Các cuộc đàm phán chi tiết quanh phần “đầu tư chiến lược” trị giá 200 tỷ USD trong gói cam kết đầu tư 350 tỷ USD của Hàn Quốc vào Mỹ đang bước vào giai đoạn cuối. Trong bối cảnh Washington xây dựng cơ chế thuế với chip nhằm thúc đẩy doanh nghiệp nước ngoài mở rộng sản xuất tại Mỹ, Seoul muốn đưa vào thỏa thuận bằng văn bản cơ chế hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế tương ứng với quy mô đầu tư.

Theo Bộ Công Thương Hàn Quốc, từ ngày 1/9, Bộ trưởng Kim Jeong-gwan bắt đầu chuyến công tác qua North Carolina, Washington, DC và Louisiana. Trước khi lên đường tại sân bay quốc tế Incheon, ông cho biết sẽ rà soát và chốt các vấn đề liên quan đến đầu tư tại Mỹ, đồng thời dự kiến gặp Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick.

Theo thỏa thuận thương mại đạt được với Mỹ năm ngoái, trong tổng số 350 tỷ USD cam kết đầu tư, Hàn Quốc phân bổ 150 tỷ USD cho hợp tác ngành đóng tàu, còn 200 tỷ USD dành cho đầu tư chiến lược. Phần này hiện vẫn được hai bên tiếp tục đàm phán về dự án cụ thể và cơ chế thực hiện.

Về phía Mỹ, Bộ trưởng Howard Lutnick được cho là ưu tiên phương án ấn định hạn ngạch nhập khẩu chip miễn thuế dựa trên sản lượng mà từng doanh nghiệp cam kết sản xuất tại Mỹ. Politico ngày 27/8 giờ địa phương đưa tin chính quyền Trump đang xem xét áp thuế không chỉ với chip mà cả các thiết bị thành phẩm sử dụng chip, như laptop, máy chơi game và máy chủ trung tâm dữ liệu. Các nội dung khác cũng đang được cân nhắc gồm mức thuế, hạn ngạch theo từng quốc gia và tiêu chí áp dụng đối với các nhà sản xuất chip lớn.

Cốt lõi của cơ chế này là lấy quy mô đầu tư tại Mỹ làm căn cứ xác định hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế. Đài Loan đã đi trước theo hướng này. Mỹ giảm thuế đối ứng với Đài Loan từ 25% xuống 15%, với điều kiện hòn đảo này triển khai kế hoạch đầu tư 250 tỷ USD vào lĩnh vực bán dẫn. Washington đồng thời cho phép các doanh nghiệp Đài Loan xây dựng nhà máy chip tại Mỹ được xuất khẩu vào thị trường này theo diện miễn thuế trong thời gian xây dựng, với lượng tối đa tương đương 2,5 lần công suất của nhà máy mới. Với các doanh nghiệp đã hoàn tất nhà máy tại Mỹ, hạn ngạch miễn thuế tối đa là 1,5 lần công suất.

Theo Financial Times, Bộ Thương mại Mỹ cũng đang lên kế hoạch miễn thuế quan đối với chip dành cho các tập đoàn công nghệ Mỹ như Amazon, Google và Microsoft, gắn với cam kết đầu tư tại Mỹ của TSMC. Nếu TSMC phân bổ hạn ngạch miễn thuế cho khách hàng tại Mỹ, các doanh nghiệp này có thể nhập khẩu chip mà không phải chịu thuế. Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp đầu tư vào Mỹ sẽ có lợi thế trong việc giúp khách hàng giảm gánh nặng thuế quan.

Đổi miễn thuế lấy đầu tư

Dù Hàn Quốc đã nhận được cam kết về nguyên tắc đối xử tối huệ quốc, tức không bị đối xử bất lợi hơn các nước khác, giới chức và doanh nghiệp nước này vẫn đối mặt nhiều bất định. Hiện chưa rõ công thức 2,5 lần và 1,5 lần áp dụng cho Đài Loan có được giữ nguyên với Hàn Quốc hay không, cũng như những mặt hàng nào sẽ nằm trong diện được miễn thuế.

Việc các nội dung này chưa được ghi rõ trong thỏa thuận bằng văn bản càng làm gia tăng rủi ro thiếu nhất quán trong thực thi chính sách. Tháng 8 năm ngoái, Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố sẽ áp thuế 100% với chip, nhưng cho phép miễn áp dụng nếu doanh nghiệp đang xây dựng cơ sở sản xuất tại Mỹ, kể cả khi nhà máy chưa đi vào vận hành. Đến tháng 1 năm nay, ông ký tuyên cáo áp thuế 25% với chip nhập khẩu vào Mỹ rồi tái xuất, trong đó có các dòng chip AI như H200 của Nvidia. Sang tháng 2, Tòa án Tối cao Liên bang Mỹ phán quyết thuế đối ứng là trái luật và vô hiệu, khiến áp lực tạm thời hạ nhiệt.

Trong ngắn hạn, tác động được đánh giá là chưa quá lớn do nguồn cung DRAM, NAND flash và bộ nhớ băng thông cao HBM trên toàn cầu vẫn thiếu hụt. HBM là dòng bộ nhớ xếp chồng từ DRAM để tăng tốc xử lý dữ liệu. Samsung Electronics, SK hynix và Micron đã bắt đầu mở rộng công suất, nhưng sản lượng bổ sung dự kiến phải tới năm 2028 mới ra thị trường. Trong bối cảnh giá bộ nhớ tăng, nếu tiếp tục cộng thêm thuế quan, gánh nặng chi phí đối với các tập đoàn công nghệ Mỹ mua bộ nhớ cho trung tâm dữ liệu AI sẽ còn lớn hơn.

Ngày 26/8, Chính phủ Hàn Quốc đã tổ chức cuộc họp lần thứ 59 của Ủy ban Thúc đẩy Thương mại tại khu phức hợp chính phủ ở Sejong, do Trưởng đoàn đàm phán thương mại Park Jeong-seong chủ trì, để thảo luận phương án ứng phó với các vấn đề như thuế quan, rào cản phi thuế và đầu tư vào Mỹ. Bộ Công Thương Hàn Quốc cho biết sẽ huy động phối hợp liên bộ để hỗ trợ doanh nghiệp ổn định hoạt động xuất khẩu và đầu tư thông qua chia sẻ thông tin và điều phối chính sách.

Trước đó, từ ngày 16 đến 19/8, Bộ trưởng Kim Jeong-gwan đã thăm Washington, DC và gặp Bộ trưởng Howard Lutnick trong hai ngày liên tiếp. Theo Bộ Công Thương Hàn Quốc, hai bên đã trao đổi về các điểm then chốt cũng như tiến độ triển khai các dự án nằm trong danh mục đầu tư chiến lược. Trong mô hình lấy quy mô đầu tư để quy đổi thành hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế, mục tiêu của Seoul là chốt bằng văn bản công thức tính hệ số miễn thuế và phạm vi mặt hàng được áp dụng. Một đại diện trong ngành cho biết: “Hiện vẫn chưa thể nói gì cụ thể, nhưng nếu Đài Loan đã được hưởng cơ chế này, chúng tôi kỳ vọng Hàn Quốc cũng sẽ nhận được điều kiện tương tự.”