Chính phủ Hàn Quốc đã thông qua “Nguyên tắc đạo đức AI Hàn Quốc”, bộ chuẩn mực tự nguyện áp dụng cho toàn xã hội trong quá trình phát triển, cung cấp và sử dụng trí tuệ nhân tạo. Văn bản đặt ra 3 giá trị cốt lõi gồm nhân phẩm con người, lợi ích công cộng của xã hội và tính bền vững của nhân loại, cùng 7 nguyên tắc thực thi.

Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc ngày 24/8 cho biết nội dung trên đã được xem xét và thông qua tại cuộc họp bộ trưởng về khoa học - công nghệ lần thứ 12, do Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bae Kyung-hoon chủ trì theo hình thức lấy ý kiến bằng văn bản. Tại cuộc họp, chính phủ cũng thông qua lộ trình thử nghiệm và thương mại hóa AI tự hành, cùng chiến lược thúc đẩy khởi nghiệp deeptech.

Theo Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc, bộ nguyên tắc đạo đức AI là khung tham chiếu tự nguyện, nêu các giá trị và nguyên tắc cốt lõi cần được cân nhắc khi phát sinh các vấn đề hoặc xung đột liên quan đến AI. Văn bản được xây dựng trên cơ sở “Luật khung về phát triển AI và xây dựng nền tảng niềm tin”, không mang tính ràng buộc pháp lý, song sẽ đóng vai trò nền tảng cho các hướng dẫn và tiêu chuẩn đạo đức theo từng lĩnh vực.

Chính phủ cho biết việc ban hành bộ nguyên tắc mới xuất phát từ thực tế công nghệ AI đang tiến nhanh và được ứng dụng rộng rãi, kéo theo hàng loạt vấn đề xã hội mới như phụ thuộc quá mức vào AI, giám sát người lao động, biến động việc làm, xâm phạm bản quyền và sao chép nội dung bằng AI, cũng như việc giao cho AI đưa ra phán đoán trong tuyển dụng hay đánh giá. Trong bối cảnh đó, các chuẩn mực đạo đức hiện hành được cho là cần bổ sung và cập nhật.

Bộ nguyên tắc lần này kế thừa “Tiêu chuẩn đạo đức AI” được ban hành năm 2020, đồng thời phản ánh những thay đổi về công nghệ và thể chế, trong đó có việc Luật khung về AI đã bắt đầu có hiệu lực.

Ba giá trị cốt lõi được nêu trong văn bản gồm nhân phẩm con người, lợi ích công cộng của xã hội và tính bền vững của nhân loại. Chính phủ nhấn mạnh con người phải được tôn trọng như mục đích tự thân, không phải công cụ; lợi ích do AI tạo ra cần được chuyển hóa thành niềm tin xã hội và lợi ích chung; đồng thời cả thế hệ hiện tại lẫn tương lai đều phải có cơ hội thụ hưởng.

Để hiện thực hóa các giá trị trên, bộ nguyên tắc đưa ra 7 nguyên tắc gồm lấy con người làm trung tâm, bảo vệ quyền riêng tư, công bằng, bao trùm, trách nhiệm giải trình, an toàn, độ tin cậy và minh bạch. Nội dung cũng nhấn mạnh việc tránh phụ thuộc quá mức vào AI, tôn trọng quyền tự quyết đối với dữ liệu cá nhân, ngăn ngừa thiên lệch và phân biệt đối xử bất công, đồng thời xây dựng cơ chế xác định trách nhiệm và bồi thường khi xảy ra sự cố.

Một điểm đáng chú ý là văn bản xác định người dùng AI cũng là một chủ thể phải sử dụng công nghệ này một cách có trách nhiệm, bên cạnh doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu tham gia phát triển hoặc cung cấp AI. Bộ nguyên tắc cũng nêu rõ các quốc gia và doanh nghiệp nắm giữ năng lực và nguồn lực AI lớn hơn cần gánh vác trách nhiệm tương xứng với mức độ ảnh hưởng, đồng thời bảo đảm lợi ích từ AI không tập trung vào một nhóm nhất định.

Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc cùng Viện Nghiên cứu Chính sách Thông tin và Truyền thông Hàn Quốc (KISDI) đã khởi động quá trình xây dựng bộ nguyên tắc từ tháng 12 năm ngoái và công bố dự thảo vào đầu tháng 5 năm nay. Sau đó, cơ quan chức năng đã tiếp nhận tổng cộng 153 ý kiến từ doanh nghiệp, giới học thuật, xã hội dân sự, người dân và các bộ, ngành liên quan, trước khi hoàn thiện bản cuối cùng sau diễn đàn thảo luận quy mô lớn diễn ra ngày 14/8.

Trong thời gian tới, chính phủ sẽ xây dựng tài liệu hướng dẫn theo từng tình huống, bộ câu hỏi tự đánh giá theo lĩnh vực và tài liệu đào tạo đạo đức AI cho từng nhóm đối tượng nhằm hỗ trợ triển khai trong thực tế. Nhà chức trách cũng cho biết sẽ tiếp tục rà soát và cập nhật bộ nguyên tắc theo những thay đổi của công nghệ và xã hội, đồng thời thúc đẩy chia sẻ ra quốc tế.

Cũng tại cuộc họp, chính phủ đã thông qua “Lộ trình thử nghiệm và thương mại hóa AI tự hành” nhằm sớm đưa công nghệ AI tự hành do Hàn Quốc phát triển vào ứng dụng thương mại. Nhà chức trách sẽ mở rộng quy mô và phạm vi thử nghiệm, bắt đầu từ đô thị thí điểm Gwangju, để thu thập dữ liệu vận hành quy mô lớn, qua đó nâng cao hiệu năng và khả năng ứng dụng của AI tự hành trong nước.

Ở mảng deeptech, chính phủ cũng thúc đẩy chiến lược hỗ trợ khởi nghiệp nhằm đẩy nhanh thương mại hóa thành quả từ các công nghệ “7 SEED”.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Bae Kyung-hoon nhấn mạnh: “Đẩy nhanh đổi mới AI và xây dựng một môi trường AI an toàn, đáng tin cậy không phải là hai nhiệm vụ đối lập”. Ông cho biết chính phủ sẽ hỗ trợ để “Nguyên tắc đạo đức AI Hàn Quốc” trở thành chuẩn mực góp phần nâng cao niềm tin xã hội đối với AI và mở rộng việc chia sẻ các lợi ích do công nghệ này mang lại.