Trung Quốc đã hoãn kế hoạch phóng Chang’e 7 trong năm nay, qua đó tạo thêm dư địa cho Mỹ trong cuộc đua giành lợi thế tại cực nam Mặt Trăng.

Theo Ars Technica ngày 23/8, cơ quan phụ trách chương trình không gian có người lái của Trung Quốc đã ra thông báo ngắn, xác nhận Chang’e 7 không thể thực hiện trong cửa sổ phóng dự kiến của năm nay. Phía Trung Quốc cho biết: “Sau khi tiến hành đánh giá tổng hợp theo nguyên tắc thận trọng, tin cậy và bảo đảm thành công tuyệt đối, nhiệm vụ Chang’e 7 không đáp ứng điều kiện phóng nên không thể thực hiện trong cửa sổ phóng đã lên kế hoạch cho năm nay”.

Trung Quốc chưa công bố nguyên nhân cụ thể. Chang’e 7 là sứ mệnh thám hiểm phức hợp, gồm tàu quỹ đạo, tàu đổ bộ, xe tự hành và một thiết bị thăm dò mini dạng nhảy. Nhiệm vụ này dự kiến sớm nhất được phóng vào ngày 23/8 từ bãi phóng Văn Xương, đảo Hải Nam, bằng tên lửa Trường Chinh 5, với mục tiêu là cực nam Mặt Trăng.

Yếu tố thời tiết hiện được xem là nguyên nhân có khả năng lớn nhất. Bão Nara đang hoạt động trên vùng biển giữa đảo Hải Nam và Trung Quốc đại lục, làm gia tăng rủi ro thời tiết xấu tại bãi phóng Văn Xương. Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp của Mỹ dự báo cơn bão có thể duy trì ở khu vực này thêm vài ngày, khiến điều kiện thời tiết khó kịp cải thiện trước khi cửa sổ phóng cho hành trình tới cực nam Mặt Trăng khép lại.

Tuy nhiên, khả năng phát sinh trục trặc kỹ thuật vào phút chót cũng chưa bị loại trừ. Một số đánh giá cho rằng có thể đã xuất hiện vấn đề ở tải trọng của Chang’e 7 hoặc trên tên lửa đẩy. Dù vậy, do Trung Quốc vẫn duy trì lịch phóng đến sát thời điểm dự kiến, khả năng sự cố động cơ là nguyên nhân trực tiếp được cho là không cao. Trường Chinh 5 sử dụng cùng hệ thống động cơ YF-100 với Trường Chinh 7A, mẫu tên lửa đã gặp sự cố trong giai đoạn bay lên cách đây hai tuần.

Hiện Trung Quốc chưa công bố lịch phóng mới. Trên mạng xã hội, một số thông tin cho rằng cửa sổ phóng phù hợp tiếp theo có thể rơi vào tháng 2 hoặc tháng 3 năm sau. Lý do được nhắc đến là điều kiện chiếu sáng tại khu vực hạ cánh ở vùng cực, cùng yêu cầu của sứ mệnh phải thực hiện 90 ngày trinh sát quỹ đạo Mặt Trăng trước khi đổ bộ.

Việc Chang’e 7 bị hoãn diễn ra đúng vào giai đoạn mang tính bước ngoặt của cuộc đua lên cực nam Mặt Trăng. Trung Quốc và Mỹ đang cạnh tranh để giành lợi thế hiện diện tại khu vực này, trong đó các sứ mệnh robot được xem là bước mở đường cho các chuyến bay có người lái có thể diễn ra trong vòng 2-4 năm tới.

Khu vực mục tiêu của Chang’e 7 nằm gần miệng hố Shackleton, gần như sát cực nam Mặt Trăng, và được xem là một trong những vị trí đáng chú ý nhất trên bề mặt vệ tinh này. Địa hình quanh miệng hố tạo ra các vùng tối vĩnh viễn, còn gọi là “bẫy lạnh”, nơi được cho là có thể tích tụ băng nước và nhiều vật chất hữu ích khác trong thời gian dài. Đây cũng là lý do cực nam Mặt Trăng - nơi số vị trí phù hợp rất hạn chế - trở thành trọng tâm trong các kế hoạch hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng của cả NASA và Trung Quốc.

Đến nay, chưa có quốc gia nào hạ cánh mềm thành công tại vùng cực của Mặt Trăng, do mức độ khó cao hơn đáng kể so với các khu vực gần xích đạo. Việc Chang’e 7 lùi lịch vì thế cũng mở ra khả năng Mỹ tiếp cận địa hình này sớm hơn. Tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1 của Blue Origin dự kiến mang theo hai thiết bị thăm dò của NASA tới cực nam Mặt Trăng.

Ban đầu, Blue Moon cũng nhắm đến mốc phóng trong năm nay. Tuy nhiên, tiến độ đã bị ảnh hưởng sau sự cố làm mất tên lửa New Glenn và bệ phóng trong quá trình thử nghiệm đốt tĩnh tại Cape Canaveral, bang Florida, hồi tháng 5. Blue Origin hiện đẩy nhanh quá trình khôi phục cơ sở phóng tại Florida và đặt mục tiêu nối lại các chuyến bay của New Glenn trước cuối năm nay.

Nếu Chang’e 7 được dời sang tháng 2 năm sau và sau đó tiếp tục giai đoạn trinh sát quỹ đạo Mặt Trăng trong ba tháng, cuộc đua giành lợi thế tại cực nam Mặt Trăng nhiều khả năng sẽ kéo dài sang nửa đầu năm 2027.