Ngành AI đang chứng kiến khoảng cách ngày càng rõ giữa những mô hình gây tiếng vang trên thị trường và những mô hình thực sự được sử dụng rộng rãi trong phát triển, triển khai. Dữ liệu được Business Insider dẫn lại từ Hugging Face ngày 17/8 cho thấy trong năm nay, khi so sánh top 25 mô hình có nhiều lượt tải nhất với top 25 mô hình có nhiều lượt thích nhất, chỉ một mô hình xuất hiện trong cả hai danh sách.

Theo Hugging Face, lượt thích phản ánh mức độ quan tâm của cộng đồng phát triển, trong khi lượt tải là chỉ dấu gần đúng cho mức độ mô hình được đưa vào sản phẩm hoặc quy trình phát triển. Dù thị trường hiện tập trung vào quy mô tham số và điểm benchmark của các mô hình AI mới nhất, nhiều lập trình viên vẫn tiếp tục dùng các mô hình nhỏ, đã ra mắt từ vài năm trước nhờ chi phí thấp và độ ổn định cao.

Một ví dụ điển hình là All-MiniLM-L6-v2, mô hình ra mắt từ năm 2021. Mô hình gọn nhẹ này ghi nhận 1,55 tỷ lượt tải trong 7 tháng đầu năm nay nhưng chỉ nhận 5.156 lượt thích. Trong số các mô hình ra mắt năm 2026, không có mô hình nào lọt top 25 về lượt tải. Trong khi đó, 13/25 mô hình dẫn đầu danh sách này được phát hành từ năm 2022.

Dữ liệu cũng cho thấy quy mô mô hình càng lớn chưa chắc đi kèm mức độ sử dụng thực tế tương ứng. Trong nhóm mô hình trên Hugging Face có thông tin về số tham số, các mô hình dưới 1 tỷ tham số chiếm tới 83% tổng lượt tải lũy kế. Ở chiều ngược lại, nhóm mô hình trên 100 tỷ tham số chỉ chiếm 1%. Nếu chỉ tính lượt tải trong năm nay, các mô hình từ 70 tỷ tham số trở lên cũng chỉ chiếm khoảng 3%.

Khoảng cách này đặc biệt rõ ở nhóm công ty AI Trung Quốc đang đẩy mạnh cuộc đua mô hình siêu lớn. Kimi K3 của MoonshotAI thu hút sự chú ý nhờ quy mô 2.800 tỷ tham số, khả năng lập trình và mức giá thấp, nhưng tỷ lệ lượt tải trên mỗi lượt thích chỉ vào khoảng 60.

Trong khi đó, Alibaba triển khai danh mục Qwen với nhiều phiên bản từ nhỏ đến lớn và đã thâm nhập sâu vào hệ sinh thái phát triển. Qwen đạt khoảng 2 tỷ lượt tải trong năm nay, cao gấp khoảng 55 lần so với MoonshotAI, vốn ghi nhận 37 triệu lượt tải. Theo phân tích của Hugging Face, chiến lược cung cấp nhiều quy mô mô hình đã giúp Qwen trở thành lựa chọn mặc định của nhiều lập trình viên trong quá trình fine-tuning và triển khai thực tế.

Diễn biến này cho thấy điều tạo ra sức nóng trên thị trường AI thường là hiệu năng mới nhất và quy mô mô hình. Tuy nhiên, ở khâu ứng dụng thực tế, chi phí, độ ổn định và mức độ thuận tiện khi triển khai mới là yếu tố quyết định lựa chọn. Chiến lược không phụ thuộc vào một mô hình duy nhất của Pinterest, kết hợp mô hình tự phát triển với mô hình mở và mô hình đóng để cân đối giữa chi phí và hiệu năng, cũng phản ánh rõ xu hướng này.