Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết AI có thể giúp quy mô kinh tế khu vực châu Phi cận Sahara tăng khoảng 4% trong 10 năm tới, với điều kiện khu vực này cải thiện được hạ tầng điện, kết nối Internet và năng lực số. Nếu các điều kiện nền tảng không được nâng cấp, mức tăng trưởng ước tính chỉ vào khoảng 0,2%.

Theo Cryptopolitan ngày 21/7/2026 (giờ địa phương), thông điệp chính trong báo cáo của IMF là lợi ích từ AI không nằm ở riêng công nghệ, mà phụ thuộc vào hạ tầng hỗ trợ đi kèm. IMF nhận định tăng trưởng sẽ rõ rệt hơn nếu các chính phủ mở rộng đầu tư hạ tầng và đào tạo kỹ năng số cho người lao động. Ngược lại, nếu lưới điện, khả năng tiếp cận Internet và trình độ số không được cải thiện, tác động tích cực từ làn sóng AI có thể gần như không đáng kể.

Andrew Tiffin, đồng tác giả báo cáo, nhận xét về mức tăng 0,2%: “Thành thật mà nói, con số này gần như chỉ là sai số làm tròn”.

IMF cho rằng rủi ro liên quan đến AI tại châu Phi cận Sahara khác với các nền kinh tế phát triển. Ở các nước thu nhập cao, mối lo chính là AI thay thế việc làm. Trong khi đó, tại châu Phi cận Sahara, rủi ro lớn hơn là khu vực này không bắt kịp quá trình tiếp nhận và mở rộng công nghệ, từ đó khiến khoảng cách phát triển tiếp tục nới rộng.

Theo báo cáo, mức độ ứng dụng AI tại châu Phi cận Sahara thuộc nhóm thấp nhất thế giới và chỉ cao hơn không đáng kể so với Nam Á.

Rào cản lớn nhất mà IMF chỉ ra là điện năng. Khoảng một nửa dân số trong khu vực chưa được tiếp cận nguồn điện ổn định. “Không có điện thì rất khó làm bất cứ điều gì”, ông Tiffin nói.

IMF đánh giá việc mở rộng lưới điện và phát triển các hệ thống điện quy mô nhỏ, ưu tiên cho trường học, bệnh viện và cơ sở công, có thể tạo nền tảng cho quá trình số hóa ở cấp địa phương. Báo cáo cũng cho rằng các trung tâm dữ liệu có thể trở thành động lực thúc đẩy đầu tư thiết bị điện mới nhờ nhu cầu tiêu thụ điện lớn.

Nút thắt tiếp theo là kết nối Internet. IMF cho biết đến năm 2024, tỷ lệ sử dụng Internet tại châu Phi đạt 38%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu là 68%. Theo tổ chức này, đầu tư vào hạ tầng cáp quang và mở rộng khả năng truy cập có thể giúp giảm chi phí và mở rộng độ phủ kết nối.

Dòng vốn tư nhân cũng đã bắt đầu đổ vào khu vực. Microsoft và G42 công bố kế hoạch xây dựng một tổ hợp trung tâm dữ liệu công suất 100 MW tại Kenya, với tổng vốn đầu tư 1 tỷ USD, sử dụng năng lượng địa nhiệt để vận hành. Cassava Technologies và Nvidia cũng ký thỏa thuận trị giá 700 triệu USD để lắp đặt 12.000 GPU tại Nam Phi, Nigeria, Kenya, Ai Cập và Morocco.

Tuy nhiên, IMF cảnh báo việc dòng vốn chỉ tập trung vào một số quốc gia cũng là một rủi ro. Hiện châu Phi có khoảng 160 trung tâm dữ liệu, tương đương 5,5% tổng số trên toàn cầu; gần một nửa trong số đó tập trung ở Nam Phi, Nigeria và Kenya.

Martin Schindler, Phó giám đốc Vụ châu Phi của IMF, đồng thời là trưởng nhóm thực hiện báo cáo, nhấn mạnh rằng khả năng AI tạo thêm tăng trưởng phụ thuộc vào thay đổi chính sách. Theo IMF, nếu đầu tư cho AI và hạ tầng chỉ dừng ở một vài quốc gia, khu vực này có thể chứng kiến khoảng cách phát triển giữa các nước gia tăng, thay vì cùng hưởng lợi từ tăng trưởng chung.

Từ đó, báo cáo kết luận tiềm năng tăng trưởng nhờ AI của châu Phi cận Sahara sẽ phụ thuộc chủ yếu vào tốc độ hoàn thiện chính sách về điện, viễn thông và đào tạo nhân lực, hơn là vào bản thân công nghệ.