Moonshot AI, startup AI của Trung Quốc, ngày 16/7 công bố Kimi K3 và nhanh chóng thu hút sự chú ý tại Silicon Valley. Trong bài phân tích đăng ngày 17/7, Business Insider lý giải vì sao mô hình này được quan tâm, đồng thời tổng hợp phản ứng từ nhiều nhân vật trong ngành.

Kimi K3 sở hữu 2.800 tỷ tham số, được giới thiệu là mô hình open-weight có quy mô lớn nhất từng được công bố. Mô hình này có thể xử lý đồng thời các tài liệu rất dài, lên tới hàng trăm trang, cũng như codebase quy mô lớn. Trên nền tảng đánh giá AI Arena, Kimi K3 dẫn đầu bảng xếp hạng lập trình front-end, vượt Claude Fable 5 của Anthropic.

Chi phí cũng là một điểm đáng chú ý. Moonshot AI niêm yết giá API của Kimi K3 ở mức 3 USD cho mỗi 1 triệu token đầu vào và 15 USD cho mỗi 1 triệu token đầu ra. Mức này thấp hơn một nửa so với GPT-5.6 Sol của OpenAI, lần lượt là 5 USD và 30 USD, cũng như Claude Fable 5 của Anthropic với 10 USD và 50 USD.

Moonshot AI hiện nhận vốn từ Alibaba và Tencent, được định giá khoảng 31,5 tỷ USD. Công ty dự kiến ngày 27/7 sẽ công bố trọng số mô hình theo hướng mã nguồn mở. Thông tin này được đưa ra trước thời điểm khai mạc Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới 2026 (WAIC) tại Thượng Hải ngày 17/7.

Mô hình open-weight thách thức mô hình đóng, nhưng hoài nghi vẫn còn:

Guillermo Rauch, CEO Vercel, nhận định đây là lần đầu tiên một mô hình mở vượt các mô hình đóng trong một benchmark tổng hợp về kỹ thuật web. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh benchmark không phản ánh toàn bộ năng lực thực tế.

Aaron Levie, CEO Box, cho rằng việc một mô hình mở đạt hiệu năng như vậy là “thực sự đáng kinh ngạc”, đồng thời gọi đây là “chiến thắng lớn cho các doanh nghiệp xây dựng sản phẩm bằng AI”. Theo ông, năng lực ở cấp frontier với chi phí thấp hơn sẽ thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng triển khai AI.

Nhà đầu tư mạo hiểm Jason Calacanis nói tốc độ phát triển của AI trong 30 ngày gần đây còn nhanh hơn cả 30 tháng trước đó. Ông dự báo năm 2026 có thể là năm của trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), còn giai đoạn 2027-2028 sẽ chứng kiến siêu trí tuệ xuất hiện. Russ Salakhutdinov, giáo sư tại Đại học Carnegie Mellon (CMU) và cũng là người từng hướng dẫn nghiên cứu tiến sĩ cho nhà sáng lập Moonshot Yang Zhilin, gọi đây là “chiến thắng lớn của cộng đồng mã nguồn mở” và chúc mừng thành tựu của học trò.

Dù vậy, không phải ai cũng hoàn toàn bị thuyết phục. Ethan Mollick, giáo sư tại Wharton School, đánh giá Kimi K3 là mô hình “tiệm cận nhóm frontier nhất” trong số các sản phẩm đã ra mắt, nhưng khuyến nghị không nên chỉ dựa vào điểm benchmark. Ông cho biết từng dùng Kimi K3 để rà soát phần thống kê trong một bài báo học thuật cũ của mình và phát hiện nhiều lỗi, trong đó có việc áp dụng sai phương pháp thống kê.

Xiaoyin Qu, cựu product manager của Meta, cũng đặt câu hỏi về lợi thế công nghệ của Mỹ khi chỉ một số ít công ty như OpenAI và Anthropic còn duy trì được hiệu năng ở ngưỡng dẫn đầu.

Phản ứng từ giới chính trị còn gay gắt hơn. David Sacks, cố vấn AI trong chính quyền Trump, cho rằng đây là lần đầu một mô hình Trung Quốc đứng đầu hạng mục lập trình front-end và mô tả diễn biến này là “đáng lo ngại”. Ông chỉ trích các rào cản như quy định với trung tâm dữ liệu, tình trạng mỗi bang áp dụng một bộ quy định riêng và yêu cầu phê duyệt trước ở cấp liên bang, cho rằng những yếu tố này có thể khiến Mỹ tụt lại trong cuộc đua AI.

Gary Marcus, người thường xuyên chỉ trích ngành AI, dẫn phân tích của Goldman Sachs cho rằng đầu tư thiết bị của các hãng điện toán đám mây Mỹ đến năm 2027 có thể đạt khoảng 1.000 tỷ USD, cao gấp 8 lần Trung Quốc, đồng thời kêu gọi Quốc hội vào cuộc điều tra.