Khi AI ngày càng bị hàng hóa hóa, lợi thế từng giúp OpenAI và Anthropic dẫn đầu thị trường đang chịu sức ép lớn hơn. Sự xuất hiện của nhiều mô hình có chi phí thấp nhưng hiệu năng ngày càng tiệm cận khiến hai công ty này khó duy trì khoảng cách như trước.

Theo The Wall Street Journal (WSJ), tri thức phát triển AI tiên tiến đang lan rộng nhanh chóng. Ngày càng nhiều doanh nghiệp tung ra các mô hình “đủ tốt” với giá thấp hơn OpenAI và Anthropic, làm suy yếu lợi thế cạnh tranh cũng như “hào lũy” gia nhập thị trường của hai hãng.

Trước đây, OpenAI và Anthropic dẫn dắt thị trường nhờ bán các mô hình có hiệu năng vượt trội với mức giá cao. Tuy nhiên, khi AI dần trở nên phổ biến và dễ tiếp cận hơn, mô hình này ngày càng khó duy trì.

Các startup AI Trung Quốc như DeepSeek, Z.ai, Moonshot AI cùng những tập đoàn công nghệ lớn như Alibaba đang đưa ra các mô hình giá rẻ với năng lực tiệm cận những sản phẩm tốt nhất của OpenAI và Anthropic. Tại Mỹ, Meta và Thinking Machines Lab cũng nổi lên như những đối thủ mới có thể đe dọa vị thế của hai công ty.

OpenAI và Anthropic vẫn có thể mở rộng lại khoảng cách nhờ đầu tư nghiên cứu và phát triển. Dù vậy, một số phân tích cho rằng sẽ rất khó đảo ngược xu hướng AI bị hàng hóa hóa, nhất là khi đặc thù của ngành là nhiều thông tin kỹ thuật được công khai rộng rãi.

WSJ cho biết các kỹ sư AI, bao gồm cả giới nghiên cứu trong doanh nghiệp, liên tục công bố kết quả dưới dạng bài báo khoa học. Nhiều công ty AI Trung Quốc và các startup mới như Thinking Machines Lab còn phát hành mô hình mã nguồn mở, kèm theo báo cáo kỹ thuật mô tả chi tiết quy trình phát triển và phương pháp huấn luyện.

Một yếu tố khác thúc đẩy xu hướng này là kỹ thuật chưng cất mô hình, tức dùng một mô hình để huấn luyện mô hình khác.

OpenAI và Anthropic chỉ trích các công ty Trung Quốc sử dụng kỹ thuật này để phát triển mô hình AI từ dữ liệu riêng. Tuy nhiên, bản thân chưng cất mô hình không phải là hoạt động bất hợp pháp. Đây là phương pháp được sử dụng rộng rãi cho các mục đích hợp pháp, chẳng hạn dùng mô hình lớn để huấn luyện mô hình nhỏ hơn, rẻ hơn và chạy nhanh hơn. WSJ cũng cho biết phiên bản Siri tích hợp AI mà Apple vừa giới thiệu được phát triển bằng cách chưng cất từ mô hình AI của Google, theo hợp đồng giữa hai bên.

Satya Nadella, CEO Microsoft, gần đây cũng thu hút chú ý khi công khai ủng hộ chưng cất mô hình, trái với quan điểm của OpenAI và Anthropic. Trong một bài viết, ông cho rằng việc các công ty AI huấn luyện mô hình bằng dữ liệu thu thập từ Internet và cả dữ liệu khách hàng của chính họ, nhưng lại muốn hạn chế doanh nghiệp khác sử dụng kỹ thuật chưng cất, là điều “mỉa mai”.

Trong bối cảnh ngày càng khó duy trì khoảng cách công nghệ, OpenAI và Anthropic được cho là phải đẩy nhanh việc xây dựng những “hào lũy” mới.

Với OpenAI, công ty đang thúc đẩy đa dạng hóa nguồn thu. OpenAI hiện có hơn 3 triệu khách hàng doanh nghiệp, đồng thời phát triển phần cứng riêng để xây dựng quan hệ trực tiếp với người dùng cá nhân.

Trong khi đó, Anthropic theo đuổi chiến lược sớm thực hiện IPO để mở rộng ảnh hưởng.

WSJ cho biết Anthropic gần đây lần đầu tiên có lãi theo quý. Một thương vụ IPO được kỳ vọng sẽ mang lại thêm nguồn lực để công ty mở rộng tệp khách hàng, tăng năng lực hạ tầng trung tâm dữ liệu và tìm kiếm các nguồn doanh thu mới.

Một dự báo khác cũng cho rằng khả năng bảo đảm nguồn điện sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của các công ty AI.

Eric Zhao, giáo sư tại Đại học Oxford, nhận định trong một bài báo đồng tác giả gần đây rằng khả năng bảo đảm điện năng sẽ là năng lực cạnh tranh quan trọng nhất của các công ty AI trong tương lai. Khi việc cung ứng điện ngày càng khó khăn, trong khi các dự án xây mới hoặc mở rộng trung tâm dữ liệu cũng vấp phải phản đối từ cộng đồng địa phương, yếu tố then chốt sẽ là tối ưu hiệu quả sử dụng nguồn điện hữu hạn. Theo ông, các công ty AI tiên tiến trong tương lai sẽ cạnh tranh dựa trên tiêu chí “intelligence per watt”.