Vị trí Thư ký cấp cao phụ trách Kế hoạch tương lai AI, đầu mối điều phối chính sách AI tại Phủ Tổng thống Hàn Quốc, đã bị bỏ trống suốt 4 tháng. Trong bối cảnh đảng Dân chủ Đồng hành hoàn tất bầu ban lãnh đạo mới và khả năng cải tổ nội các tiếp tục được nhắc đến, sự chú ý đang dồn vào thời điểm Seoul sẽ bổ nhiệm người kế nhiệm cho vị trí này.

Theo giới chính trị và ngành AI ngày 21/8, ghế này bị bỏ trống từ tháng 4, sau khi ông Ha Jung-woo từ chức để tranh cử bổ sung ghế nghị sĩ tại Bắc-gu, Busan. Đây là chức vụ được thiết lập cùng thời điểm chính quyền của Tổng thống Lee Jae-myung ra mắt, phụ trách hoạch định chiến lược AI quốc gia và điều phối các chương trình nghị sự liên quan đến tương lai.

Trước đó, nhiều dự báo cho rằng việc bổ nhiệm có thể diễn ra vào dịp tròn một năm thành lập chính phủ hoặc quanh thời điểm bầu cử địa phương ngày 3/6. Tuy nhiên, trong đợt thay đổi một phần đội ngũ thư ký cấp cao hồi tháng 6, khi Phủ Tổng thống thay các vị trí phụ trách truyền thông, dân chính và xã hội, ghế phụ trách AI vẫn không có người mới.

Sau đó, một số cái tên như ông Lee Gi-hyuk, người phụ trách hệ sinh thái startup của Amazon Web Services Korea, từng được nhắc đến, song đến nay vẫn chưa có tiến triển cụ thể. Khi không xuất hiện thêm ứng viên đáng chú ý, trên chính trường bắt đầu có nhận định rằng Phủ Tổng thống đang chuyển sang tìm kiếm một gương mặt khác.

Sau đại hội đảng, áp lực bổ nhiệm tăng trở lại

Sự quan tâm đối với vị trí này nóng lên trở lại khi các lịch trình chính trị lớn của phe cầm quyền cơ bản đã khép lại. Ngày 17/8, đảng Dân chủ Đồng hành tổ chức đại hội đảng viên toàn quốc thường niên và hoàn tất việc bầu ban lãnh đạo mới.

Cùng với khả năng cải tổ nội các, nhiều ý kiến dự báo Phủ Tổng thống có thể đồng thời xử lý các quyết định nhân sự cố vấn vốn bị trì hoãn. Việc ghế phụ trách AI tiếp tục bị để trống ngay cả sau đợt điều chỉnh nhân sự hồi tháng 6 cũng khiến vị trí này được xem là một trong những ưu tiên của đợt bổ nhiệm tiếp theo.

Giới doanh nghiệp cho rằng việc tiếp tục trì hoãn sẽ ngày càng khó khăn, bởi nhiều chính sách AI quy mô lớn đã bước vào giai đoạn triển khai. Tháng 6, chính phủ Hàn Quốc công bố chương trình “3 mega-project để Hàn Quốc bứt phá”, tập trung vào chất bán dẫn, robot và AI vật lý, cùng trung tâm dữ liệu AI.

Song song với đó, dự án “mô hình nền tảng AI độc lập” - chính sách AI trọng tâm của Bộ Khoa học và ICT - cũng đang được đẩy nhanh. Ngày 18/8, bộ này đã chọn ba đội gồm SK Telecom, LG AI Research và Upstage vào giai đoạn đánh giá thứ ba.

Vai trò điều phối tăng lên khi chính sách AI mở rộng

Hiện khoảng trống nhân sự này phần nào được bù đắp bởi ông Bae Kyung-hoon, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Khoa học và ICT. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng cách làm kiêm nhiệm chỉ có tác dụng trong ngắn hạn. Ông Bae cũng tháp tùng Tổng thống Lee Jae-myung trong các chuyến công du nước ngoài quan trọng, trên thực tế đang gánh một phần vai trò vốn thuộc vị trí phụ trách AI.

Sau khi ông Im Moon-young, Phó chủ tịch thường trực Ủy ban Chiến lược AI quốc gia, từ chức hồi tháng 5 để tranh cử bổ sung, ông Bae cũng kiêm luôn vị trí này.

