Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa khôi phục và siết chặt các biện pháp hạn chế đối với thiết bị, hệ thống điện quy mô lớn có xuất xứ nước ngoài sử dụng trong lưới điện Mỹ, đồng thời ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia liên quan đến vấn đề này.

Ngày 27/8 (giờ địa phương), TechRadar đưa tin ông Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp, cấm công dân và doanh nghiệp Mỹ mua, nhập khẩu, chuyển giao hoặc lắp đặt các hệ thống điện nhập khẩu bị đánh giá là có nguy cơ đối với an ninh quốc gia.

Phạm vi áp dụng của biện pháp mới không chỉ dừng ở phần cứng mà còn mở rộng sang phần mềm. Theo sắc lệnh, Bộ Năng lượng Mỹ sẽ đánh giá mức độ hiện diện của phần cứng và phần mềm có xuất xứ nước ngoài trong các hệ thống điện hiện có, đồng thời xem xét khả năng tách rời, loại bỏ và thay thế bằng các phương án sản xuất tại Mỹ.

Các hệ thống điện quy mô lớn được đề cập gồm nhà máy điện, đường dây truyền tải, trạm biến áp cùng các thiết bị và phần mềm vận hành liên quan. Đây là hạ tầng điện áp cao, đảm nhận việc sản xuất và truyền tải điện trên toàn nước Mỹ, đồng thời thuộc nhóm hạ tầng trọng yếu của quốc gia.

Theo TechRadar, nếu các hệ thống này bị xâm nhập hoặc bị tác động, nguy cơ mất điện trên diện rộng có thể xảy ra. Vì vậy, lĩnh vực này được xem là đặc biệt nhạy cảm về an ninh mạng và an ninh quốc gia.

Trong sắc lệnh, ông Trump cho rằng “một số tác nhân nước ngoài đang ngày càng tìm cách tạo ra và khai thác các lỗ hổng trong hệ thống điện quy mô lớn của Mỹ”. Ông cũng nhắc lại rằng ngay từ nhiệm kỳ đầu, chính quyền của mình đã đánh giá hạ tầng này có thể trở thành mục tiêu của các hành vi thù địch nhằm vào Mỹ, đặc biệt là tấn công mạng. Theo ông, nếu những cuộc tấn công như vậy thành công, thiệt hại có thể lan sang kinh tế, sinh mạng người dân và cả năng lực quốc phòng.

Theo quy định mới, Bộ Năng lượng Mỹ được trao thẩm quyền quyết định. Khi cơ quan này xác định một hệ thống điện nhập khẩu gây rủi ro đối với an ninh quốc gia, cá nhân và doanh nghiệp tại Mỹ sẽ không được phép mua, nhập khẩu, chuyển giao hoặc lắp đặt hệ thống đó.

Tuy vậy, các tiêu chí đánh giá rủi ro cũng như cơ chế thực thi hiện vẫn chưa được nêu cụ thể.

Đây không phải lần đầu chính quyền Trump theo đuổi hướng đi này. Vào giữa năm 2020, ông từng ban hành một sắc lệnh gần như tương tự, cảnh báo rằng các thế lực thù địch nước ngoài có thể tạo ra mối đe dọa thông qua thiết bị điện.

Đến tháng 1/2021, chính quyền Joe Biden đã tạm dừng biện pháp này trong 90 ngày để xem xét phương án thay thế. Sau đó, Bộ Năng lượng Mỹ chính thức rút lại quy định.

Dù sắc lệnh mới không nêu đích danh quốc gia hay doanh nghiệp nào, nhiều phân tích cho rằng trọng tâm thực tế là Trung Quốc. Ngay từ nhiệm kỳ đầu, ông Trump đã nhiều lần cảnh báo thiết bị sản xuất tại Trung Quốc có thể bị sử dụng để do thám công dân, doanh nghiệp và cơ quan chính phủ Mỹ.

Khi đó, Washington cũng thúc đẩy việc loại các doanh nghiệp Trung Quốc khỏi hạ tầng 5G với lý do an ninh quốc gia và lo ngại về hoạt động tình báo mạng, trong đó Huawei và ZTE là hai cái tên bị nhắm đến nhiều nhất. Huawei bị đưa vào danh sách hạn chế giao dịch của Bộ Thương mại Mỹ từ năm 2019. Sau đó, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) cũng xếp cả Huawei và ZTE vào nhóm đe dọa an ninh quốc gia.

Mỹ từng cấm các nhà mạng sử dụng trợ cấp liên bang để mua thiết bị Trung Quốc, đồng thời triển khai chương trình “rip and replace” nhằm tháo dỡ các thiết bị đã lắp đặt. Với sắc lệnh lần này, trọng tâm quản lý được mở rộng từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng điện.

Động thái mới cũng diễn ra trong bối cảnh mối lo về sự hiện diện của chuỗi cung ứng Trung Quốc trong hạ tầng năng lượng Mỹ ngày càng gia tăng. Cyberscoop nhận định sắc lệnh này là phản ứng trước quan ngại rằng thiết bị Trung Quốc đã hiện diện trong hệ thống năng lượng của Mỹ.

Bài viết của Cyberscoop dẫn dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, cho biết Trung Quốc hiện chiếm 85% năng lực sản xuất trong chuỗi cung ứng điện mặt trời toàn cầu, đồng thời được xem là nhà cung cấp chủ chốt trong lĩnh vực sản xuất máy biến áp điện.

Theo sắc lệnh, Bộ Năng lượng Mỹ có 120 ngày để xây dựng quy định thực thi và tham vấn các bộ, ngành liên quan. Vì vậy, vấn đề tiếp theo được giới quan sát chú ý là những loại thiết bị và phần mềm nào sẽ bị đưa vào diện cấm, cũng như phạm vi các thiết bị nhập khẩu đang hiện diện trong lưới điện hiện hữu sẽ phải được thay thế đến mức nào.