Kimi K3, mô hình ngôn ngữ lớn mới của Moonshot AI, đang trở thành tâm điểm không chỉ trong giới công nghệ mà cả trên Phố Wall. Sự xuất hiện của mô hình này, cùng làn sóng AI Trung Quốc phát triển theo hướng mã nguồn mở và chi phí thấp, đã làm gia tăng nghi ngờ rằng nhu cầu đầu tư vào hạ tầng AI có thể không bùng nổ như thị trường từng kỳ vọng. Đây cũng là một trong những yếu tố gây áp lực lên nhóm cổ phiếu bán dẫn Mỹ những ngày gần đây.

Các startup AI Trung Quốc đang tăng tốc để thu hẹp khoảng cách với hai tên tuổi dẫn đầu toàn cầu là OpenAI và Anthropic. Nhiều đánh giá cho rằng các công ty Trung Quốc không còn chỉ được xem là đối thủ giá rẻ, mà đang dần tiến sát nhóm dẫn đầu về năng lực công nghệ.

Tháng 4, DeepSeek thu hút sự chú ý với mô hình ngôn ngữ lớn V4 nhờ hiệu quả chi phí nổi bật. Đến tháng 6, Z.ai tiếp tục gây tiếng vang khi ra mắt GLM 5.2, một mô hình giá thấp nhưng được đánh giá có năng lực agentic tiệm cận các sản phẩm cao cấp của Anthropic và OpenAI.

Trong bối cảnh đó, Moonshot AI, một trong những công ty AI đáng chú ý của Trung Quốc bên cạnh DeepSeek và Z.ai, được cho là sẽ công bố trọng số của Kimi K3 theo hướng mã nguồn mở vào ngày 27. Công ty này cũng nhấn mạnh Kimi K3 vượt các mô hình cao cấp nhất của OpenAI và Anthropic ở một số tác vụ nhất định.

Tác động của Kimi K3 nhanh chóng lan sang thị trường chứng khoán Mỹ. Cổ phiếu của các doanh nghiệp bán dẫn như Nvidia và Micron đồng loạt giảm mạnh. Riêng trong tuần này, quỹ VanEck Semiconductor ETF đã mất khoảng 7%, đánh dấu tuần giảm mạnh nhất trong một năm. Ngay cả khi TSMC và ASML công bố kết quả kinh doanh quý tích cực, xu hướng giảm của nhóm cổ phiếu này vẫn không được đảo ngược.

Diễn biến hiện nay gợi nhớ cú sốc hồi tháng 1 năm ngoái, khi DeepSeek ra mắt mô hình suy luận R1 và khiến cổ phiếu Nvidia rung lắc mạnh. Tuy nhiên, theo một số nhận định, đợt điều chỉnh lần này khác với “DeepSeek shock” ở chỗ phạm vi ảnh hưởng rộng hơn và số lượng cổ phiếu giảm nhiều hơn, trong khi khả năng phục hồi nhanh như trước cũng bị đặt dấu hỏi.

Kimi K3 được giới thiệu là mô hình có 2,8 nghìn tỷ tham số, lớn nhất trong số các mô hình mã nguồn mở từng được công bố. Ngay cả khi đặt cạnh các mô hình đóng, năng lực của Kimi K3 vẫn được đánh giá là có sức cạnh tranh đáng kể. Anthropic không công bố quy mô tham số, nhưng một số nhà nghiên cứu bên ngoài ước tính Claude Opus 4.8 ra mắt vào tháng 5 có thể vượt 1,5 nghìn tỷ tham số.

AI Trung Quốc không phải lần đầu thu hút sự chú ý toàn cầu. Tuy nhiên, lý do Kimi K3 khiến Phố Wall phản ứng mạnh nằm ở chỗ mô hình này làm sâu thêm hoài nghi về hiệu quả kinh tế của hạ tầng AI đòi hỏi chi phí đầu tư rất lớn.

Theo Wall Street Journal, đà tăng của chứng khoán Mỹ trong năm nay phần nào được thúc đẩy bởi kỳ vọng rằng các công ty như Google, OpenAI và SpaceX sẽ cần lượng phần cứng khổng lồ, đặc biệt là chất bán dẫn, để phát triển và triển khai AI.

Tuy nhiên, các mô hình AI Trung Quốc gần đây vừa được cung cấp theo hướng mã nguồn mở, vừa có thể vận hành với nhu cầu tài nguyên tính toán thấp hơn so với các mô hình AI của Mỹ. Điều đó làm dấy lên lo ngại rằng nếu thị phần của các mô hình Trung Quốc tiếp tục mở rộng, nhu cầu đối với hạ tầng AI sẽ không tăng mạnh như dự báo trước đó.

Dữ liệu từ OpenRouter, nền tảng cho phép định tuyến và kết hợp nhiều mô hình AI theo nhu cầu, cho thấy cả 5 mô hình đứng đầu về mức độ sử dụng token AI trong khối doanh nghiệp hiện đều đến từ Trung Quốc. Khoảng 45% tổng lượng token AI được nền tảng này theo dõi đang được xử lý bởi các mô hình Trung Quốc.

Tranh luận về “bong bóng AI” đã kéo dài nhiều năm. Dù vậy, các đợt bán tháo cổ phiếu xuất phát từ lo ngại bong bóng trước đây thường không kéo dài, bởi các tập đoàn công nghệ lớn vẫn liên tục mở rộng đầu tư vào hạ tầng AI, qua đó nâng đỡ giá cổ phiếu của các doanh nghiệp liên quan.

Dẫu vậy, nhóm cổ phiếu hạ tầng AI, trong đó có Nvidia, gần đây đã suy yếu rõ rệt và xu hướng này càng đậm nét hơn sau thông tin về Kimi K3. Kịch bản giảm ngắn hạn rồi hồi phục như thời điểm DeepSeek vẫn có thể lặp lại, nhưng ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng lần này sẽ khó hơn. Nỗi hoài nghi về việc dòng tiền mà các big tech đổ vào hạ tầng AI có tạo ra hiệu quả tương xứng với quy mô đầu tư cũng đang gia tăng, và Kimi K3 được xem là chất xúc tác mới cho tâm lý này.

Theo Business Insider, ông Mark Malek, CIO của Siebert Financial, cho rằng đợt giảm giá cổ phiếu liên quan đến Kimi K3 phản ánh thực tế rằng “khoảng cách về AI tiên phong giữa Mỹ và Trung Quốc đã thu hẹp đáng kể. Thông tin này xuất hiện đúng vào thời điểm Phố Wall bắt đầu đặt câu hỏi về khả năng sinh lời của các khoản đầu tư vào AI”.

Trong khi đó, ông Kent Fung, Phó chủ tịch phụ trách thông tin thị trường tại Fundstrat, nhận định rằng “xu hướng luân chuyển khỏi nhóm hưởng lợi từ chi tiêu vốn cho AI đã diễn ra trong vài tuần qua, nhưng nhiều khả năng sự dịch chuyển lần này được kích hoạt bởi việc Moonshot AI ra mắt Kimi K3”.