Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19/8 tuyên bố trí tuệ nhân tạo (AI) có thể phát triển lớn hơn cả Internet, đồng thời nhấn mạnh Washington cần nới lỏng quy định và đẩy mạnh mở rộng hạ tầng nếu muốn duy trì lợi thế cạnh tranh trước Trung Quốc.

Theo Decrypt và một số hãng tin, ông Trump đưa ra phát biểu trên tại Nhà Trắng trong một sự kiện có sự tham dự của đại diện ngành tiền mã hóa và các cơ quan quản lý tài chính. Nội dung thảo luận xoay quanh chính sách quản lý AI và nhu cầu mở rộng hạ tầng phục vụ lĩnh vực này. Sự kiện diễn ra trước cuộc họp đầu tiên của Ủy ban Cố vấn Đổi mới thuộc Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC).

Ông Trump xem AI là một lĩnh vực chiến lược cốt lõi của Mỹ. Theo ông, khuôn khổ quản lý phải được thiết kế theo hướng giúp doanh nghiệp tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, thay vì kìm hãm sự phát triển của một ngành then chốt.

Tổng thống Mỹ nhấn mạnh AI có thể “lớn hơn Internet” và thậm chí trở thành ngành lớn nhất mà thế giới từng chứng kiến.

Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ đang tăng tốc các dự án hạ tầng AI, song song với cuộc cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt với Trung Quốc. Ông Trump gọi Trung Quốc là đối thủ gần nhất của Mỹ, đồng thời cho biết AI có thể sẽ là một trong những chủ đề lớn trong chuyến thăm dự kiến ngày 24/9 của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Doanh nghiệp AI được khuyến khích tự lo nguồn điện

Ông Trump cũng đề cập tới tranh luận quanh nhu cầu điện tăng mạnh khi các data center bùng nổ. Theo ông, thay vì phụ thuộc vào hệ thống điện lưới hiện có, các công ty AI nên tự xây dựng các nhà máy phát điện để phục vụ data center của mình.

Ông mô tả lưới điện hiện tại là “cũ kỹ, quá tải và yếu”, trong khi doanh nghiệp đang xây những nhà máy phát điện thuộc nhóm tốt nhất thế giới. Theo cách nhìn của ông, các công ty này sẽ sử dụng nguồn điện hoàn toàn mới thay vì lấy điện từ lưới hiện hữu, và phần điện dư thừa có thể hòa ngược lên lưới.

Các tập đoàn công nghệ lớn cũng đã công khai chấp nhận tự gánh phần chi phí hạ tầng điện. Hồi tháng 3, Amazon, Google, Meta, Microsoft, OpenAI, Oracle và xAI đã ký cam kết của Nhà Trắng về việc bảo vệ người tiêu dùng điện, qua đó đồng ý chi trả chi phí xây mới công suất phát điện và các hạ tầng cần thiết cho data center.

Ông Trump đồng thời kêu gọi chính quyền các bang và địa phương chủ động thu hút các cơ sở AI và data center. Ông nói rằng nếu là thị trưởng hoặc thống đốc, ông sẽ muốn nắm lấy cơ hội đưa những dự án quy mô lớn như vậy về địa phương vì tác động đáng kể tới việc làm và nguồn thu thuế. Ông cũng nhận xét nhiều data center gần đây được thiết kế “rất đẹp”.

Phản đối gia tăng vì điện, nước và môi trường

Tuy vậy, làn sóng phản đối data center từ cộng đồng địa phương đang ngày càng mạnh lên. Ngay sau sự kiện về tiền mã hóa, ông Trump thừa nhận với báo giới rằng ngành này có thể “cần thêm một chút hỗ trợ về truyền thông”. Trọng tâm phản đối hiện nay là gánh nặng tiền điện, mức tiêu thụ nước và tác động môi trường.

Từ đầu năm đến nay, ít nhất 37 người đã bị bắt trong các cuộc biểu tình phản đối data center. Cơ quan lập pháp tại 15 bang cũng đã xem xét các biện pháp dừng hoặc trì hoãn những dự án phát triển data center.

Xu hướng siết quản lý cũng bắt đầu rõ hơn. Một ngày trước đó, Thống đốc bang Pennsylvania Josh Shapiro đã ký sắc lệnh hành pháp, đưa ra yêu cầu mới buộc chủ đầu tư phải tự chịu phần chi phí mà các data center quy mô lớn gây thêm cho hệ thống điện lưới. Ông gọi đây là tiêu chuẩn “nghiêm ngặt nhất” trong ngành, đồng thời chỉ trích các “kẻ đầu cơ” đã gây sức ép với quan chức địa phương để giành phê duyệt dự án.

Trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, việc ủng hộ thu hút data center đang trở thành một chủ đề dễ bị công kích về chính trị, bất kể đảng phái. Ông Trump cảnh báo những bang hoặc địa phương từ chối đón các dự án data center sẽ bị “gạt ra ngoài lề”. Quan điểm này cũng tương tự phản ứng của ông sau khi Thống đốc bang New York Kathy Hochul ký lệnh tạm hoãn data center cấp bang đầu tiên của Mỹ vào mùa hè năm nay.

Nguồn thu thuế lớn nhưng lo ngại vẫn kéo dài

Data center đang mang lại nguồn thu thuế đáng kể cho chính quyền địa phương. Tại hạt Loudoun, bang Virginia, trong năm tài khóa gần nhất, lĩnh vực này đóng góp hơn một phần ba tổng thu ngân sách chung của hạt. Trong nhiều năm qua, chính quyền bang và địa phương tại Mỹ cũng đã dành không ít ưu đãi thuế cho ngành này.

Theo cơ quan thuế bang Virginia, số tiền ngành data center được miễn nhờ ưu đãi thuế bán hàng trong năm tài khóa gần nhất lên tới 1,9 tỷ USD.

Data center đã tồn tại nhiều thập kỷ, nhưng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI trong giai đoạn gần đây có quy mô lớn hơn nhiều và tiêu thụ điện năng cao hơn đáng kể. Khảo sát Gallup công bố tháng 3 cho thấy 7/10 người Mỹ phản đối việc xây dựng data center tại khu vực họ sinh sống.

Ngành AI và công nghệ cũng đang tìm cách xử lý sự xấu đi của dư luận. Tháng 1, Chủ tịch Microsoft Brad Smith tuyên bố công ty sẽ trở thành “một người hàng xóm tốt” tại những cộng đồng nơi hãng xây dựng, sở hữu và vận hành data center. Đầu tháng này, Meta công bố kế hoạch thành lập quỹ “Future Is For Everyone” trị giá 10 tỷ USD, nhằm hỗ trợ các cộng đồng địa phương tiếp nhận data center.

Giới tài chính cũng ngày càng đưa phản ứng của cộng đồng vào quyết định giải ngân. Tính đến quý I, khoảng 75 data center với tổng quy mô vốn khoảng 130 tỷ USD được ghi nhận đang vấp phải phản đối từ địa phương.

Ông Trump cho biết sẽ gặp các lãnh đạo ngành AI vào tuần tới.

Diễn biến này cho thấy chính sách AI của Mỹ đang đi theo hai hướng song song: thúc đẩy nới quy định và mở rộng hạ tầng để cạnh tranh với Trung Quốc, nhưng đồng thời phải đối mặt với sức ép giám sát ngày càng lớn từ cộng đồng địa phương liên quan tới điện lưới và môi trường.