Thị trường AI toàn cầu đang chứng kiến sự trỗi dậy rõ rệt của các mô hình open-weight, từ vị thế theo sau dần trở thành một xu hướng chủ đạo. Sau DeepSeek, Z.ai, Moonshot AI và nhiều công ty Trung Quốc khác, các doanh nghiệp Mỹ cũng bắt đầu đẩy mạnh phát triển mô hình công khai trọng số, qua đó gia tăng sức ép lên OpenAI và Anthropic, hai tên tuổi lâu nay dẫn dắt thị trường bằng mô hình đóng.

Moonshot AI, startup AI của Trung Quốc, mới đây công bố mô hình ngôn ngữ lớn Kimi K3 theo hướng open-weight, với mục tiêu đạt hiệu năng tiệm cận các mô hình frontier của Mỹ. K3 thu hút chú ý khi vượt Anthropic Opus 4.8 ở một số bài đánh giá quan trọng. Sau khi Kimi K3 đứng đầu một bảng đánh giá năng lực lập trình, David Sacks đã lên tiếng cảnh báo rằng năng lực cạnh tranh AI của Mỹ đang suy yếu.

Tại Mỹ, số lượng công ty AI theo đuổi hướng đi mã nguồn mở hoặc open-weight cũng đang gia tăng. Thinking Machines Lab, startup do cựu lãnh đạo OpenAI Mira Murati dẫn dắt, đã ra mắt mô hình AI đầu tiên mang tên Inkling dưới dạng open-weight, cho phép nhà phát triển và doanh nghiệp tải xuống để tùy chỉnh.

Mối quan tâm ngày càng lớn đối với các mô hình open-weight cũng tác động rõ rệt tới thị trường chứng khoán toàn cầu. Sau khi Moonshot AI công bố Kimi K3, cổ phiếu của các doanh nghiệp bán dẫn như Nvidia và Micron đồng loạt giảm. Trong khi đó, dù TSMC và ASML công bố kết quả kinh doanh quý tích cực, mức tăng của hai mã này vẫn không đủ để đảo ngược xu hướng giảm chung.

Bài viết cũng điểm lại loạt diễn biến mới liên quan đến AI của nhiều doanh nghiệp.

OpenAI đã ra mắt bàn phím “Codex Micro” kết nối với dịch vụ trợ lý lập trình AI Codex, qua đó chính thức mở rộng sang mảng phần cứng.

Anthropic cùng Blackstone, Hellman & Friedman, Goldman Sachs và các đối tác đã thành lập liên doanh Ode, phụ trách triển khai và xây dựng các giải pháp AI cho khối doanh nghiệp.

Google bổ sung tính năng kết nối với một số ứng dụng bên ngoài trong AI Mode, cho phép người dùng tiếp tục thao tác trực tiếp. Tính năng này trước mắt được triển khai cho người dùng tại Mỹ, với các ứng dụng hỗ trợ ban đầu gồm Instacart, Canva và YouTube.

Google cũng đổi tên công cụ nghiên cứu dựa trên AI NotebookLM thành “Gemini Notebook”, đồng thời bổ sung tính năng chạy mã để phục vụ phân tích dữ liệu. Bên cạnh đó, hãng giới thiệu tính năng avatar AI cá nhân trên công cụ tạo video “Google Vids”, có thể tái hiện khuôn mặt và giọng nói của người dùng.

Cổ phiếu Alphabet, công ty mẹ của Google, đã giảm sau thông tin cho rằng việc phát hành Gemini 3.5 Pro bị trì hoãn. Google cho biết sẽ đẩy nhanh việc tiếp cận thị trường AI tại Hàn Quốc, đồng thời nhấn mạnh kiến trúc full-stack của Gemini Enterprise và khả năng tương thích với các mô hình bên thứ ba.

Apple đã được chấp thuận ra mắt tại Trung Quốc bằng cách tích hợp mô hình Qwen AI của Alibaba vào nền tảng Apple Intelligence.

Nvidia công bố một mô hình mã nguồn mở cỡ nhỏ cho “physical AI”, tức các hệ thống vận hành trong thế giới thực như robot. Cosmos 3 Edge có quy mô 4 tỷ tham số và có thể chạy trực tiếp trên máy tính của khách hàng thay vì tại trung tâm dữ liệu.

T-Head, công ty con chuyên thiết kế chip của Alibaba Group Holding, đã công bố mã nguồn mở cho software stack do hãng tự phát triển, nhằm thách thức tầm ảnh hưởng của hệ sinh thái Nvidia CUDA.

Intel đang triển khai Gemini Enterprise của Google Cloud trên toàn công ty để tự động hóa thiết kế chất bán dẫn và các công việc nội bộ. Hãng đặt mục tiêu tăng tốc quy trình làm việc trong các mảng vận hành doanh nghiệp, kỹ thuật, chuỗi cung ứng và marketing, đồng thời rút ngắn chu kỳ thiết kế chip.

Cadence Design Systems công bố hệ thống AI dạng tác tử AuraStack, hỗ trợ các kỹ sư điện trong thiết kế và kiểm thử bảng mạch in PCB.

SpaceX đang đàm phán với Bộ Quốc phòng Mỹ về việc cung cấp dung lượng trung tâm dữ liệu để vận hành các mô hình AI. Trong vài tháng gần đây, công ty cũng đã ký các hợp đồng tương tự với Anthropic và Google, cho thấy tốc độ mở rộng của mảng điện toán đám mây. Anthropic hiện cũng đang ở giai đoạn đàm phán ban đầu về phương án thuê năng lực tính toán từ Meta.

BespinGlobal, doanh nghiệp chuyên về dịch vụ và giải pháp AI, cho biết đã xây dựng chức năng cốt lõi “AICSR (AI CSR Assistant)” trong dự án AI messenger thông minh nhằm đổi mới hoạt động tư vấn khách hàng thế hệ mới cho AIA Life. Trong khi đó, Oracle bổ sung môi trường builder AI-native mới vào công cụ phát triển AI “AI Agent Studio”, cho phép phát triển và vận hành các ứng dụng AI dạng tác tử trên hệ thống tích hợp doanh nghiệp Fusion Applications.

Chủ tịch Trung Quốc Xi Jinping đề xuất mở rộng hợp tác AI với các nước đang phát triển, đồng thời kêu gọi không diễn giải quá mức khía cạnh an ninh của AI.

Chính phủ dự kiến ra mắt trong năm nay dịch vụ AI miễn phí, không giới hạn dành cho toàn dân mang tên “AI cho mọi người”. Theo quan điểm của chính phủ, dịch vụ này là cần thiết để giảm phụ thuộc vào AI nước ngoài. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng trong bối cảnh các dịch vụ AI miễn phí từ khu vực tư nhân đã phổ biến, việc sử dụng cả GPU công cho chương trình này cần có vai trò và khác biệt đủ rõ ràng.