Ngay cả khi một bài đăng trực tuyến chứa thông tin sai sự thật hoặc hình ảnh do AI tạo ra, nội dung đó cũng không đương nhiên bị xếp vào diện “thông tin sai lệch và bị thao túng” để gỡ bỏ. Theo KISO, việc đánh giá còn phải xem xét mục đích gây hại hoặc trục lợi, cũng như mức độ xâm phạm quyền của người khác hay lợi ích công cộng.

Ngày 2/9, Ủy ban đặc biệt thẩm định thông tin sai lệch và bị thao túng thuộc Tổ chức Chính sách Tự quản Internet Hàn Quốc (KISO) đã tổ chức họp báo tại khu vực Gwanghwamun, Seoul. Đây là lần đầu tiên cơ quan này công bố kết quả thẩm định và bộ tiêu chí đánh giá trong cơ chế tự điều chỉnh kể từ khi Luật Thông tin và Truyền thông sửa đổi có hiệu lực.

Tham dự họp báo có Chủ tịch Kim Min-ho, giáo sư Trường Luật sau đại học thuộc Đại học Sungkyunkwan; ủy viên Kim Hyun-kyung, giáo sư Trường Sau đại học Chính sách CNTT thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Seoul; ủy viên Hwang Yong-seok, giáo sư Khoa Truyền thông thuộc Đại học Konkuk; cùng các thành viên khác của ủy ban.

Theo KISO, ủy ban đã tiếp nhận 27 vụ việc do các công ty thành viên đề nghị thẩm định vì không thể tự đưa ra đánh giá. Trong số này, 4 vụ bị loại khỏi quy trình do nội dung đã được xóa trong thời gian xem xét hoặc đã bị áp dụng biện pháp tạm thời theo đơn khiếu nại xâm phạm quyền, như phỉ báng. Như vậy, số vụ được thẩm định đến cùng là 23.

Kết quả cho thấy toàn bộ 23 trường hợp đều không thuộc phạm vi điều chỉnh của “Hướng dẫn chính sách tự quản của KISO về thông tin sai lệch và bị thao túng”. Vì vậy, ủy ban không đưa ra quyết định yêu cầu xóa nội dung hay hạn chế hiển thị đối với bất kỳ trường hợp nào.

Kim Min-ho cho biết nếu mỗi công ty thành viên tự áp dụng một bộ tiêu chí khác nhau để xác định “thông tin sai lệch và bị thao túng”, người dùng và xã hội có thể rơi vào tình trạng lẫn lộn. Vì lý do đó, KISO đã thành lập ủy ban đặc biệt gồm các chuyên gia về pháp luật, truyền thông, báo chí và công nghệ nhằm áp dụng thống nhất một chuẩn đánh giá.

### Nhóm nội dung thông tin - đánh giá - quảng bá chiếm 70%

Ban đầu, ủy ban dự đoán các bài viết nhạy cảm về chính trị sẽ chiếm tỷ trọng lớn trong số hồ sơ được đưa ra thẩm định. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhóm “thông tin - đánh giá - quảng bá” mới là loại nội dung chiếm ưu thế.

Cụ thể, các bài viết liên quan đến doanh nghiệp du lịch và lưu trú, đánh giá hóa đơn nhà hàng, trải nghiệm dịch vụ thẩm mỹ hay thông tin giảm giá sản phẩm chiếm 19/27 trường hợp, tương đương khoảng 70%. Phần còn lại thuộc các nhóm như tranh chấp - công kích, giải trí, hoặc ý kiến trong lĩnh vực học thuật và tôn giáo.

Theo Kim Min-ho, trái với dự báo ban đầu về các vấn đề chính trị nhạy cảm, phần lớn hồ sơ lại là những nội dung mang tính giới thiệu, quảng bá hoặc đánh giá sản phẩm và dịch vụ.

### Thẩm định theo 3 lớp tiêu chí

Bước đánh giá đầu tiên là xác định bài đăng có chứa thông tin sai sự thật hoặc bị thao túng hay không. Tuy nhiên, ủy ban cho biết sẽ không chỉ dựa vào một vài chi tiết thiếu chính xác hoặc thông tin đã cũ để kết luận nội dung là sai. Việc đánh giá được thực hiện trên cơ sở thông điệp cốt lõi, bối cảnh tổng thể và mức độ ảnh hưởng tới nhận thức của người dùng thông thường.

Nói cách khác, nếu lỗi chỉ xuất hiện ở phần bối cảnh hoặc chi tiết phụ và không ảnh hưởng đáng kể đến quyết định của người đọc, nội dung đó sẽ không bị coi là thông tin sai sự thật. Tương tự, các đánh giá mang tính chủ quan, ý kiến cá nhân, hay tranh luận trong lĩnh vực học thuật, khoa học hoặc tôn giáo - nơi chưa thể xác định rõ “sự thật khách quan” - cũng không thuộc phạm vi phân định đúng sai theo tiêu chí này.

KISO cho biết có những trường hợp được xác định là có yếu tố sai sự thật hoặc bị thao túng, nhưng cuối cùng vẫn không bị xếp vào nhóm “thông tin sai lệch và bị thao túng”.

Kim Min-ho nêu ví dụ về một bài giới thiệu cơ sở lưu trú nhưng lại sử dụng ảnh sảnh của một khách sạn cao cấp ở nước ngoài không liên quan, hoặc một bài quảng bá một chất như “thuốc trị bách bệnh” kèm các ca điều trị không liên quan. Một số hình ảnh ghép do AI tạo ra, trong đó biển hiệu tiếng Hàn bị méo hoặc vỡ nét, cũng được xem là có dấu hiệu thao túng.

