Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) cho biết tiền thưởng từ các doanh nghiệp bán dẫn đang bắt đầu lan sang tiêu dùng tại những địa phương tập trung nhiều cơ sở sản xuất chip. Theo BOK, sau khi Samsung Electronics và SK hynix chi thưởng, mức chi tiêu tại các khu vực hưởng lợi lớn từ ngành bán dẫn cao hơn tối đa 4% so với các địa bàn còn lại.

Ngày 31/8, BOK công bố báo cáo cho thấy tại các địa phương như Icheon, Hwasung và quận Heungdeok thuộc Cheongju, tiêu dùng đã tăng rõ rệt sau các đợt chi thưởng. Mức tăng chi tiêu cộng dồn từ năm ngoái đến cuối năm nay được ước tính vào khoảng 1.700 tỷ won, qua đó góp thêm 0,03% vào GDP năm 2026.

Trong báo cáo “BOK Issue Note - Tiêu dùng tại các khu vực hưởng lợi từ ngành bán dẫn thay đổi ra sao”, cơ quan này cho biết giá xuất khẩu bán dẫn tăng mạnh đã giúp điều kiện thương mại cải thiện, kéo tổng thu nhập quốc nội (GDI) của Hàn Quốc tăng ở mức hai chữ số từ đầu năm. Trên cơ sở lợi nhuận hoạt động đi lên, các doanh nghiệp bán dẫn đã tăng lương và mở rộng đầu tư. BOK sử dụng dữ liệu chi tiêu qua thẻ theo từng địa phương để kiểm tra mức tăng thu nhập có thực sự chuyển thành tiêu dùng hay không.

Kết quả cho thấy sau khi doanh nghiệp chi thưởng, chi tiêu hàng tháng tại các địa phương phụ thuộc lớn vào ngành bán dẫn chủ yếu tăng ở các mặt hàng không thiết yếu có giá trị lớn, như ôtô, đồ điện gia dụng - nội thất và mua sắm tại cửa hàng bách hóa. Tại ba khu vực có mức độ tập trung ngành bán dẫn cao nhất gồm Icheon, Hwasung và quận Heungdeok, tiêu dùng tăng thêm 1,6% sau đợt thưởng năm ngoái, sau đó hạ nhiệt nhẹ trong nửa cuối năm rồi tăng trở lại từ đầu năm nay khi quy mô thưởng mở rộng, đạt 3,7% vào tháng 6.

BOK ước tính tỷ lệ tiền thưởng sau thuế được chuyển thành chi tiêu ở mức 27% trong năm 2025 và 21% trong năm 2026. Cơ quan này cũng dự báo đến năm 2027, tổng tiền thưởng quy đổi theo tiền mặt của Samsung Electronics và SK hynix có thể lên tới 21.900 tỷ won, cao gấp khoảng 5 lần mức 4.400 tỷ won của năm 2026. Khi đó, tác động nâng GDP có thể mở rộng lên 0,08-0,12%, tương đương đóng góp thêm 0,06-0,09 điểm phần trăm vào tăng trưởng năm 2027.

### Icheon đổ tiền vào nhà ở, Cheongju thiên về tiêu dùng

BOK cho biết hiệu ứng lan tỏa từ tiền thưởng không diễn ra giống nhau ở mọi địa phương. Dù Icheon và quận Heungdeok đều là nơi đặt cơ sở của SK hynix và cùng chịu tác động từ cơ chế thưởng tương tự, mức tăng tiêu dùng tại quận Heungdeok vẫn rõ nét hơn so với Icheon.

Theo phân tích của BOK, tại Icheon, phần thu nhập tăng thêm nhiều khả năng đã chảy vào thị trường nhà ở. Tại đây, chi tiêu tăng mạnh nhất tập trung ở các nhóm liên quan đến mua nhà như đồ điện gia dụng - nội thất, đồ dùng nhà bếp và dịch vụ môi giới bất động sản. Dữ liệu đăng ký cũng cho thấy sau các đợt chi thưởng, cư dân Icheon gia tăng mua nhà tại khu vực thủ đô. Riêng tại Dongtan thuộc Hwasung, số giao dịch mua nhà trung bình mỗi tháng tăng khoảng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. BOK nhận định các khu vực này có điều kiện cư trú thuận lợi, dễ tiếp cận cơ sở tại Icheon, trong khi kỳ vọng giá nhà ở vùng thủ đô tăng gần đây càng thúc đẩy nhu cầu mua nhà.

