nhiên, việc crypto được hệ thống tài chính hiện hữu hấp thụ thay vì thay thế nó lại đi ngược kỳ vọng ban đầu của nhiều người ủng hộ lĩnh vực này.

Khung pháp lý cũng đang thúc đẩy nhanh hơn quá trình crypto gia nhập dòng chính. Liên minh châu Âu đã triển khai Đạo luật Thị trường Tài sản Mã hóa (MiCA). Tại Mỹ, các động thái xây dựng khuôn khổ thể chế cho crypto cũng bắt đầu xuất hiện, thay vì chỉ dừng ở cách tiếp cận quản lý đơn thuần. Điều đó giúp thị trường có thêm tính chính danh, nhưng đồng thời khiến tính chất cấp tiến ban đầu dần nhạt đi.

Người dùng tăng, nhưng nghịch lý vẫn còn

Những hứa hẹn ban đầu của crypto đến nay vẫn chưa trở thành hiện thực trọn vẹn. Dentacoin không thể tái cấu trúc ngành nha khoa. Bitcoin cũng không thể ngăn chặn mọi cuộc chiến. Ethereum, cho đến nay, vẫn chưa trở thành hạ tầng cốt lõi của tài chính toàn cầu.

Dù vậy, quy mô người dùng đã tăng lên đáng kể. Theo Pew Research Center, tính đến năm 2026, 19% người trưởng thành tại Mỹ cho biết họ từng đầu tư, giao dịch hoặc sử dụng các đồng tiền mã hóa như Bitcoin hay Ethereum. Tỷ lệ này tương đương gần 1/5 dân số trưởng thành.

Tuy nhiên, số lượng người dùng tăng không đồng nghĩa crypto đã trở nên dễ tiếp cận hơn. Việc phải sử dụng nhiều mạng lưới, ví, sàn giao dịch, cầu nối và các phương thức nạp rút khiến hệ sinh thái trở nên phức tạp hơn. Một nghịch lý khác là dù crypto hướng tới các giao dịch và tài sản mang tính xuyên biên giới, lĩnh vực này vẫn chịu tác động mạnh từ khung quản lý riêng của từng quốc gia.

Tự lưu ký cũng là một ví dụ điển hình của nghịch lý đó. Khi giá trị Bitcoin tăng lên, rủi ro và gánh nặng trong việc tự nắm giữ khóa riêng cũng lớn hơn. Trong bối cảnh các vụ hack và mối đe dọa bảo mật nhắm vào ví lạnh vẫn tiếp diễn, các quỹ ETF sử dụng dịch vụ lưu ký tập trung đang trở thành phương án tiếp cận thực tế hơn với số đông.

Xét cho cùng, đợt tăng giá gần đây của Bitcoin không cho thấy crypto đã hoàn thành trọn vẹn những cam kết ban đầu. Nhiều doanh nghiệp và dự án từ giai đoạn đầu đã biến mất, còn lý tưởng về một hệ thống tài chính nằm ngoài sự kiểm soát của nhà nước và các cơ quan trung ương cũng dần phai nhạt. Thay vào đó, stablecoin, token hóa tài sản, thanh toán và bù trừ trên nền tảng blockchain đang từng bước trở thành một phần của tài chính truyền thống. Nói cách khác, ảnh hưởng của crypto hiện được mở rộng chủ yếu thông qua vai trò hạ tầng trong hệ thống tài chính hiện hữu, thay vì thay thế chính hệ thống đó.