Naver và Kakao đang bước vào giai đoạn thử thách mới trong quan hệ lao động, khi công đoàn yêu cầu mở rộng phạm vi đàm phán lên cấp tập đoàn trong bối cảnh hai doanh nghiệp vận hành nhiều công ty con và tiếp tục tái cơ cấu bộ máy quản trị. Trọng tâm tranh luận hiện nay là trụ sở chính phải chịu trách nhiệm đến đâu đối với các vấn đề lao động tại công ty con, khi trên thực tế các quyết định về nhân sự, ngân sách, đầu tư hay tái cơ cấu thường chịu ảnh hưởng lớn từ cấp tập đoàn.

Theo giới công nghiệp ngày 24/8, Naver đã nhận yêu cầu từ công đoàn vào ngày 20/8 về việc hợp nhất đàm phán, tức đưa 16 pháp nhân vào một bàn thương lượng chung. Trong khi đó, Kakao dự kiến nhận yêu cầu mở đàm phán chung với các công ty con chủ chốt vào ngày 26/8.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Kakao vừa công bố kế hoạch chia tách doanh nghiệp theo mô hình tách pháp nhân vào ngày 21/8, qua đó chia công ty hiện tại thành KakaoAI và KakaoX. Khi doanh nghiệp đẩy mạnh tái cơ cấu nhằm nâng hiệu quả phân bổ hoạt động và vốn, phía lao động lại yêu cầu thiết lập cơ chế thương lượng bao trùm nhiều công ty con. Điều đó khiến ranh giới giữa tính độc lập của từng pháp nhân và trách nhiệm ở cấp tập đoàn trở thành một vấn đề nóng.

**Naver đối mặt sức ép hợp nhất đàm phán tại 16 pháp nhân**

Naver hiện vận hành nhiều dịch vụ và mảng kinh doanh thông qua hệ thống công ty con xoay quanh trụ sở chính. Công đoàn Naver hiện có khoảng 6.200 đoàn viên thuộc 28 pháp nhân, bao gồm trụ sở chính, công ty con và các đơn vị liên quan. Trong số này, 16 pháp nhân đang tiến hành đàm phán riêng rẽ.

Điểm gây tranh cãi là dù các pháp nhân tồn tại độc lập về mặt pháp lý, trụ sở chính Naver vẫn bị cho là có ảnh hưởng đáng kể đến các quyết định quan trọng.

Ngày 20/8, công đoàn Naver tổ chức một sự kiện tại tòa nhà Naver 1784 ở Seongnam, tỉnh Gyeonggi, và chính thức yêu cầu trụ sở chính tiến hành đàm phán hợp nhất với 16 pháp nhân. Theo đề xuất này, các vấn đề chung như cải thiện quy trình quản trị toàn công ty, môi trường làm việc, an toàn - sức khỏe, phúc lợi và quan hệ lao động tích hợp sẽ được đưa lên bàn thương lượng một lần với trụ sở chính, thay vì chia nhỏ theo từng đơn vị.

Công đoàn cho biết trong khoảng một năm qua, 16 pháp nhân đã tổ chức khoảng 150 phiên đàm phán với tổng thời gian lên tới khoảng 1.000 giờ. Tuy nhiên, dù thương lượng được tiến hành riêng tại từng pháp nhân, công đoàn cho rằng ở giai đoạn chốt nội dung cuối cùng, đánh giá từ trụ sở chính Naver vẫn có ảnh hưởng lớn, khiến các cuộc thương lượng có nội dung tương tự bị lặp lại nhiều lần.

Chủ tịch công đoàn Naver Oh Se-yoon nói rằng đàm phán diễn ra riêng rẽ nhưng chỉ có thể tiến triển khi Naver đưa ra quyết định, đồng thời nhấn mạnh cần thống nhất giữa cấu trúc ra quyết định trên thực tế và cơ chế đàm phán.

Một ví dụ thường được nhắc đến là Naver Z, nơi đàm phán tiền lương gần đây rơi vào bế tắc. Naver Z bắt đầu thương lượng lương từ ngày 26/2 nhưng không đạt kết quả khi công ty giữ nguyên mức tăng 0%, với lý do điều kiện kinh doanh xấu đi. Công ty này chưa từng có lãi kể từ khi thành lập năm 2020 và tính đến cuối năm 2025 đã rơi vào tình trạng âm vốn.

