Châu Âu đang tăng tốc tái cơ cấu chi tiêu quốc phòng theo hướng drone, AI và các hệ thống tự trị. Trong hai tuần gần đây, NATO công bố kế hoạch đầu tư hơn 40 tỷ USD cho năng lực chống drone, Anh tung gói 5 tỷ bảng cho chương trình chuyển đổi drone, còn Đức mở rộng mua sắm drone phục vụ Ukraine.

CNBC ngày 15/7 (giờ địa phương) cho biết loạt động thái trên cho thấy drone không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ, mà đang trở thành một trong những năng lực trung tâm của chiến tranh hiện đại. Sau cuộc xung đột Nga - Ukraine, nhiều nước châu Âu tiếp tục tái thiết quân đội và đẩy mạnh đầu tư vào drone tích hợp AI nhờ chi phí tương đối thấp nhưng có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ như trinh sát, tấn công, mở rộng tầm tác chiến cho vũ khí hiện có và vận hành tự trị.

Tuần trước, NATO chính thức nâng ưu tiên đối với năng lực ứng phó drone ở cấp liên minh. Tổng thư ký NATO Mark Rutte công bố kế hoạch đầu tư hơn 40 tỷ USD trong 5 năm tới cho năng lực chống drone, đồng thời nhấn mạnh NATO sẽ trở thành liên minh quân sự sẵn sàng hơn trước mối đe dọa từ drone.

Theo ông Rutte, drone đã làm thay đổi căn bản bản chất của chiến tranh hiện đại và trở thành một “yếu tố quyết định” trên chiến trường.

Anh cũng đẩy nhanh đầu tư vào các hệ thống tự trị. Trong kế hoạch đầu tư quốc phòng được công bố vào cuối tháng 6, chính phủ Anh quyết định chi 5 tỷ bảng cho chương trình “chuyển đổi drone của Anh” nhằm tăng cường sức mạnh quân sự.

Đáng chú ý, nhiều nền kinh tế lớn ở châu Âu không chỉ phân bổ ngân sách cho drone, mà còn đồng thời mở rộng đầu tư vào các hệ thống chống drone.

Tại Đức, hoạt động hỗ trợ Ukraine đang đi cùng với việc tăng quy mô mua sắm thực tế. Ngày 14/7, Auterion, công ty phần mềm quốc phòng, cùng nhà sản xuất drone Ukraine SkyFall cho biết đã nhận đơn đặt hàng từ một quốc gia thành viên NATO ở châu Âu đối với 50.000 drone tích hợp hệ điều hành của Auterion, với tổng trị giá 90 triệu euro.

Các bên sau đó xác nhận quốc gia đặt hàng là Đức.

CEO Auterion Lorenz Meier nhận định đây là cuộc chiến đầu tiên mà drone, sau khi được phổ biến trên diện rộng, thực sự đảm nhiệm vai trò quân sự then chốt. Ông cho biết vai trò của phần mềm trên chiến trường ngày càng lớn, đồng thời giải thích hệ điều hành của công ty cho phép drone vẫn lao vào mục tiêu ngay cả khi bị gây nhiễu, qua đó nâng hiệu quả tác chiến trong môi trường giao tranh.

Hệ thống này cũng có tính năng hỗ trợ tấn công ngay cả khi mục tiêu nằm ngoài đường chân trời vô tuyến.

Auterion cho biết đang chuẩn bị triển khai phần mềm điều phối nhiều drone theo cụm, thay vì để phi công điều khiển từng thiết bị riêng lẻ. Dù đơn hàng hiện phục vụ Ukraine, quân đội Đức, Na Uy, Anh và Pháp cũng đã bày tỏ sự quan tâm tới công nghệ này.

Lợi ích từ làn sóng đầu tư không chỉ thuộc về các nhà sản xuất drone. Chuyên gia phân tích Loredana Muharremi của Morningstar nhận định hệ thống phòng thủ tương lai đang chuyển sang mô hình chiến trường phân tầng, trong đó xe tăng không chỉ bắn đạn pháo mà còn triển khai drone, tiếp nhận dữ liệu mục tiêu theo thời gian thực từ vệ tinh và máy bay không người lái, rồi vận hành trong một mạng lưới tác chiến thống nhất.

Theo bà, xu hướng này sẽ kéo theo nhu cầu tăng lên đối với liên lạc bảo mật phục vụ chỉ huy thời gian thực, phần mềm quản lý chiến trường, AI, dữ liệu vệ tinh, cảm biến và các hệ thống tác chiến điện tử.

Bà Muharremi cho rằng những doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực như tự trị, phòng không, cảm biến, tác chiến điện tử, phần mềm và không gian nhiều khả năng sẽ hưởng lợi từ đà tăng chi quốc phòng. Mô hình sử dụng drone giá rẻ kết hợp với vũ khí đắt tiền để phân tán hoặc bão hòa lưới phòng không đối phương cũng đang lan rộng, qua đó thúc đẩy nhu cầu trên toàn bộ hệ sinh thái.

Dòng vốn đầu tư cũng đang củng cố xu hướng này. Theo McKinsey, chi tiêu quốc phòng của các nước chủ chốt ở châu Âu đã tăng gấp đôi kể từ năm 2019. Với mục tiêu của NATO là đưa mức chi lên 3,5% GDP vào năm 2035, con số này có thể đạt khoảng 800 tỷ euro vào năm 2030, tương đương khoảng 2,9% GDP.

Đầu tư mạo hiểm vào công nghệ quốc phòng cũng tăng mạnh trong năm 2025 ở cả hai bờ Đại Tây Dương. Tại châu Âu, quy mô huy động vốn của lĩnh vực này đã tăng từ khoảng 200 triệu euro năm 2021 lên 2,6 tỷ euro vào năm 2025.

Trong bối cảnh đó, ngày 14/7, Helsing cho biết đã huy động được nguồn vốn mới và được định giá 18 tỷ USD. Công ty này phát triển drone, vũ khí giám sát dưới nước, cùng AI và phần mềm tự trị để vận hành các hệ thống đó.

Diễn biến mới cho thấy ngành quốc phòng châu Âu đang chuyển trọng tâm đầu tư từ các nền tảng vũ khí truyền thống sang phần mềm, drone và năng lực tự trị, những lĩnh vực ngày càng được xem là nền tảng của chiến tranh tương lai.