Sam Altman, CEO OpenAI, cảnh báo quyền kiểm soát trí tuệ nhân tạo có nguy cơ rơi vào tay một số ít doanh nghiệp hoặc cá nhân nếu quá trình phát triển và quản lý công nghệ này không có sự tham gia rộng rãi hơn từ xã hội.

Theo Business Insider ngày 23/8 (giờ địa phương), trong một podcast do David Senra dẫn, Altman nói tương lai của AI không nên do một nhóm nhỏ quyết định. Theo Altman, công nghệ này cần được định hình theo hướng nhiều người có tiếng nói hơn trong quá trình phát triển.

Altman cho rằng kịch bản đáng lo ngại là phần lớn người dùng không còn khả năng can dự vào quá trình một công nghệ quan trọng đang làm thay đổi thế giới. Ông nhấn mạnh định hướng phát triển AI không nên chỉ dựa trên phán đoán của một vài công ty, mà cần phản ánh lựa chọn và ưu tiên của xã hội.

CEO OpenAI cũng đề cập nguy cơ AI vượt khỏi tầm kiểm soát của con người. Tuy vậy, ông cho rằng việc nhấn quá mạnh vào các kịch bản rủi ro có thể dẫn tới hệ quả ngược. Theo Altman, khi nỗi lo an toàn bị đẩy lên quá mức, cách tiếp cận quản lý có thể nghiêng về việc hy sinh tự do và mức độ tiếp cận công nghệ để đổi lấy sự kiểm soát chặt chẽ hơn.

Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh tranh luận tại Mỹ ngày càng gay gắt về quy định đối với AI và mức độ công khai mô hình. Thời gian qua, Dario Amodei, CEO Anthropic, liên tục cảnh báo về rủi ro từ tốc độ phát triển quá nhanh của AI thông qua podcast, các bài viết cá nhân và blog công ty.

Trong một bài luận công bố hồi tháng 6, Amodei cho biết mô hình “Mythos” của Anthropic có thể tạo ra các rủi ro thực tế đối với an ninh mạng, lĩnh vực tài chính, hạ tầng trọng yếu và an ninh quốc gia. Từ đó, ông kêu gọi mở rộng vai trò quản lý của chính phủ đối với AI.

Ngược lại, quan điểm của Altman gần với lập luận rằng các quy định an toàn quá chặt có thể khiến quyền kiểm soát AI càng tập trung hơn. Anthropic cũng là công ty duy nhất trong nhóm doanh nghiệp AI lớn không ký vào bức thư hồi tháng trước ủng hộ mô hình open-weight.

Open-weight là dạng mô hình cho phép nhà phát triển chia sẻ, tải xuống, chỉnh sửa và triển khai trên hạ tầng riêng. Tranh cãi xung quanh cách tiếp cận này đang phản ánh rõ khác biệt chiến lược giữa các công ty AI lớn.

Tại Trung Quốc, mô hình open-weight đang được thúc đẩy như một cách rút ngắn khoảng cách với Thung lũng Silicon với chi phí tương đối thấp. Ở Mỹ, Nvidia, Meta và Microsoft lập luận rằng nếu không theo xu hướng tương tự, nước này có thể bị Trung Quốc bỏ lại phía sau trong cuộc đua AI. OpenAI hiện không công khai mã nguồn các mô hình chủ lực, nhưng năm ngoái đã ra mắt hai mô hình open-weight là gpt-oss-120b và gpt-oss-20b.

Altman cũng cho rằng ngành AI tại Mỹ vẫn chưa chứng minh đủ rõ với công chúng về những lợi ích thực tế mà công nghệ này có thể mang lại. Ông nói thế giới sẽ chứng kiến ngày càng nhiều cá nhân thành lập các doanh nghiệp nhỏ ở quy mô chưa từng có, và AI đang tạo điều kiện cho xu hướng đó.

Phát biểu này cho thấy Altman không nhìn AI chỉ như một lĩnh vực cần siết quản lý, mà còn là công cụ có thể mở rộng năng lực tự chủ của cá nhân và thúc đẩy hoạt động kinh tế. Trong bối cảnh các công ty AI lớn tại Mỹ tiếp tục bất đồng về quy định, mức độ công khai và năng lực cạnh tranh quốc gia, câu hỏi ai sẽ nắm quyền kiểm soát AI và ở mức nào nhiều khả năng sẽ trở thành tâm điểm tranh luận trong thời gian tới.