Mũ bay của phi công tiêm kích F-35 đang được xem là một trong những thiết bị quân sự tinh vi nhất hiện nay. Đây không chỉ là khí tài bảo hộ, mà còn là hệ thống tác chiến tích hợp, hiển thị dữ liệu bay và chiến đấu ngay trước mắt phi công, đồng thời mang lại khả năng quan sát như thể xuyên qua phần dưới thân máy bay.

Theo TechRadar ngày 31/8 (giờ địa phương), F-35 sử dụng mũ bay HMDS thế hệ 3. Không quân Mỹ từng xác nhận vào năm 2015 rằng giá ước tính của thiết bị này vào thời điểm đó khoảng 400.000 USD mỗi chiếc, đắt gấp hơn 4 lần mũ bay dùng trên F-16. Mỗi mũ cũng được chế tạo và căn chỉnh riêng theo kích thước đầu cùng vị trí mắt của từng phi công.

Điểm nổi bật nhất của HMDS là khả năng quan sát theo kiểu thực tế tăng cường, kết nối trực tiếp với các cảm biến đặt trên máy bay. F-35 được trang bị hệ thống DAS với 6 cảm biến hồng ngoại bố trí quanh thân, thu hình ảnh 360 độ và truyền lên kính che mặt của phi công. Khi nhìn xuống dưới, phi công sẽ thấy hình ảnh mặt đất thay cho phần đáy máy bay, tạo cảm giác thân máy bay trở nên “trong suốt”. Các dữ liệu về mục tiêu, máy bay hoặc tên lửa được phát hiện và theo dõi cũng xuất hiện đồng thời trên kính.

HMDS đồng thời đảm nhiệm vai trò của HUD trên các tiêm kích truyền thống. Phi công có thể theo dõi tốc độ, độ cao, hướng bay, mục tiêu và dữ liệu cảm biến mà không cần rời mắt khỏi hướng quan sát. Hình ảnh quan sát ban đêm cũng được chiếu trực tiếp lên kính che mặt. Vì vậy, F-35 không cần đến HUD cố định kiểu cũ.

Khả năng phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa của DAS cũng là điểm đáng chú ý. Trong một thử nghiệm năm 2010, DAS dành cho F-35 khi được lắp trên máy bay thử nghiệm đã phát hiện và theo dõi một tên lửa đẩy hai tầng ở cự ly hơn 800 dặm, tương đương khoảng 1.287 km. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa phi công có thể dùng mắt thường để quan sát hay khai hỏa trực tiếp vào mục tiêu ở khoảng cách này.

Quá trình phát triển HMDS từng gặp không ít trục trặc. Ở giai đoạn đầu, thiết bị bị phàn nàn vì hiện tượng rung hình, sai lệch căn chỉnh hiển thị, trọng lượng lớn và các vấn đề an toàn liên quan đến ghế phóng thoát hiểm. Bộ Quốc phòng Mỹ khi đó từng hỗ trợ BAE Systems phát triển một mẫu mũ thay thế. Tuy nhiên, sau khi các lỗi được khắc phục, kế hoạch này đã bị hủy. Collins Elbit Vision Systems cho biết đã bàn giao chiếc HMDS thứ 3.000 cho chương trình F-35 trong năm 2024.

Với F-35, mũ bay không đơn thuần là một thiết bị đắt tiền dành cho phi công, mà còn đóng vai trò như giao diện tác chiến trung tâm, kết nối toàn bộ hệ thống cảm biến của tiêm kích với người điều khiển. Cựu Tham mưu trưởng Không quân Mỹ Mark Welsh III từng gọi đây không phải là một chiếc mũ, mà là “không gian làm việc” của phi công.