Một nhóm nghiên cứu Trung Quốc cho biết đã phát triển hệ thống AI hạng nhẹ có khả năng nhận diện tiêm kích tàng hình F-22 và F-35 của Mỹ dựa trên tín hiệu hồng ngoại. Theo nhóm nghiên cứu, mô hình này đạt độ chính xác hơn 90% trong môi trường phòng thí nghiệm, song chưa được kiểm chứng trên máy bay thật nên hiệu quả trong thực chiến vẫn còn bỏ ngỏ.

Theo TechRadar ngày 17/8 giờ địa phương, nghiên cứu tập trung vào việc phân tích tín hiệu hồng ngoại phát sinh trong quá trình máy bay hoạt động, thay vì dựa vào diện tích phản xạ radar (RCS).

F-22 và F-35 là hai dòng tiêm kích tàng hình tiêu biểu, được thiết kế để giảm khả năng bị radar và các cảm biến khác phát hiện. Tuy nhiên, nhiệt phát ra từ động cơ, ống xả và bề mặt thân máy bay không thể bị loại bỏ hoàn toàn. Nhóm nghiên cứu cho rằng nếu AI học được sự khác biệt trong các mẫu nhiệt này, hệ thống có thể phân biệt tiêm kích tàng hình với những vật thể bay khác.

Một mục tiêu khác của nghiên cứu là phân biệt tiêm kích với pháo sáng. Đây là loại mồi bẫy thường được dùng để đánh lừa tên lửa dẫn đường hồng ngoại. Theo nhóm nghiên cứu, do đặc tính nhiệt của máy bay và pháo sáng khác nhau, AI có thể nhận diện và tách riêng hai loại mục tiêu.

Người đứng đầu nghiên cứu, An Jiangshan, cho biết mô hình gọn nhẹ vẫn bảo đảm tốc độ xử lý và hiệu năng phân loại ở mức cao. Theo ông, điều này mở ra khả năng ứng dụng trên tên lửa không đối không trong tương lai. Ông giải thích rằng tên lửa bị giới hạn về không gian lắp đặt và tài nguyên tính toán, vì vậy các hệ thống AI nhẹ sẽ phù hợp hơn so với những mô hình phức tạp khi tích hợp vào vũ khí thực tế.

Dù vậy, kết quả trên chưa thể xem là bằng chứng cho thấy công nghệ này đã đủ khả năng phát hiện tiêm kích tàng hình trong điều kiện chiến đấu. Thử nghiệm của nhóm không sử dụng F-22 và F-35 thật, mà dựa trên mục tiêu mô phỏng phản ánh đặc tính nhiệt của hai dòng máy bay này. Đến nay, chưa có thông tin về việc hệ thống đã được thử nghiệm vận hành trên máy bay thật.

Trong tác chiến trên không, số biến số lớn hơn nhiều so với môi trường phòng thí nghiệm. Dấu hiệu nhiệt của tiêm kích có thể thay đổi theo tốc độ, độ cao và trạng thái cơ động, đồng thời chịu ảnh hưởng của góc quan sát, điều kiện khí quyển và nhiệt độ môi trường. Nếu tính thêm tác chiến điện tử và các biện pháp đánh lừa mục tiêu, rất khó khẳng định độ chính xác trong phòng thí nghiệm sẽ được duy trì ngoài thực địa.

Tuy nhiên, nghiên cứu này cho thấy cuộc cạnh tranh trong công nghệ tàng hình có thể không chỉ dừng ở khả năng né radar. Khi công nghệ phát hiện hồng ngoại được kết hợp với AI, năng lực phân tích lượng nhiệt phát ra từ động cơ, ống xả và bề mặt thân máy bay có thể được nâng lên đáng kể.

Đặc biệt, khi bộ xử lý AI ngày càng được thu gọn, khả năng tích hợp công nghệ phát hiện dựa trên học máy vào các loại tên lửa có tài nguyên tính toán hạn chế cũng sẽ cao hơn. Điều đó đồng nghĩa trong thiết kế tiêm kích tàng hình thời gian tới, ngoài RCS, khả năng kiểm soát tín hiệu nhiệt cũng có thể trở thành một yếu tố quan trọng.

Dẫu vậy, trọng tâm của nghiên cứu không phải là khẳng định năng lực tàng hình của F-22 và F-35 đã bị vô hiệu hóa, bởi công nghệ này vẫn chưa được kiểm chứng trên máy bay thật. Tuy nhiên, sự phát triển của các công cụ AI có thể phân tích nhanh tín hiệu hồng ngoại cho thấy tiêu chí đánh giá khả năng sống sót của máy bay tàng hình có thể mở rộng từ tàng hình radar sang khả năng kiểm soát dấu hiệu hồng ngoại.