Mỹ đang đối mặt với đợt bùng phát Cyclospora lớn nhất từ trước đến nay, trong bối cảnh các chương trình nghiên cứu liên bang về loại ký sinh trùng này đồng thời bị xáo trộn. Việc cắt giảm ngân sách và kế hoạch di dời cơ sở nghiên cứu làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thất thoát nhân lực, từ đó ảnh hưởng đến năng lực truy vết nguồn gây ô nhiễm thực phẩm và ứng phó dịch bệnh.

Theo Ars Technica ngày 31/8 (giờ địa phương), trong ba chương trình thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) phụ trách phần lớn hoạt động nghiên cứu về Cyclospora, có hai chương trình không được cấp ngân sách cho năm tài khóa 2026 và về cơ bản đã dừng hoạt động.

Chương trình còn lại vẫn được duy trì ngân sách. Tuy nhiên, chính quyền Trump đã chuyển nhiệm vụ của Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Beltsville, gần Washington D.C., sang bang Iowa, làm gia tăng khả năng các nhà nghiên cứu rời đi. Hiện chưa có nhà khoa học nào được ghi nhận có kế hoạch chuyển sang Iowa.

Thời điểm này được xem là đặc biệt bất lợi. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết tính đến ngày 24/8, nước này đã xác nhận bằng xét nghiệm 17.180 ca nhiễm Cyclospora, đồng thời đang điều tra thêm 11.844 ca. Số ca nhập viện là 922 và đã có 2 trường hợp tử vong. Cùng kỳ năm ngoái, số ca được báo cáo chỉ là 1.180.

Cyclospora là một loại ký sinh trùng đường ruột có thể lây qua rau quả tươi. Việc nghiên cứu tác nhân này khó hơn so với E. coli hay Salmonella. Nguyên nhân là Cyclospora chỉ sinh sôi trong ruột người, khiến việc nuôi cấy trong phòng thí nghiệm gặp nhiều trở ngại, trong khi lượng ký sinh trùng thải qua phân cũng không ổn định.

Bên cạnh đó, do bộ gene của Cyclospora lớn hơn vi khuẩn và loài này sinh sản hữu tính, việc phân tích mối liên hệ di truyền giữa các ca bệnh để lần ra cùng một nguồn ô nhiễm cũng phức tạp hơn.

Các nhóm nghiên cứu từng coi đợt bùng phát lớn trong năm nay là cơ hội để thu thập thêm mẫu bệnh phẩm và làm rõ đặc tính của ký sinh trùng. Tuy nhiên, sau khi bị cắt ngân sách, các nhóm này hiện chủ yếu tập trung bảo quản số mẫu sẵn có thay vì triển khai các phân tích mới.

Giới chuyên môn lo ngại rằng số chuyên gia trong lĩnh vực này vốn đã rất ít, nên ngay cả khi ngân sách được khôi phục, việc xây dựng lại đội ngũ và năng lực nghiên cứu tích lũy cũng sẽ không thể diễn ra trong thời gian ngắn. USDA khẳng định hoạt động nghiên cứu sẽ tiếp tục không bị gián đoạn, nhưng nếu làn sóng nhân sự rời đi thực sự xảy ra, nghiên cứu an toàn thực phẩm tại Mỹ có thể đối mặt với một khoảng trống lớn.