Tuy nhiên, theo ủy ban, các trường hợp này không đủ cơ sở để chứng minh có mục đích gây hại, động cơ trục lợi hoặc mức độ xâm phạm rõ ràng tới quyền của người khác hay lợi ích công cộng. Vì vậy, kết luận cuối cùng đều là không thuộc phạm vi xử lý theo hướng dẫn nêu trên.

Kim Hyun-kyung nhấn mạnh rằng việc một nội dung sai sự thật hoặc bị thao túng, tự thân nó, chưa đủ để cấu thành “thông tin sai lệch và bị thao túng” thuộc diện cần hạn chế lan truyền. Theo bà, một trường hợp chỉ bị xem xét xử lý khi đồng thời đáp ứng ba điều kiện: có yếu tố sai sự thật hoặc thao túng; có mục đích gây hại hoặc trục lợi; và gây xâm phạm quyền nhân thân, tài sản của người khác hoặc phương hại đến lợi ích công cộng.

Do rất khó xác minh trực tiếp ý đồ và mục đích của người đăng, ủy ban cho biết họ sẽ căn cứ vào các tình tiết khách quan như quan hệ giữa người đăng và người bị ảnh hưởng, việc lặp đi lặp lại cùng một nội dung, hành vi cố ý xóa hoặc chỉnh sửa dấu vết giúp xác định nguồn, hay việc sử dụng công cụ tự động để phát tán nội dung một cách có tổ chức.

Khái niệm “trục lợi” cũng không chỉ giới hạn ở lợi ích kinh tế như doanh thu quảng cáo. Theo KISO, các lợi ích về xã hội hoặc chính trị, chẳng hạn mở rộng ảnh hưởng hay tăng số người theo dõi, cũng có thể được tính đến. Dù vậy, để tránh mở rộng phạm vi diễn giải quá mức, ủy ban chỉ xem xét khi tồn tại lợi ích riêng, trực tiếp và cụ thể.

### Nội dung AI và parody được xét theo ngữ cảnh

Đối với nội dung do AI tạo ra, KISO cho biết trọng tâm không nằm ở việc hình ảnh hay video đã bị ghép hoặc chỉnh sửa hay chưa, mà là ở khả năng khiến người dùng hiểu nhầm đó là sự thật khách quan. Nếu nội dung được gắn nhãn là do AI tạo ra, hoặc phần chỉnh sửa không liên quan đến thông tin cốt lõi, trường hợp đó có thể không bị coi là thông tin bị thao túng.

Với các nội dung châm biếm hoặc parody, ủy ban cũng không đưa ra kết luận chỉ dựa trên hình thức thể hiện. Hwang Yong-seok cho biết ngay cả khi đã ghi chú đó là nội dung AI, cơ quan này vẫn phải đánh giá tổng thể liệu nội dung có tính sáng tạo hay không, và có sử dụng thủ pháp đánh lừa để xâm phạm một quyền hoặc lợi ích cụ thể hay không.

Theo Hwang Yong-seok, nếu trao cho các nền tảng vai trò phán xét và sàng lọc tính xác thực của toàn bộ thông tin lưu hành trên thị trường, nguy cơ mở rộng quá mức quyền lực của nền tảng là điều khó tránh khỏi. Vì vậy, khái niệm “thông tin sai lệch và bị thao túng” cần được áp dụng theo hướng tối thiểu, nhằm ngăn việc xóa nội dung một cách tùy tiện chỉ vì một vài sai sót.

Tiêu chí “xâm hại lợi ích công cộng” cũng được ủy ban diễn giải theo hướng chặt chẽ. KISO cho biết họ sẽ xem xét liệu nội dung có đe dọa những giá trị được pháp luật bảo vệ, như hệ thống phòng dịch hay quyền tự do bầu cử, hoặc có nguy cơ gây ra thiệt hại khó khắc phục trong đời sống thực, như rút tiền hàng loạt, biến động mạnh giá tài sản, cản trở hoạt động cứu hộ hoặc phòng dịch.

Đối với các nội dung liên quan đến quyền cá nhân như phỉ báng hay xâm phạm đời tư, KISO áp dụng cơ chế biện pháp tạm thời hiện hành tách biệt với quy trình thẩm định “thông tin sai lệch và bị thao túng”. Trong đợt rà soát lần này, một số trường hợp đã bị xử lý theo cơ chế khiếu nại xâm phạm quyền và không được xem xét tiếp về nội dung chính.

KISO cũng nhấn mạnh rằng các quyết định của cơ quan này không có hiệu lực cưỡng chế pháp lý, mà được thực thi trên cơ sở thỏa thuận giữa các công ty thành viên. Khi ủy ban đặc biệt kết luận một nội dung có thuộc diện “thông tin sai lệch và bị thao túng” hay không, việc lựa chọn biện pháp cụ thể - như xóa nội dung, hạn chế hiển thị hoặc hạn chế doanh thu - sẽ do doanh nghiệp thành viên quyết định.

Kim Min-ho cho biết nguyên tắc của cơ chế tự điều chỉnh là không gom tất cả thông tin thiếu chính xác hoặc mọi tranh chấp xâm phạm quyền vào cùng một nhóm “thông tin sai lệch và bị thao túng”. Thay vào đó, biện pháp chỉ được áp dụng với những nội dung đáp ứng đầy đủ các điều kiện trong hướng dẫn. Ông cho biết KISO sẽ tiếp tục công khai các trường hợp thẩm định và kết quả xử lý để nâng cao tính dự báo cũng như độ tin cậy của cơ chế tự điều chỉnh.