Theo CryptoSlate, ngày càng nhiều nhà đầu tư nắm giữ lượng Bitcoin lớn ưu tiên tính toán thời điểm rời quốc gia cư trú thuế, thay vì chỉ chờ thời điểm bán tài sản. Nguyên nhân là tại một số nước như Canada và Australia, khoản lãi chưa hiện thực hóa từ Bitcoin vẫn có thể bị tính thuế khi người nộp thuế chấm dứt tư cách cư trú thuế, dù tài sản chưa được bán.

Jeremy Savory, CEO công ty tư vấn di trú Millionaire Migrant, cho biết nhu cầu chuyển nơi cư trú trước khi giá Bitcoin tăng đang gia tăng trong nhóm khách hàng tại Canada, Australia và Anh.

Động lực chính đến từ cơ chế chia sẻ tự động dữ liệu giao dịch tiền mã hóa. Theo Tiêu chuẩn Báo cáo Chung (CRS) và Khung báo cáo tài sản tiền mã hóa (CARF), ngân hàng, sàn giao dịch và các nhà cung cấp dịch vụ phải báo cáo thông tin giao dịch cùng dữ liệu cư trú thuế của người dùng. Điều này khiến vấn đề then chốt không còn đơn thuần là chuyển tài sản sang đâu, mà là xác định người đó cư trú thuế tại quốc gia nào.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), 76 khu vực tài phán đã đồng ý tham gia CARF. Từ ngày 1/1/2026, một số nước bắt đầu thu thập dữ liệu trong nước, trước khi triển khai trao đổi thông tin xuyên biên giới từ năm 2027.

Tại Anh, các nhà cung cấp dịch vụ tiền mã hóa cũng bắt đầu thu thập thông tin cư trú thuế và dữ liệu giao dịch của người dùng từ cùng thời điểm. Báo cáo đầu tiên cho năm 2026 phải được nộp cho Cơ quan Thuế và Hải quan Hoàng gia Anh (HMRC) trước ngày 31/5/2027.

Canada và Australia là hai ví dụ điển hình về việc coi thời điểm rời đi là một sự kiện phát sinh nghĩa vụ thuế.

Tại Canada, cơ quan thuế thường xem thời điểm chấm dứt cư trú thuế là lúc một số tài sản được coi như đã bán theo giá thị trường hợp lý.

Australia thậm chí nêu trực tiếp Bitcoin làm ví dụ. Nếu một nhà đầu tư mua BTC ở mức 10.000 AUD rồi rời Australia khi giá trị tăng lên 22.000 AUD, cơ quan thuế sẽ tính thuế lãi vốn (CGT) trên phần chênh lệch 12.000 AUD tại thời điểm rời đi. Tuy nhiên, người nộp thuế có thể lựa chọn hoãn nộp khoản thuế này.

Với quy mô nắm giữ lớn, chênh lệch phát sinh có thể rất đáng kể. Nếu mua 100 BTC với giá 20.000 USD mỗi đồng và rời đi khi Bitcoin ở quanh mức 78.000 USD, nhà đầu tư sẽ bị tính thuế trên khoản chênh lệch 5,8 triệu USD. Nếu đợi đến khi Bitcoin tăng lên 120.000 USD mới rời đi, mức chênh lệch sẽ tăng lên 10 triệu USD. Như vậy, chỉ khác thời điểm rời đi cũng có thể làm cơ sở tính thuế tăng thêm hơn 4 triệu USD, dù số Bitcoin nắm giữ không đổi.

Anh không áp dụng thuế xuất cảnh theo cách phổ biến như Canada hay Australia, nhưng quy định đối với người tạm thời không còn là cư dân thuế vẫn có thể tạo rủi ro. Nếu một người từng là cư dân Anh ít nhất 4 trong 7 năm tính thuế gần nhất và quay trở lại trước khi đủ 5 năm tính thuế trọn vẹn, khoản lãi phát sinh từ tài sản đã có trong thời gian ở nước ngoài có thể tiếp tục bị đánh thuế tại Anh. Nước này cũng không có cơ chế riêng để giãn gánh nặng thuế qua nhiều năm.

Tây Ban Nha cũng áp thuế xuất cảnh với một số tài sản nắm giữ dưới dạng cổ phần, song việc áp dụng còn phụ thuộc vào quy mô tài sản và điều kiện cư trú.

Mỹ là trường hợp đặc biệt khi đánh thuế theo quốc tịch. Công dân Mỹ phải kê khai và nộp thuế đối với thu nhập phát sinh trên toàn cầu, kể cả khi sinh sống ở nước ngoài. Muốn thoát khỏi cơ chế này, người nộp thuế phải từ bỏ quốc tịch Mỹ. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp đó, nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định, họ vẫn có thể bị áp thuế xuất cảnh theo cơ chế coi toàn bộ tài sản như đã được bán vào ngày trước khi từ bỏ quốc tịch. Tiền mã hóa cũng không nằm ngoài quy định này.

Puerto Rico được nhắc tới như lựa chọn gần như duy nhất cho phép nhà đầu tư vẫn giữ quốc tịch Mỹ nhưng được áp thuế suất 0% đối với lãi vốn phát sinh tại địa phương. Dù vậy, phần tăng giá đã hình thành trước khi chuyển đến đây sẽ không được miễn. Savory cho biết cơ chế này không xóa thuế đối với phần lợi nhuận đã tích lũy trước đó, mà chỉ áp mức thuế thấp cho phần tăng thêm trong tương lai. Vì thế, theo ông, nhà đầu tư cần chuyển đi trước khi giá tăng, không phải sau khi giá đã tăng.

Tuy nhiên, ngay cả ưu đãi này cũng có thể thay đổi. Theo dự luật 38-2026 được ký vào tháng 3/2026, các hồ sơ nộp từ ngày 1/1/2027 sẽ chịu thuế suất lãi vốn 4% thay cho mức 0% hiện hành. Những trường hợp đã được phê duyệt trước đó vẫn giữ điều kiện cũ, và chương trình tiếp tục được vận hành đến năm 2055.

Tóm lại, chiến lược tối ưu thuế của người nắm giữ Bitcoin hiện không chỉ phụ thuộc vào triển vọng giá. Khi cơ chế trao đổi thông tin giữa các quốc gia theo CARF bắt đầu được triển khai, cơ quan thuế sẽ dễ đối chiếu hơn giữa nơi cư trú khai báo và thực tế sinh sống. Trong bối cảnh đó, với những cá nhân nắm giữ lượng Bitcoin lớn, cư trú thuế và thời điểm rời đi đang trở thành hai yếu tố quyết định trong bài toán thuế.