Chính quyền Trump đang cân nhắc áp thuế mới không chỉ với chip mà cả các thiết bị hoàn chỉnh sử dụng chip, làm dấy lên lo ngại về tác động trực tiếp tới làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu và mở rộng hạ tầng AI tại Mỹ. Giới công nghiệp cảnh báo nếu chính sách này được triển khai, chi phí thiết bị sẽ tăng mạnh, tiến độ dự án có thể chậm lại và năng lực cạnh tranh AI của Mỹ bị ảnh hưởng.

Ngày 27/8 theo giờ địa phương, Ars Technica dẫn đánh giá từ giới công nghiệp cho biết kế hoạch thuế quan xuất hiện đúng thời điểm các doanh nghiệp công nghệ tăng tốc đầu tư trung tâm dữ liệu và mở rộng hạ tầng AI. Điều này có thể tạo thêm áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn và làm suy yếu lợi thế công nghệ của Mỹ.

Phương án đang được xem xét không dừng ở chip, mà có thể mở rộng sang các sản phẩm hoàn chỉnh như máy chơi game và máy chủ trung tâm dữ liệu. Khả năng đánh thuế cả hàng đã qua sử dụng hoặc hàng tái chế cũng được nêu ra.

Theo các công ty công nghệ, cách tiếp cận này sẽ làm tăng chi phí trên toàn chuỗi cung ứng bán dẫn, đồng thời đẩy gánh nặng mua sắm thiết bị của doanh nghiệp Mỹ lên cao hơn.

Lĩnh vực bị tác động mạnh nhất là trung tâm dữ liệu. Hiệp hội Công nghiệp Máy tính và Truyền thông, gọi tắt là CCIA, từng ước tính vào tháng 6 rằng nếu thuế quan được áp dụng, GDP của Mỹ có thể giảm khoảng 90 tỷ USD mỗi năm. Cũng theo tổ chức này, khoảng 20% dự án trung tâm dữ liệu dự kiến triển khai đến năm 2030 có thể bị chậm tiến độ hoặc bị hủy.

CCIA đồng thời cảnh báo dòng vốn đầu tư vào trung tâm dữ liệu có thể dịch chuyển ra ngoài nước Mỹ.

Không chỉ doanh nghiệp, thị trường tiêu dùng cũng có thể chịu tác động. Giá smartphone, laptop, tablet, đồng hồ thông minh, thiết bị kết nối, ôtô và nhiều sản phẩm điện tử phổ biến khác có thể tăng. Việc đưa ra thị trường các thiết bị tích hợp tính năng AI mới nhất cũng có nguy cơ bị trì hoãn.

Giới công nghiệp cho rằng thiết bị tiêu dùng là kênh tiếp cận chính để người Mỹ sử dụng các công cụ AI. Vì vậy, khi giá thiết bị tăng, tốc độ phổ cập AI cũng có thể chậm lại.

Trong khi đó, nguồn cung chip vốn đã căng thẳng. Do cuộc đua mở rộng trung tâm dữ liệu trên toàn cầu, chip hiệu năng cao được dự báo sẽ tiếp tục thiếu hụt đến năm 2027.

Trong bối cảnh đó, thuế quan bổ sung có thể khiến các công ty thiết kế chip của Mỹ phụ thuộc vào hoạt động gia công ở nước ngoài như Nvidia và AMD chịu áp lực giá lớn hơn. Apple cũng có thể rơi vào thế bất lợi trước các đối thủ nước ngoài không phải gánh cùng mức thuế quan.

Bên trong chính quyền Trump, một số phương án giảm tác động đang được cân nhắc. Trong đó có đề xuất cho phép miễn thuế đối với một khối lượng nhập khẩu nhất định nếu doanh nghiệp nước ngoài đầu tư sản xuất chip tại Mỹ. Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick được cho là ủng hộ hướng tiếp cận này.

Tuy nhiên, nếu Mỹ áp các mức thuế khác nhau theo từng quốc gia, bài toán chuỗi cung ứng của doanh nghiệp sẽ trở nên phức tạp hơn.

Theo giới công nghiệp, vấn đề nằm ở chỗ hạn mức miễn thuế khó đáp ứng nhu cầu thực tế. Một nguồn tin trong ngành cho biết chỉ riêng các hyperscaler cũng có thể sử dụng hết hạn mức miễn thuế. Nếu tính cả phần còn lại của ngành, nhiều loại chip vẫn chưa thể mua ngay tại Mỹ do năng lực sản xuất trong nước chưa đáp ứng được.

Một nguồn tin khác nhận xét rằng các con số hiện nay “hoàn toàn không khớp”.

Phản ứng từ ngành công nghệ cũng ngày càng gay gắt. Một người từng làm việc tại các tổ chức công nghiệp lớn chỉ trích kế hoạch này là “cách tệ nhất có thể nghĩ ra” nếu mục tiêu là củng cố vị thế AI của Mỹ, đồng thời ví động thái này như việc tự làm suy yếu mình ngay từ điểm xuất phát.

Dù từ đầu mùa hè, các công ty công nghệ và nhóm vận động hành lang đã tăng cường tiếp xúc với chính quyền, những cuộc thảo luận gần đây được cho là đang diễn biến theo hướng bất lợi hơn cho doanh nghiệp.

Trước đó, hồi đầu năm nay, Trump đã áp thuế đối với chất bán dẫn nhưng ở phạm vi hẹp, đồng thời loại trừ rõ ràng trung tâm dữ liệu. Đến tháng 5, Jamieson Greer, đại diện Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), nhắc tới sự cần thiết của thuế chip nhưng nhấn mạnh phải chọn “đúng thời điểm và đúng quy mô”.

Tuy nhiên, sau khi Bộ Thương mại nộp báo cáo ngày 1/7 để đánh giá có tiếp tục duy trì ngoại lệ cho trung tâm dữ liệu hay không, cục diện được cho là đã thay đổi. Báo cáo này hiện vẫn chưa được công bố.

Để giảm bớt cú sốc trong kịch bản xấu nhất, giới công nghiệp đề xuất loại trừ chip dùng cho máy chủ AI khỏi diện áp thuế, đồng thời hạ mức thuế giả định từ 25% xuống 10%. Các doanh nghiệp cũng đề nghị tránh cơ chế đánh thuế hai lần đối với cả chip lẫn sản phẩm hoàn chỉnh.

Lập luận cốt lõi của ngành là việc mở rộng sản xuất chip trong nước cần thời gian. Vì vậy, một chính sách làm tăng ngay chi phí chip nhập khẩu có thể xung đột trực tiếp với mục tiêu mở rộng hạ tầng AI của Mỹ.