Nghị định hướng dẫn Luật mở rộng lưới điện trục quốc gia nhằm cấp điện cho các khu công nghiệp bán dẫn đang gây tranh cãi vì chưa quy định cụ thể tiêu chí hỗ trợ vốn từ ngân sách nhà nước cho các dự án liên quan.

Theo Điều 25 của Luật mở rộng lưới điện trục quốc gia, Nhà nước có thể hỗ trợ toàn bộ hoặc một phần chi phí cho dự án phát triển theo quy định tại nghị định. Tuy nhiên, nghị định hiện hành lại chưa có điều khoản cụ thể hóa nội dung này.

Vì vậy, phạm vi hỗ trợ, tỷ lệ ngân sách tham gia cũng như thủ tục thực hiện hiện vẫn chưa được xác định rõ. Trong bối cảnh đó, việc phân bổ phần chi phí do Nhà nước đảm nhận có thể phải dựa vào các luật khác hoặc chờ nội dung được phản ánh trong kế hoạch cơ bản sắp ban hành.

Ngày 12, Bộ Khí hậu - Năng lượng - Môi trường, siêu đô thị đặc biệt tích hợp Jeonnam-Gwangju, Korea Electric Power Corporation, Samsung Electronics và SK hynix đã ký ba thỏa thuận nhằm bảo đảm nguồn điện được cung cấp đúng tiến độ cho các khu công nghiệp bán dẫn.

Tại Yongin, khu công nghiệp quốc gia dành cho hệ sinh thái bán dẫn tiên tiến - nơi Samsung Electronics đặt fab - và cụm công nghiệp bán dẫn nơi SK hynix đang xây fab, được dự báo sẽ cần tổng cộng 14 GW điện vào năm 2041.

Nếu lấy công suất 1,4 GW của một tổ máy điện hạt nhân quy mô lớn thế hệ mới làm chuẩn, nhu cầu này tương đương 10 tổ máy. Trong khi đó, khu công nghiệp tại khu vực Honam được dự báo cần từ 6 GW trở lên, trong đó 3 GW sẽ được ưu tiên cấp trước vào năm 2029.

Chính phủ đã quyết định chi phí đầu tư hạ tầng cấp điện giai đoạn 1 cho khu công nghiệp Honam sẽ do khu vực công và tư cùng chia sẻ theo tỷ trọng sử dụng điện. Một phần nghĩa vụ tài chính của khu vực tư nhân hiện đang được thúc đẩy hỗ trợ theo Luật đặc biệt về bán dẫn.

Điều này đồng nghĩa cơ chế huy động nguồn lực hiện chủ yếu dựa vào luật hỗ trợ ngành bán dẫn, thay vì Luật mở rộng lưới điện - nền tảng pháp lý trực tiếp của dự án lưới điện.

Trước đó, ngày 29 tháng trước, tại hội nghị báo cáo về 3 siêu dự án đưa Hàn Quốc bứt phá tổ chức ở Nhà khách Cheongwadae, Bộ Khí hậu - Năng lượng - Môi trường cho biết Samsung Electronics, SK hynix và Amkor sẽ đầu tư tổng cộng 896 nghìn tỷ won vào khu vực tây nam Gwangju - Jeonnam, bao gồm kế hoạch xây dựng bốn fab bộ nhớ.

Bộ trưởng Kim Seong-hwan cho biết sẽ kịp thời cung cấp 6,3 GW điện và 650 nghìn tấn nước mỗi ngày cho khu vực tây nam. Tổng thống Lee Jae-myung cũng tuyên bố chính phủ sẽ chịu trách nhiệm về hạ tầng điện và nước cho các khu công nghiệp quốc gia.

Dù vậy, nghị định của Luật mở rộng lưới điện hiện vẫn chưa có quy định tương ứng với Điều 25 về hỗ trợ chi phí dự án phát triển từ phía Nhà nước. Cụ thể, mức ngân sách nhà nước tham gia vào chi phí xây dựng đường dây truyền tải và trạm biến áp, cũng như thủ tục xin hỗ trợ và triển khai chi ngân sách, đều chưa được nêu rõ.

Trong khi đó, các tiêu chí bồi thường cho người dân lại đã được quy định khá chi tiết, thậm chí có mức tiền cụ thể. Nói cách khác, cơ chế chia sẻ chi phí dự án giữa Nhà nước và các bên liên quan hiện mới dừng ở cấp độ nguyên tắc trong luật.

Nghị định cũng quy định chi tiết mức bồi thường và hỗ trợ cho cư dân và chính quyền địa phương. Với các địa phương có đường dây trên không đi qua, mức hỗ trợ tài chính có thể lên tới 2 tỷ won cho mỗi km tuyến.

Đối với khu vực lân cận trong phạm vi 300 m tính từ thiết bị thuộc lưới điện trục quốc gia, cũng như các khu vực mật độ cao tập trung từ hai thiết bị điện áp từ 345 kV trở lên, mức hỗ trợ theo khu vực có thể được cộng thêm tối đa 3,5 lần.

Ngoài ra, nghị định còn quy định từ việc mua đất đến hỗ trợ tài chính cho các địa phương có đường dây trên không đi qua. Toàn bộ Chương 5 của nghị định chủ yếu cụ thể hóa các điều từ 21 đến 24 của luật, liên quan đến bồi thường và hỗ trợ cho cư dân và chính quyền địa phương.

Giới quan sát cho rằng tiêu chí hỗ trợ chi phí dự án theo Điều 25 có thể sẽ được bổ sung trong quá trình sửa đổi nghị định hoặc khi xây dựng kế hoạch cơ bản. Theo quy định, Bộ trưởng Khí hậu - Năng lượng - Môi trường phải lập kế hoạch cơ bản mở rộng lưới điện trục quốc gia, cập nhật 5 năm một lần và phản ánh triển vọng dài hạn theo chu kỳ 30 năm.

Nghị định yêu cầu kế hoạch này phải hoàn tất chậm nhất vào ngày 31/12 của năm liền trước năm bắt đầu kỳ kế hoạch. Kế hoạch cơ bản phải bao gồm nội dung về huy động nguồn lực và định hướng đầu tư nhằm đáp ứng nhu cầu mở rộng lưới điện.

Sau đó, kế hoạch sẽ được lấy ý kiến thông qua điều trần, rồi trình Ủy ban mở rộng lưới điện trục quốc gia trực thuộc Thủ tướng để thẩm định và phê duyệt. Sau khi được thông qua, Bộ trưởng Khí hậu - Năng lượng - Môi trường phải báo cáo với Ủy ban thường trực có thẩm quyền của Quốc hội.

Đây được xem là kênh để Quốc hội kiểm chứng kế hoạch huy động nguồn lực nhằm đáp ứng nhu cầu 14 GW tại Yongin và hơn 6 GW tại Honam.

Nếu tiêu chí hỗ trợ theo Điều 25 tiếp tục không được bổ sung trong quá trình sửa nghị định hoặc lập kế hoạch cơ bản, phần chi phí mà Nhà nước phải gánh cho các dự án lưới điện nhiều khả năng sẽ vẫn phải xử lý theo từng thỏa thuận riêng lẻ và dựa vào các luật khác.

Một đại diện trong ngành nhận định Luật đặc biệt về bán dẫn vốn được thiết kế để hỗ trợ riêng cho ngành bán dẫn, vì vậy so với Luật mở rộng lưới điện, phạm vi hỗ trợ dành cho khu công nghiệp hoặc doanh nghiệp có thể hẹp hơn.