Sau đó, hai lần hòa giải tại Ủy ban Lao động đều không thành. Công đoàn giành quyền đình công với tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu đạt 88,6% và tỷ lệ tán thành lên tới 98%. Công đoàn cho biết nếu phía doanh nghiệp không đưa ra phản hồi thỏa đáng trước cuối tháng 8, ngày 9/9 sẽ được chọn là “Ngày hành động của Z” để triển khai các biện pháp cứng rắn hơn.

Công đoàn cũng đặt vấn đề về việc Naver đã rót 130 tỷ won vào đợt tăng vốn có thu tiền của KREAM, trong khi ở câu chuyện tiền lương tại Naver Z, công ty lại viện dẫn tình hình kinh doanh của từng pháp nhân.

Ở chiều ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng mỗi công ty con của Naver có mô hình kinh doanh và kết quả hoạt động khác nhau, nên trụ sở chính khó có thể quyết định đồng loạt điều kiện lao động cho toàn bộ hệ thống. Nếu yêu cầu đàm phán hợp nhất được chấp nhận, phạm vi tham gia của trụ sở chính vào quan hệ lao động tại các công ty con cũng sẽ phải được làm rõ.

**Kakao tái cơ cấu, công đoàn đòi mở kênh đàm phán chung**

So với Naver, bài toán của Kakao có phần khác biệt.

Ngày 21/8, Kakao công bố phương án cải tổ quản trị, theo đó chia công ty hiện tại thành KakaoAI và KakaoX theo hình thức tách pháp nhân. Mục tiêu chính của kế hoạch này là nâng cao giá trị doanh nghiệp, đồng thời cải thiện hiệu quả ra quyết định và phân bổ vốn.

Khi cấu trúc doanh nghiệp tiếp tục được sắp xếp lại, câu hỏi đặt ra là đơn vị nào sẽ đứng ra thương lượng các vấn đề liên quan đến việc làm, tái cơ cấu tổ chức và điều chuyển nhân sự giữa các công ty con.

Trước khi Kakao công bố kế hoạch chia tách, công đoàn Kakao ngày 19/8 cho biết sẽ thúc đẩy đàm phán chung với sự tham gia của các công ty con chủ chốt vào cuối tháng 8. Ngày 26/8, công đoàn dự kiến tổ chức lễ tuyên bố khởi động đàm phán chung của “cộng đồng Kakao” tại quảng trường ga Pangyo, cùng với cuộc mít tinh kêu gọi đình công kéo dài 5 ngày của KakaoBank.

Cấu trúc đàm phán mà công đoàn Kakao đề xuất khác với mô hình tại Naver. Nếu Naver muốn hợp nhất các cuộc đàm phán vốn đang tách theo từng pháp nhân, thì Kakao vẫn giữ cơ chế thương lượng riêng ở từng đơn vị, đồng thời bổ sung một kênh đàm phán chung để xử lý các vấn đề tác động đồng thời đến nhiều công ty.

Cách tiếp cận này nhằm duy trì tính độc lập trong quản trị của từng pháp nhân, nhưng vẫn tạo ra một cơ chế thỏa thuận riêng cho các nội dung được quyết định ở cấp “cộng đồng” hoặc cấp tập đoàn.

Công đoàn Kakao đề xuất đưa vào đàm phán chung các chủ đề như quản trị có trách nhiệm, ổn định việc làm, phân phối thành quả công bằng, tham vấn trước trong các quá trình tái cơ cấu, bán tài sản và chia tách doanh nghiệp, điều chuyển nội bộ trong cộng đồng, cũng như mạng lưới an sinh việc làm và phúc lợi ở cấp cộng đồng.

Theo công đoàn, sau đợt tách pháp nhân lần này, nếu phát sinh cắt giảm nhân sự hoặc các hoạt động như bán, sáp nhập, chia tách doanh nghiệp hay chuyển giao mảng kinh doanh, công ty cần thảo luận trước về phương án bảo vệ việc làm và điều kiện lao động. Công đoàn yêu cầu trước đại hội đồng cổ đông bất thường vào tháng 12, Kakao phải công bố tác động của việc tách pháp nhân đối với việc làm và điều kiện lao động tại Kakao cùng các công ty con chủ chốt, đồng thời tham gia đàm phán.

