Nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc trong tháng 6 đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 10/2016, trong bối cảnh nước này đẩy mạnh điện hóa ở lĩnh vực taxi và dịch vụ gọi xe. Xu hướng này được cho là đang làm suy yếu nhu cầu xăng dầu, ngay cả khi rủi ro nguồn cung quanh eo biển Hormuz gia tăng.

Theo Cryptopolitan ngày 15/7/2026 (giờ địa phương), Trung Quốc nhập khẩu 29,27 triệu tấn dầu thô trong tháng 6, giảm 41,3% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức thấp nhất trong gần 9 năm.

Diễn biến này xuất hiện cùng lúc với căng thẳng tại Trung Đông kéo dài từ cuối tháng 2. Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia ước tính khoảng 45-50% lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz. Khi rủi ro nguồn cung tăng lên, tác động của quá trình điện hóa trong nước càng bộc lộ rõ hơn.

Thay đổi rõ nhất diễn ra ở thị trường taxi và dịch vụ gọi xe. Bộ Giao thông Trung Quốc cho biết gần một nửa trong tổng số khoảng 1,3 triệu taxi trên cả nước hiện đã chuyển sang xe điện. Tại một số đô thị lớn, tỷ lệ điện hóa của đội taxi đã tiến sát 100%.

Didi Chuxing, nền tảng gọi xe lớn tại Trung Quốc, cũng đang tăng tốc chuyển đổi. Năm ngoái, công ty bổ sung thêm 2 triệu xe điện và xe hybrid, nâng quy mô đội xe không sử dụng xăng lên 8 triệu chiếc. Theo dữ liệu được TNW dẫn lại, xe điện hiện đảm nhiệm 75% tổng quãng đường đặt xe trên nền tảng này, cho thấy phần lớn nhu cầu đi lại trong đô thị đã dịch chuyển sang phương tiện điện hóa.

Các chỉ báo tiêu thụ nhiên liệu cũng phản ánh cùng xu hướng. Trong tháng 5, tiêu thụ xăng tại Trung Quốc giảm 10% so với cùng kỳ, còn diesel giảm 14%. Trong khi đó, vận tải hàng hóa đường bộ vẫn tăng 2% và lưu lượng đi lại trong kỳ nghỉ lễ Lao động lập mức cao kỷ lục. Số lượt sử dụng taxi và dịch vụ gọi xe đạt 3,05 tỷ, tăng 6% so với một năm trước, cho thấy nhu cầu đi lại và vận chuyển vẫn tăng nhưng mức tiêu thụ dầu lại đi xuống.

Thị trường cho rằng bất ổn địa chính trị quanh eo biển Hormuz đang thúc đẩy nhanh hơn xu hướng điện hóa vốn đã hình thành từ trước. JP Morgan dự báo nhu cầu xăng của Trung Quốc sẽ giảm 150.000 thùng mỗi ngày trong năm nay, và tiếp tục giảm thêm 50.000 thùng mỗi ngày vào năm 2027. Natasha Kaneva, chuyên gia phân tích của JP Morgan, nhận định rằng “xung đột lần này có thể đã đẩy nhanh một sự thay đổi hành vi vốn đã diễn ra”, qua đó làm tăng khả năng mức độ phụ thuộc vào dầu mỏ của Trung Quốc sẽ giảm nhanh hơn dự báo của thị trường.

Một số phân tích cho rằng thay đổi này chủ yếu xuất phát từ yếu tố kinh tế, hơn là một bước ngoặt chính sách đột ngột. Taxi điện đã mở rộng từ trước khủng hoảng nhờ chi phí vận hành thấp hơn và hiệu quả lợi nhuận tốt hơn. Gần đây, giá dầu tăng, xe điện giá rẻ phổ biến hơn và số lượng tài xế mới gia tăng đã kéo cước taxi giảm 10-15% trong 6 tháng qua.

Vì vậy, số chủ xe chạy xăng chuyển sang sử dụng dịch vụ gọi xe thay vì tự lái cũng đang tăng lên.

Theo các chuyên gia giao thông, cách người dân di chuyển trong đô thị đang thay đổi. Daejong Ryu, phụ trách Đông Á tại Viện Nghiên cứu Chính sách Phát triển Giao thông, cho biết “tổng nhu cầu đi lại vẫn tiếp tục tăng, nhưng ngày càng nhiều chuyến đi đang chuyển sang taxi và phương tiện công cộng như tàu điện ngầm”.

Ngành lọc dầu cũng đang chịu tác động. Trong tháng 6, tỷ lệ vận hành công suất chưng cất dầu thô tại các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc đạt 57,72%, tiến sát mức thấp nhất trong 10 năm. Việc Trung Quốc cắt giảm nhập khẩu dầu thô cũng góp phần kìm đà tăng của giá dầu thế giới, ngay cả khi dầu Brent đã vượt 79 USD/thùng do căng thẳng tại Trung Đông.

Về dài hạn, triển vọng vẫn nghiêng về xu hướng giảm nhu cầu dầu. Dai Jiaqian, kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu Kinh tế - Kỹ thuật thuộc China National Petroleum Corporation (CNPC), dự báo nhu cầu dầu thô của Trung Quốc sẽ đạt đỉnh trong vòng 5 năm tới. Theo ông, công suất lọc dầu hiện nay ở mức khoảng 900 triệu đến 1 tỷ tấn mỗi năm nhiều khả năng sẽ không còn phù hợp với nhu cầu trong tương lai.

Greenpeace cũng dự báo đến năm 2035, 90% tổng quãng đường của taxi và dịch vụ gọi xe tại Trung Quốc sẽ do xe điện đảm nhiệm. Điều đó cho thấy bất ổn nguồn cung quanh eo biển Hormuz không chỉ là vấn đề cung - cầu dầu thô trong ngắn hạn, mà còn có thể trở thành chất xúc tác cho sự thay đổi trong cấu trúc tiêu thụ dầu và mô hình di chuyển đô thị của Trung Quốc.