Một thử nghiệm do TechRadar thực hiện cho thấy ChatGPT có thể hỗ trợ người dùng hạn chế chi tiêu không cần thiết khi mua sắm trực tuyến, bằng cách buộc họ xem lại nhu cầu thực tế và các lựa chọn thay thế trước khi quyết định mua.

Theo TechRadar, ngày 30/7 (giờ địa phương), nhóm thử nghiệm đã nhập vào ChatGPT những sản phẩm và dịch vụ mà họ đang cân nhắc, rồi yêu cầu công cụ này nêu ra “lý do không nên mua”. Kết quả, một số khoản chi đã được tạm hoãn.

Điểm đáng chú ý của thử nghiệm không nằm ở việc dùng AI để gợi ý nên mua gì, mà ở cách đặt câu hỏi ngược: “Vì sao không nên mua?”. Danh sách được đưa vào gồm MacBook Air 13 inch dùng chip M5 của Apple, một đôi giày thể thao mới, gói thuê bao Disney+ và một lò vi sóng. Nhóm thử nghiệm cũng yêu cầu ChatGPT xem có lựa chọn rẻ hơn hay không, đồng thời đánh giá món hàng đó có thực sự giải quyết được nhu cầu hiện tại hay không.

Sản phẩm được xem xét đầu tiên là MacBook. ChatGPT so sánh giá bán hiện tại với mức thấp nhất gần đây, đối chiếu với các lựa chọn rẻ hơn và khuyến nghị người dùng trước hết phải xác định liệu thiết bị mới có khắc phục được vấn đề của chiếc máy đang sử dụng hay không. Kết luận được đưa ra là “chưa cần mua MacBook Air M5”, đồng thời khuyên nên trì hoãn khoản chi này.

AI cũng gợi ý một phương án thay thế là phiên bản M4 đời trước. Theo lập luận của ChatGPT, với mức chênh lệch giá hiện có, người dùng không nên vội nâng cấp mà cần kiểm tra xem thiết bị hiện tại có thực sự gây bất tiện hay không. Công cụ này còn đặt ra các câu hỏi như liệu máy Mac đang dùng có chậm đi rõ rệt hay không, đồng thời nhấn mạnh rằng không cần thay máy chỉ vì đó là đời cũ.

Theo TechRadar, điều quan trọng không phải là tìm được một sản phẩm thay thế cụ thể, mà là buộc người mua phải làm rõ lý do mua hàng. Với trường hợp MacBook, do không thể mô tả rõ vấn đề của thiết bị hiện tại, nhóm thử nghiệm đã quyết định hoãn mua. Khi rà soát các hạng mục khác, họ thậm chí còn bổ sung yêu cầu, nhờ ChatGPT “ngăn” mình chi tiền.

Với giày thể thao, ChatGPT cho rằng nếu người dùng đã có một đôi tương tự thì nên chờ đến khi đôi cũ mòn hẳn rồi mới mua. Với Disney+, AI gợi ý không cần đăng ký dài hạn mà có thể đợi đến khi có đủ nội dung muốn xem rồi chỉ mua gói một tháng. Ngược lại, lò vi sóng được xem là trường hợp nên thay vì thiết bị hiện tại đã hỏng.

Cách dùng này đi ngược với môi trường mua sắm trực tuyến, nơi quy trình thanh toán ngày càng được tối giản. Theo TechRadar, ChatGPT có thể đóng vai trò như một bước “kiểm tra lại” ngay trước khi người dùng chi tiền, giúp họ nghĩ rõ hơn món đồ đó sẽ giải quyết vấn đề gì, thay vì chỉ tập trung vào ham muốn sở hữu.

TechRadar nhận định thử nghiệm này cho thấy AI tạo sinh không chỉ hữu ích trong tìm kiếm hay gợi ý sản phẩm, mà còn có thể hỗ trợ quá trình ra quyết định tiêu dùng. Thay vì chỉ so sánh tính năng hoặc ưu đãi, người dùng còn có thể cân nhắc song song thiết bị đang sở hữu, mức độ cần thiết và chi phí thay thế. Những nhóm sản phẩm như dịch vụ thuê bao hay thiết bị điện tử, vốn đòi hỏi cân nhắc kỹ trước khi thanh toán, có thể là lĩnh vực phù hợp để áp dụng cách tiếp cận này. Trọng tâm của thử nghiệm không phải ngăn cản tiêu dùng, mà là giúp phân biệt giữa khoản chi thiếu căn cứ và khoản chi thực sự cần thiết.