Trí tuệ nhân tạo đang rút ngắn đáng kể thời gian tạo dự báo thời tiết, nhưng độ chính xác của dự báo không chỉ được quyết định bởi sức mạnh của mô hình. Theo Rainbow AI, yếu tố cốt lõi vẫn là khả năng nắm bắt nhanh và đúng trạng thái khí quyển tại thời điểm hiện tại.

Ngày 24/8 (giờ địa phương), Alexander Matveenko, CEO Rainbow AI, viết trên TechRadar rằng “điểm khởi đầu của mọi bản dự báo thời tiết là trạng thái khí quyển hiện tại”. Dữ liệu từ radar, vệ tinh, trạm quan trắc mặt đất, bóng thám không và máy bay đều khác nhau về độ phân giải, tần suất cập nhật cũng như sai số đo đạc.

Quá trình kết hợp các nguồn dữ liệu này với dự báo sẵn có để ước tính trạng thái khí quyển hiện tại được gọi là đồng hóa dữ liệu. Nếu trạng thái phân tích ban đầu thiếu chính xác hoặc đã lạc hậu, ngay cả một mô hình tốt cũng khó đưa ra dự báo tin cậy.

Bài toán này càng rõ ở các hiện tượng hình thành nhanh như mưa dông. Cách ngoại suy đường đi của vùng mưa từ ảnh radar truyền thống thường không phản ánh đầy đủ các biến động như mây mưa bất ngờ xuất hiện, tách ra hoặc nhập lại. Ngay trong cùng một thành phố, lượng mưa và tốc độ gió giữa các khu vực cũng có thể chênh lệch lớn.

Điều đó làm gia tăng rủi ro với những lĩnh vực cần thông tin thời tiết chi tiết và cập nhật liên tục, như drone, sân bay, điện mặt trời và logistics.

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) định nghĩa dự báo chi tiết theo khu vực từ thời điểm hiện tại đến 6 giờ tiếp theo là Nowcasting. Ở giai đoạn này, năng lực tiếp nhận liên tục dữ liệu quan trắc và cập nhật dự báo theo chu kỳ vài phút giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

AI có thể tạo dự báo nhanh hơn với nhu cầu tính toán thấp hơn. Hệ thống dự báo AI AIFS của Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF) cũng cho kết quả tốt hơn mô hình vật lý truyền thống ở nhiều chỉ số. Tuy nhiên, điểm xuất phát của hệ thống này vẫn là bộ dữ liệu phân tích được tổng hợp từ hàng chục triệu quan trắc.

Đó cũng là lý do ECMWF vẫn vận hành song song AIFS với hệ thống IFS dựa trên vật lý. Trong kỷ nguyên AI, chìa khóa để nâng độ chính xác của dự báo thời tiết không chỉ là mô hình thông minh hơn, mà còn là khả năng thu thập và cập nhật nhanh hơn các dữ liệu quan trắc mới nhất.