Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một bản ghi nhớ an ninh quốc gia, đặt mục tiêu nâng số vụ phóng và tái nhập khí quyển được phê duyệt tại Mỹ lên hơn 1.000 vụ mỗi năm vào năm 2030.

Theo Cryptopolitan ngày 21/8 (giờ địa phương), động thái này nhằm đẩy nhanh quy trình cấp phép phóng thương mại, qua đó mở rộng đáng kể năng lực đưa tải trọng lên quỹ đạo của Mỹ.

Bản ghi nhớ yêu cầu các cơ quan liên bang rút ngắn thời gian thẩm định cơ sở phóng và rà soát tác động môi trường. Chính quyền Trump đặt mục tiêu đưa tổng số vụ phóng và tái nhập của các cơ quan liên bang và khu vực tư nhân trên lãnh thổ Mỹ lên khoảng 1.000 vụ mỗi năm vào năm 2030, tương đương gần 3 vụ mỗi ngày theo cách tính hiện nay.

Để so sánh, Mỹ thực hiện 178 vụ phóng lên quỹ đạo trong năm 2025. Nếu đạt mốc 1.000 vụ, quy mô hoạt động sẽ tăng hơn 5 lần so với hiện tại. Nhà Trắng mô tả bản ghi nhớ này là khuôn khổ “America First”, thay thế chính sách vận tải không gian quốc gia hiện hành.

Về phân công, Bộ Thương mại và Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) sẽ chịu trách nhiệm bảo đảm băng tần vô tuyến cần thiết cho hoạt động phóng, tái nhập và vận hành trên quỹ đạo. Bộ Giao thông vận tải được giao chỉ định các hành lang ưu tiên trong không phận, đồng thời tích hợp hoạt động phóng vào hệ thống hiện đại hóa kiểm soát không lưu. Trọng tâm của biện pháp này không phải bổ sung ngân sách mới, mà là đẩy nhanh thủ tục hành chính.

Trong số các doanh nghiệp có thể hưởng lợi, SpaceX được nhắc đến nhiều nhất. Công ty do Elon Musk dẫn dắt hiện giữ vai trò áp đảo trong năng lực phóng vũ trụ của Mỹ và đã đầu tư hơn 15 tỷ USD riêng cho chương trình Starship. Khi tần suất phóng tăng mạnh, những nhà khai thác đã có sẵn hạ tầng và năng lực triển khai sẽ ở vị thế thuận lợi hơn.

Việc nới lỏng gánh nặng thẩm định liên quan đến môi trường và sinh cảnh cũng được xem là yếu tố có lợi cho SpaceX. Trước đây, sự phản đối từ các tổ chức môi trường và nguy cơ kiện tụng là một phần trong chi phí vận hành của hoạt động phóng. Dù vậy, bản ghi nhớ không tước bỏ quyền khiếu kiện của các tổ chức này; họ vẫn có thể khởi kiện đối với từng hồ sơ phê duyệt cụ thể.

Bản ghi nhớ được ban hành tiếp nối sắc lệnh hành pháp hồi tháng 8/2025 về cạnh tranh trong ngành công nghiệp không gian thương mại. Mỹ hiện vẫn giữ lợi thế vượt trội trên thị trường phóng tư nhân, nhưng nhiều quốc gia khác cũng đang tăng tốc mở rộng năng lực.

Canada, một trong bảy nền kinh tế công nghiệp lớn nhưng chưa tự tiếp cận được quỹ đạo, đã cam kết 305 triệu CAD cho chương trình “Launch the North”, đồng thời hỗ trợ các startup như Canada Rocket Company, NordSpace và Reaction Dynamics.

Trung Quốc và Ấn Độ cũng đang đẩy mạnh cuộc đua. Trung Quốc trong tuần này lần đầu thu hồi tầng một tên lửa trên mặt đất sau vụ phóng thành công Zhuque-3, tiếp nối bước tiến sau màn thu hồi bằng lưới trên biển hôm 10/7. Trong khi đó, Ấn Độ cho biết Skyroot đã hoàn tất vụ phóng thử tên lửa quỹ đạo thấp mang tải trọng 350 kg trong tháng 7, phát tín hiệu tham gia sâu hơn vào thị trường phóng vệ tinh toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, bước đi mới của Mỹ được xem là nỗ lực mở rộng năng lực cung ứng dịch vụ phóng thông qua nới lỏng quy định và tăng tốc xử lý hành chính. Tuy nhiên, do không đi kèm ngân sách mới, khả năng hiện thực hóa mục tiêu 1.000 vụ mỗi năm sẽ còn phụ thuộc vào sự phối hợp công - tư, việc điều phối không phận, bảo đảm tần số và các yếu tố pháp lý trong quá trình phê duyệt từng dự án.