Phân tích mới cho thấy việc xây dựng hạ tầng thanh toán thời gian thực không đồng nghĩa với việc thanh toán tức thời sẽ nhanh chóng phổ cập. Tại mỗi quốc gia, tốc độ triển khai phụ thuộc lớn hơn vào hệ sinh thái sẵn có, gồm thói quen thanh toán, mức phí và mạng lưới chấp nhận thanh toán.

Theo Fintech News Switzerland ngày 31/8 (giờ địa phương), McKinsey chia thị trường thanh toán tức thời toàn cầu thành ba nhóm.

Nhóm đầu tiên là các thị trường nơi thanh toán tức thời đã trở thành phương thức chủ đạo, tiêu biểu là Ấn Độ và Brazil. Tại Ấn Độ, Unified Payments Interface (UPI) ra mắt năm 2016 và sau đó phát triển thành thị trường thanh toán tức thời lớn nhất thế giới, xử lý hơn 20 tỷ giao dịch mỗi tháng. UPI hiện chiếm khoảng một phần ba tổng khối lượng giao dịch của nước này.

Brazil cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh sau khi triển khai Pix vào năm 2020. Thanh toán tức thời hiện chiếm khoảng 30% tổng số giao dịch, với khoảng 8 tỷ giao dịch mỗi tháng và hơn 170 triệu người dùng.

Nhóm thứ hai gồm các thị trường như Anh và châu Âu, nơi thanh toán tức thời chủ yếu đóng vai trò bổ trợ cho hệ sinh thái thẻ đã hiện diện vững chắc. Dù giúp đẩy nhanh các giao dịch giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp, thẻ vẫn là phương thức chiếm ưu thế trong thanh toán tại điểm bán. Vì vậy, tỷ trọng thanh toán tức thời trong thanh toán bán lẻ mới chỉ quanh mức 10%.

Tại EU, khối này đã thông qua Instant Payments Regulation (IPR), yêu cầu các tổ chức cung cấp dịch vụ chuyển khoản euro tức thời với mức phí không cao hơn chuyển khoản thông thường, đồng thời bắt buộc áp dụng tính năng xác minh người thụ hưởng.

Nhóm thứ ba là các thị trường như Mỹ và Mexico, nơi thanh toán tức thời phải cạnh tranh trực tiếp với các thói quen thanh toán sẵn có. Tại Mỹ, mạng thanh toán thời gian thực RTP ra mắt năm 2017, còn FedNow được triển khai từ năm 2023. Tuy nhiên đến năm 2025, số lượng giao dịch của hai hệ thống này lần lượt chỉ khoảng 447 triệu và 8 triệu.

So với tổng lượng giao dịch thanh toán tại Mỹ khoảng 345 tỷ mỗi năm, quy mô trên vẫn còn rất nhỏ. Mexico cũng đưa ra CoDi và DiMo dựa trên hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng SPEI, nhưng tỷ trọng thanh toán tức thời vẫn dưới 5%.

Theo McKinsey, thành công của Ấn Độ và Brazil đến từ việc mở rộng sự tham gia của các ngân hàng, duy trì mức phí thuận lợi cho người dùng và đơn vị chấp nhận thanh toán, đồng thời liên tục bổ sung tính năng mới.

Ngược lại, tại những thị trường mà thẻ hoặc tiền mặt đã bám rễ sâu, chỉ đầu tư vào hạ tầng là chưa đủ để thay đổi hành vi người dùng. McKinsey cho rằng yếu tố cạnh tranh cốt lõi của thanh toán tức thời không nằm ở riêng tốc độ xử lý, mà ở khả năng mang lại lựa chọn thuận tiện và tiết kiệm hơn so với các phương thức thanh toán hiện có.