Ngược lại, tại Cheongju, tỷ lệ người mua nhà ngay trong địa phương lên tới 80,5%, cao hơn nhiều so với mức 49,9% của Icheon. Vì vậy, hành vi mua nhà tại Cheongju hầu như không thay đổi đáng kể sau khi nhận thưởng. BOK đánh giá khi thu nhập tăng thêm chảy vào tiêu dùng thay vì tài sản, hiệu ứng lan tỏa đối với nền kinh tế sẽ lớn hơn, và diễn biến tại Cheongju là một ví dụ điển hình.

Cơ cấu chi tiêu cũng cho thấy giới hạn của tác động này. Tới nay, mức tăng tiêu dùng tại các địa phương hưởng lợi từ ngành bán dẫn vẫn chủ yếu tập trung ở ôtô, mua sắm trực tuyến và cửa hàng bách hóa, tức các khoản chi không thiết yếu có giá trị lớn. BOK cho biết phần đáng kể của mức tăng chi tiêu online liên quan đến việc mua xe Tesla. Tốc độ tăng số xe Tesla được giao trung bình mỗi tháng tại các khu vực hưởng lợi từ bán dẫn cũng cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung toàn quốc. Tuy nhiên, do các nhóm chi tiêu này có tỷ trọng nhập khẩu cao và phần thu nhập quay trở lại lao động trong nước tương đối thấp, vòng tuần hoàn “tiêu dùng - thu nhập - tiêu dùng” hiện vẫn còn hạn chế.

### Hiệu ứng lan tỏa mới ở giai đoạn đầu

BOK cũng xem mở rộng việc làm là biến số then chốt quyết định quy mô lan tỏa của chu kỳ tăng trưởng ngành bán dẫn. Theo cơ quan này, trong các giai đoạn bùng nổ trước đây của những ngành chủ lực như đóng tàu, thép, ôtô và hóa chất, những khu vực có tổng quỹ lương tăng chủ yếu nhờ tuyển dụng mới, thay vì chỉ do lương bình quân tăng, thường ghi nhận hiệu ứng tiêu dùng lớn hơn.

Đối với ngành bán dẫn, BOK cho biết ở giai đoạn đầu của chu kỳ tăng trưởng giữa thập niên 2010, mức tăng quỹ lương chủ yếu đến từ việc nâng lương cho lao động hiện hữu. Về sau, đóng góp từ tuyển dụng mới tăng lên cùng các đợt mở rộng công suất quy mô lớn. Cơ quan này dự báo việc làm trong ngành bán dẫn sẽ tăng 5,1% trong nửa cuối năm nay so với cùng kỳ năm trước. Nếu đà tuyển dụng tiếp tục nối dài sau giai đoạn tăng lương, hiệu ứng lan tỏa sang tiêu dùng sẽ còn mạnh hơn.

BOK cho rằng cần có hỗ trợ chính sách để tác động tích cực từ chu kỳ thuận lợi của ngành bán dẫn lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế. Trước hết, Hàn Quốc cần củng cố hệ sinh thái công nghiệp trong nước, bao gồm vật liệu, linh kiện và thiết bị, để thành quả của ngành bán dẫn có thể chuyển thành mở rộng sản xuất và việc làm ở các ngành khác, qua đó tăng hiệu ứng liên kết giữa các lĩnh vực.

Ngoài ra, ngân hàng trung ương đề xuất tạo điều kiện để phần thu nhập tăng thêm không đổ quá nhiều vào bất động sản mà được luân chuyển hiệu quả sang tiêu dùng và khu vực kinh tế thực. Đồng thời, cần đi kèm các biện pháp hỗ trợ nhóm dễ tổn thương như doanh nghiệp nhỏ và người thu nhập thấp, nhằm giúp tiêu dùng lan sang các lĩnh vực dịch vụ có giá trị gia tăng và khả năng tạo việc làm cao hơn.