Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, “AI model harness” đang nổi lên như một khái niệm đáng chú ý và dần trở thành một lĩnh vực cạnh tranh mới trên thị trường AI doanh nghiệp.

Về nghĩa gốc, “harness” là bộ yên cương dùng để điều khiển ngựa hoặc bò. Trong AI, thuật ngữ này được dùng để chỉ lớp phần mềm kết nối mô hình với công cụ, dữ liệu và quy trình thực thi, giúp AI có thể đảm nhận các tác vụ thực tế như lập trình hay tìm kiếm. Nói cách khác, đây là lớp điều phối giúp AI agent thực sự vận hành trong môi trường doanh nghiệp.

Theo Wall Street Journal dẫn lời David Pan, người phụ trách mảng ứng dụng AI theo ngành tại Moody's, harness là lớp phần mềm và mã điều phối bao quanh mô hình AI. Thành phần này cung cấp ngữ cảnh cho mô hình, bao gồm bộ nhớ và dữ liệu doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ AI agent thực hiện các tác vụ trong thực tế.

David Pan ví harness như lớp bao bọc xung quanh “bộ não” là mô hình AI. Thông qua harness, người dùng có thể kiểm soát mô hình và điều hướng cách nó hoạt động, tương tự như việc dùng yên cương để điều khiển ngựa.

Năm nay, mức độ quan tâm dành cho harness tiếp tục gia tăng. Theo giới chuyên môn, khi các mô hình suy luận ngày càng phát triển, vai trò của harness cũng trở nên nổi bật hơn. Anthropic cho biết khi kết hợp mô hình suy luận với một harness có hiệu năng cao, AI có thể kết nối với hệ thống thực, chạy mã và quản lý luồng công việc.

Sự quan tâm ngày càng lớn từ khối doanh nghiệp chủ yếu gắn với nhu cầu kiểm soát AI. Theo David Pan, harness có thể trở thành công cụ giúp doanh nghiệp giành lại quyền kiểm soát đối với hệ thống AI mà họ triển khai.

Thông qua việc tự phát triển lớp phần mềm bao quanh mô hình AI, còn được gọi là “harness engineering”, doanh nghiệp có thể xây dựng quy trình vận hành mà không phải phụ thuộc vào một mô hình cụ thể. Cách làm này giúp giảm rủi ro bị khóa chặt vào một nhà cung cấp AI duy nhất.

Harness có thể được doanh nghiệp tự phát triển hoặc mua từ bên thứ ba. Gần đây, ngày càng nhiều công ty tung ra sản phẩm và công nghệ gắn với khái niệm này.

Các công ty AI lớn như OpenAI và Anthropic cũng đã cung cấp model harness riêng cho khách hàng doanh nghiệp. Trong khi đó, “DeepSeek harness” do DeepSeek công bố dưới dạng mã nguồn mở đang lan rộng nhanh trong cộng đồng lập trình viên và nhận được nhiều phản hồi tích cực. Chỉ vài giờ sau khi phát hành, DeepSeek harness đã vượt 33.000 lượt gắn sao trên GitHub và con số này vẫn tiếp tục tăng. Hệ sinh thái plugin do cộng đồng phát triển cũng đang hình thành sôi động.

Salesforce, công ty phần mềm chuyên phục vụ khách hàng doanh nghiệp, cũng được cho là sẽ đẩy mạnh hiện diện tại thị trường harness doanh nghiệp thông qua sản phẩm “AIforce”.

Theo Wall Street Journal dẫn lời David Pan, các tổ chức trong lĩnh vực chịu giám sát chặt chẽ như ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước có xu hướng cần tự xây dựng harness để tránh phải đưa quy trình nghiệp vụ nội bộ ra bên ngoài.

Dù vậy, cũng có quan điểm cho rằng doanh nghiệp không nhất thiết phải tự phát triển harness. Wall Street Journal cho biết tập đoàn dược sinh học Bristol Myers Squibb đã chọn Claude của Anthropic làm “harness tiêu chuẩn”, nhằm tránh phải tự xây dựng lại các công cụ hạ tầng cơ bản.

Kartik Sarangmath, đồng sáng lập Omnara - công ty phát triển nền tảng dashboard tích hợp cho phép giám sát và điều khiển từ xa nhiều AI coding agent trên di động, web và desktop - gần đây nhấn mạnh trên mạng xã hội X rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở việc tự xây hay dùng harness có sẵn, mà ở hệ thống prompt, bộ công cụ được cung cấp và cách các thành phần tương tác với nhau. Theo ông, không nhất thiết phải tự làm harness, và cũng không phải tác vụ nào cũng cần đến nó. Sử dụng một harness tốt sẵn có có thể giúp tiết kiệm thời gian hơn đáng kể.

Wall Street Journal cũng cho biết router - một trong những thành phần cốt lõi của harness - đang nổi lên như một điểm chiến lược mới trong hệ sinh thái AI.

Router là phần mềm tự động chọn mô hình phù hợp cho từng tác vụ. Khi doanh nghiệp ngày càng chú trọng cắt giảm chi phí AI, mức độ quan tâm dành cho router cũng tăng theo. Gần đây, Stripe, nền tảng thanh toán lớn, đã mua lại OpenRouter - công ty chuyên về router - với giá hơn 7 tỷ USD, trong bối cảnh ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia vào thị trường này.