Tuy nhiên, nhu cầu sớm bổ nhiệm đang tăng lên vì chính sách AI giờ đây không còn nằm trong phạm vi của riêng một bộ. Các mega-project đòi hỏi sự phối hợp không chỉ giữa Bộ Khoa học và ICT mà còn với Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng cùng nhiều cơ quan liên quan khác.

Các trung tâm dữ liệu AI mà chính phủ thúc đẩy cần được gắn với chính sách về điện, quỹ đất và công nghiệp. Trong khi đó, AI vật lý cũng đòi hỏi sự đồng bộ giữa sản xuất, robot và chính sách công nghiệp địa phương. Bài toán nhân lực AI và chuyển dịch lao động lại liên quan chặt chẽ đến giáo dục và việc làm.

Điều đó đồng nghĩa Thư ký cấp cao phụ trách Kế hoạch tương lai AI phải làm nhiệm vụ sắp xếp thứ tự ưu tiên giữa các chính sách đang nằm rải ở nhiều bộ, đồng thời điều phối ở cấp Phủ Tổng thống. Trong sơ đồ tổ chức, khối này phụ trách các mảng như chính sách AI quốc gia, nghiên cứu khoa học - công nghệ, dân số, khí hậu, môi trường và năng lượng, cho thấy đây là vị trí được thiết kế để quản lý toàn bộ chương trình nghị sự về tương lai.

Ứng viên cần năng lực điều phối, không chỉ giỏi công nghệ

Theo giới trong ngành, vấn đề không chỉ nằm ở thời điểm bổ nhiệm mà còn ở việc chọn đúng người. Một nguồn tin chính trị cho biết Phủ Tổng thống được cho là đang sàng lọc ứng viên chủ yếu từ giới doanh nghiệp, nhưng “không ít người tỏ ra do dự”.

Ông Ha Jung-woo, người đầu tiên giữ chức vụ này, từng là Giám đốc Trung tâm đổi mới AI của Naver Cloud và được đánh giá cao về hiểu biết công nghệ AI của khu vực tư nhân cũng như kinh nghiệm thực tiễn trong ngành. Tuy nhiên, ở giai đoạn hiện nay, yêu cầu đối với vị trí này đã thay đổi. Ngoài chuyên môn kỹ thuật, ứng viên còn phải có năng lực điều phối liên bộ và khả năng triển khai chính sách, khi chương trình AI của chính phủ đã mở rộng từ mô hình nền tảng và GPU sang trung tâm dữ liệu, điện năng, chất bán dẫn, AI vật lý, AX trong sản xuất và công nghiệp địa phương.

Nếu bổ nhiệm nhân sự từ khu vực tư nhân, bài toán xung đột lợi ích cũng sẽ nổi lên. Trong thời gian ông Ha tại nhiệm, từng có tranh cãi liên quan đến cổ phiếu nắm giữ và các dự án AI của chính phủ.

Vì vậy, theo giới trong ngành, quá trình chọn người kế nhiệm sẽ cần rà soát kỹ hơn về quan hệ đầu tư, tỷ lệ sở hữu tại các công ty AI, cũng như lợi ích liên quan đến nơi làm việc trước đó. Một số ý kiến cho rằng việc khó tìm ứng viên xuất thân từ giới doanh nghiệp có thể bắt nguồn từ tâm lý e ngại nghĩa vụ công khai tài sản như đất đai và cổ phiếu khi trở thành quan chức cấp cao.

Việc ghế phụ trách AI bị bỏ trống không có nghĩa các dự án AI ở từng bộ bị đình lại. Bộ Khoa học và ICT, Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng, Bộ Nội vụ và An toàn cùng các cơ quan khác vẫn đang triển khai công việc theo kế hoạch hiện có.

Tuy vậy, khi quy mô dự án ngày càng lớn và số bộ, doanh nghiệp tham gia ngày càng nhiều, vai trò điều phối ở cấp Phủ Tổng thống trong việc giảm trùng lặp đầu tư và xử lý lợi ích đan xen liên quan đến điện, địa điểm và quy định sẽ càng trở nên quan trọng.

Một đại diện ngành AI nhận định giai đoạn hiện nay là lúc biến các chính sách AI đã công bố thành hoạt động thực tế trong môi trường công nghiệp. Theo người này, người kế nhiệm cần vừa hiểu công nghệ, vừa có năng lực điều phối liên bộ và khả năng triển khai để kết nối khu vực tư nhân với chính phủ.