Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đang cân nhắc mở rộng lượng tiền mã hóa do chính phủ liên bang nắm giữ, trong đó có Bitcoin. Tuy nhiên, theo giới phân tích, một chương trình mua Bitcoin quy mô hàng tỷ USD trên thị trường mở khó có thể triển khai nếu chưa được Quốc hội trao thẩm quyền rõ ràng.

Theo CryptoSlate ngày 20/8 (giờ địa phương), khung pháp lý hiện nay vẫn để ngỏ một số kênh để nhánh hành pháp tăng lượng tài sản số do liên bang nắm giữ. Dù vậy, chưa có cơ chế rõ ràng nào cho phép Bộ Tài chính Mỹ chi hàng tỷ USD để mua trực tiếp Bitcoin trên thị trường.

Vấn đề nằm ở chỗ Bitcoin và các loại tiền mã hóa khác đang được xử lý theo những khuôn khổ pháp lý khác nhau. Sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký năm 2025 yêu cầu Bộ Tài chính và Bộ Thương mại xây dựng phương án “trung lập ngân sách” nhằm tích lũy Bitcoin mà không làm tăng gánh nặng cho người nộp thuế.

Trong khi đó, các tài sản không phải Bitcoin vẫn bị giới hạn. Nếu không có thêm biện pháp từ nhánh hành pháp hoặc một đạo luật mới, các tài sản này chỉ có thể được đưa vào kho dự trữ thông qua tịch thu và các chế tài tiền tệ dân sự. Điều đó đồng nghĩa, để mở rộng con đường đưa Ethereum, XRP hay Solana vào dự trữ, Washington sẽ cần thêm sắc lệnh hành pháp hoặc hành động lập pháp.

Ngay cả khi có thêm sắc lệnh hành pháp, thẩm quyền của Quốc hội cũng không thay đổi. Sắc lệnh hiện tại nêu rõ việc triển khai phải tuân thủ “các luật hiện hành” và phụ thuộc vào “nguồn ngân sách được phân bổ”.

Nói cách khác, ngay cả với cách tiếp cận “trung lập ngân sách”, Bộ Tài chính Mỹ vẫn phải có nguồn lực hoặc tài sản được phép sử dụng hợp pháp, đồng thời có đủ cơ sở pháp lý để dùng các nguồn này.

Hiện nay, những con đường thực tế nhất mà nhánh hành pháp có thể tận dụng là tài sản bị tịch thu, tài sản được quyên tặng và nguồn thu từ nộp thuế. Bitcoin đã hoàn tất quy trình tịch thu trong các vụ án hình sự hoặc dân sự sẽ được đưa vào quỹ dự trữ Bitcoin chiến lược, còn các tài sản không phải Bitcoin sẽ được chuyển vào kho dự trữ tài sản số.

Tháng 1/2026, chính phủ Mỹ đã xác lập quyền sở hữu hợp pháp đối với hơn 400 triệu USD tiền mã hóa và các tài sản khác liên quan đến vụ Helix Mixer.

Tuy nhiên, sau khi trừ các nghĩa vụ bồi hoàn, chi phí thực thi và những yêu cầu pháp lý liên quan đến tịch thu, lượng tài sản thực tế mà Bộ Tài chính có thể giữ lại có thể thấp hơn đáng kể. Ngoài ra, thời điểm phát sinh vụ việc cũng như quy mô tài sản bị tịch thu đều khó dự báo, khiến nguồn này gần như không thể dùng cho một chương trình mua định kỳ với mục tiêu và lịch trình cố định.

Phương án tích lũy thông qua quyên tặng cũng được nhắc tới. Do Bitcoin được xem là tài sản theo luật thuế liên bang, Bộ Tài chính Mỹ có thể tiếp nhận Bitcoin được quyên góp và đưa vào hệ thống nắm giữ của liên bang.

Nếu có thêm một sắc lệnh hành pháp, trong đó công nhận tài sản được quyên tặng là nguồn lực chính thức, một số cánh cửa cũng có thể mở ra đối với các loại tiền mã hóa không phải Bitcoin.

Một phương án khác là cho phép nộp thuế liên bang bằng Bitcoin. Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) hiện chưa chấp nhận thanh toán bằng tài sản số, nhưng Bộ Tài chính Mỹ có thể cân nhắc khả năng này thông qua việc điều chỉnh khung quy định.

Dù vậy, việc số Bitcoin thu được theo cách này có được giữ nguyên trong quỹ dự trữ Bitcoin chiến lược hay không vẫn là vấn đề cần được đánh giá riêng.

Ở chiều ngược lại, phương án mua Bitcoin quy mô lớn trên thị trường mở có nguy cơ cao xung đột với các đạo luật hiện hành do Quốc hội ban hành. Kịch bản Bộ Tài chính bán Ethereum, Solana, XRP hoặc các tài sản ngoài Bitcoin để lấy nguồn mua Bitcoin cũng đối mặt trở ngại tương tự.

Theo luật tài chính liên bang, các khoản thu của chính phủ về nguyên tắc phải được nộp vào Bộ Tài chính. Nếu không có quy định riêng, rất khó sử dụng lại nguồn này để mua Bitcoin.

Dự luật “American Reserve Modernization Act” được trình trong năm 2026 cho phép bán, trao đổi hoặc chuyển đổi các tài sản không phải Bitcoin nhằm tăng dự trữ Bitcoin hoặc giảm nợ liên bang. Tuy nhiên, dự luật này đến nay vẫn chưa hoàn tất quy trình lập pháp.

Vì vậy, để kế hoạch của ông Trump trở thành một chương trình mua Bitcoin định kỳ ở cấp liên bang, Quốc hội sẽ phải trao thẩm quyền mua một cách rõ ràng, đồng thời thiết lập cơ chế huy động nguồn lực phù hợp. Nếu một đạo luật tương tự “BITCOIN Act” được thông qua, kịch bản mua 200.000 BTC mỗi năm trong 5 năm cũng có thể trở nên khả thi.

Cuộc tranh luận lần này một lần nữa cho thấy việc Mỹ mở rộng lượng tiền mã hóa nắm giữ không thể chỉ dựa vào ý chí của tổng thống. Các kênh như tịch thu, quyên tặng hay nộp thuế bằng Bitcoin có cơ sở pháp lý hoàn toàn khác với hoạt động mua trực tiếp trên thị trường mở, và một chương trình mua thực tế cuối cùng vẫn phụ thuộc vào cơ chế phê chuẩn của Quốc hội.