Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ngày 20/7 theo giờ địa phương đã công bố HALO, sáng kiến xây dựng mạng vệ tinh dùng chung giữa 8 nước thành viên nhằm tăng cường liên lạc quân sự, giám sát và theo dõi tên lửa.

Theo TechRadar, kế hoạch này được NATO giới thiệu tại Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tổ chức ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ.

HALO quy tụ 8 nước gồm Đan Mạch, Canada, Phần Lan, Đức, Na Uy, Hà Lan, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ. Trọng tâm của sáng kiến là liên kết các hệ thống vệ tinh hiện do từng quốc gia vận hành vào một mạng lưới phối hợp chung trong không gian.

Theo mô hình này, các nước tham gia vẫn giữ quyền sở hữu và quyền kiểm soát đối với vệ tinh của mình, đồng thời mở rộng khả năng chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống.

NATO cho rằng việc chỉ dựa vào các mạng vệ tinh riêng lẻ của từng nước khó đáp ứng đầy đủ yêu cầu trong thời chiến. Những chùm vệ tinh hoạt động độc lập cũng dễ bị tổn thương hơn trước các cuộc tấn công mạng, gây nhiễu hoặc phá hủy vật lý.

Phó tổng thư ký NATO Radmila Šekerinska nhận định các hệ thống phân mảnh như hiện nay cũng không đủ nhanh để xử lý và truyền tải hiệu quả khối lượng dữ liệu lớn.

Bà Radmila Šekerinska nhấn mạnh HALO sẽ đặc biệt hữu ích với các nhiệm vụ “liên lạc tốc độ cao, tình báo và theo dõi tên lửa”, qua đó khắc phục các hạn chế về chi phí, thời gian và vùng phủ của các chùm vệ tinh do một quốc gia vận hành. Theo bà, đây sẽ là “một chương mới trong tác chiến không gian của liên minh”.

Khác với mô hình phát triển một chùm vệ tinh chung mới do một quốc gia kiểm soát, HALO hướng tới việc kết nối và tận dụng năng lực sẵn có của các nước thành viên để nâng cao khả năng tương tác trong tác chiến liên minh.

Vì vậy, hiệu quả của HALO sẽ phụ thuộc vào khả năng các hệ thống khác nhau có thể chia sẻ dữ liệu một cách an toàn, trong khi mỗi nước vẫn duy trì quyền kiểm soát theo chủ quyền của mình.

Dù vậy, HALO hiện mới ở giai đoạn thăm dò. Thiết kế cuối cùng của chùm vệ tinh, lịch triển khai cũng như số lượng vệ tinh cụ thể vẫn chưa được quyết định.

NATO đã đưa ra định hướng về một hạ tầng không gian dùng chung, nhưng việc hiện thực hóa thành một hệ thống vận hành hoàn chỉnh vẫn còn là chặng đường phía trước.

Thông báo về HALO cũng diễn ra trong bối cảnh NATO đang đẩy mạnh củng cố hạ tầng không gian trên diện rộng. Canada đã trở thành thành viên thứ 15 của chương trình đa quốc gia STARLIFT, chương trình xem xét năng lực phóng nhằm nhanh chóng đưa các tài sản của liên minh lên quỹ đạo.

Chương trình này tập trung khai thác các bãi phóng trong toàn khối để mở rộng lựa chọn phóng vệ tinh trong thời gian ngắn.

Ngoài ra, Tây Ban Nha đã trở thành quốc gia thứ 19 tham gia sáng kiến giám sát liên tục dựa trên không gian của NATO. Nước này sẽ sử dụng hình ảnh do vệ tinh Atlantic Constellation cung cấp để hỗ trợ giám sát bờ biển.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng công bố kế hoạch phát triển thêm hai vệ tinh độ phân giải cao nhằm mở rộng năng lực không gian trong khu vực.

Những động thái này cho thấy các nước NATO đang mở rộng chiến lược không gian theo hướng song song phát triển mạng lưới dùng chung và hệ thống cấp quốc gia. Trong đó, HALO được xem là phép thử trọng tâm, có thể tác động đáng kể tới tốc độ liên lạc và cách thức chia sẻ thông tin trong liên minh.