**Ranh giới trách nhiệm của công ty mẹ đang trở thành vấn đề chung**

Dù bối cảnh của Naver và Kakao không hoàn toàn giống nhau, câu hỏi đặt ra với cả hai doanh nghiệp lại khá tương đồng.

Trong quá trình tăng trưởng, cả Naver và Kakao đều mở rộng hoạt động thông qua nhiều pháp nhân và công ty con nhằm tăng tính chuyên môn hóa theo từng mảng. Mỗi pháp nhân là một công ty độc lập, có hội đồng quản trị, ban điều hành và cấu trúc tài chính riêng. Vì kết quả kinh doanh và cơ cấu nhân sự giữa các đơn vị có sự khác biệt, việc áp dụng đồng nhất các điều kiện như tiền lương hay nhân sự ở cấp tập đoàn là điều không dễ thực hiện.

Tuy nhiên, vẫn có những lĩnh vực mà quyết định từ trụ sở chính hoặc cấp tập đoàn có thể ảnh hưởng đồng thời đến nhiều pháp nhân, chẳng hạn như điều chuyển nhân sự giữa các công ty con, phúc lợi và chế độ làm việc chung, hay các khoản đầu tư lớn và kế hoạch tái cơ cấu hoạt động.

Vì vậy, vấn đề mà Naver và Kakao phải xử lý trong thời gian tới là làm sao vừa duy trì mô hình vận hành đa pháp nhân, vừa xác định rõ trụ sở chính hoặc cấp tập đoàn phải chịu trách nhiệm đến đâu trong quan hệ lao động.

Nếu công đoàn Naver yêu cầu hợp nhất các cuộc đàm phán thỏa ước tập thể vốn đang được tiến hành theo từng pháp nhân, thì công đoàn Kakao lại muốn giữ nguyên cấu trúc đàm phán theo pháp nhân nhưng bổ sung thêm đàm phán chung cho các chủ đề liên quan đến toàn hệ thống. Dù cách tiếp cận khác nhau, cả hai đều phản ánh nhu cầu thiết lập một chuẩn mực mới trong việc phân chia quyền hạn và trách nhiệm giữa công ty mẹ với công ty con.

Một số doanh nghiệp game như NC và Smilegate đã triển khai các cuộc đàm phán có sự tham gia của công ty con, trong khi Nexon vận hành cơ chế cho phép kết quả thỏa ước tập thể của công ty mẹ được liên thông sang các công ty con.

Ngoài ra, việc sửa đổi Điều 2 và Điều 3 của Luật Công đoàn có hiệu lực từ tháng 3 cũng đang tạo thêm áp lực thể chế đối với doanh nghiệp. Theo đó, phạm vi xác định người sử dụng lao động được mở rộng sang cả những chủ thể trên thực tế và một cách cụ thể chi phối hoặc quyết định điều kiện lao động.

Tuy vậy, do hoạt động kinh doanh và năng lực tài chính giữa các công ty con có sự khác biệt, việc xử lý toàn bộ vấn đề lao động ở cấp trụ sở chính cũng có những giới hạn rõ ràng. Vấn đề cốt lõi là phải phân định rành mạch đâu là các nội dung chịu tác động lớn từ cấp tập đoàn, như phúc lợi chung, chế độ làm việc hay tái cơ cấu tổ chức, và đâu là các vấn đề như tiền lương và nhân sự vốn phụ thuộc nhiều vào tình hình kinh doanh của từng pháp nhân.

Cách Naver và Kakao phản hồi các yêu cầu về đàm phán hợp nhất hoặc đàm phán chung sẽ quyết định liệu thị trường có hình thành một chuẩn mực mới về phạm vi trách nhiệm của trụ sở chính trong quan hệ lao động với các công ty con hay không.

Một nguồn tin trong ngành nhận định rằng do tình hình kinh doanh và đặc thù của từng công ty con khác nhau, trụ sở chính rất khó xử lý toàn bộ vấn đề lao động theo cơ chế một đầu mối. Theo người này, điều quan trọng là phải làm rõ tiêu chí xác định những vấn đề nào chịu ảnh hưởng thực chất từ trụ sở chính, cũng như mức độ trách nhiệm đàm phán tương ứng.