Đề xuất thay đổi quy tắc đồng thuận Bitcoin mang tên BIP-110 đang đẩy mâu thuẫn giữa các nhà phát triển, thợ đào, doanh nghiệp và người dùng lên cao. Tâm điểm tranh cãi không chỉ là vấn đề spam trên blockchain, mà còn là câu hỏi ai có quyền định hình cách Bitcoin được sử dụng.

Theo Decrypt ngày 15/7 (giờ địa phương), BIP-110 hướng tới việc tạm thời hạn chế một số phương thức chèn dữ liệu phi tài chính vào giao dịch Bitcoin.

Phe ủng hộ cho rằng đề xuất này có thể giảm tình trạng spam trên blockchain và củng cố vai trò của Bitcoin như một hệ thống tiền tệ. Ngược lại, phe phản đối cảnh báo BIP-110 có thể khiến một số giao dịch hiện vẫn hợp lệ và đã trả phí bị vô hiệu, đồng thời tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho các thay đổi giao thức về sau.

Về mặt kỹ thuật, BIP-110 là một thay đổi theo cơ chế soft fork. Đề xuất này giới hạn kích thước đầu ra giao dịch mới ở mức 34 byte, đồng thời tái áp dụng giới hạn 83 byte đối với đầu ra OP_RETURN.

Một số thành phần dùng cho xác thực cũng bị giới hạn trong 256 byte, trong khi một phần chức năng của Taproot sẽ tạm thời bị thu hẹp. Trong bối cảnh giao dịch Bitcoin hiện không chỉ phục vụ chuyển tiền mà còn có thể chứa văn bản, hình ảnh hoặc metadata của token, BIP-110 được cho là sẽ làm hẹp đáng kể phạm vi sử dụng mạng lưới.

Phản ứng trên thị trường đang phân hóa rõ rệt. Michael Saylor cho rằng “mối nguy với Bitcoin không chỉ là spam”, đồng thời chỉ trích việc đưa tranh cãi về spam sang hướng sửa đổi quy tắc đồng thuận. Theo ông, rủi ro lớn hơn nằm ở chỗ tạo ra tiền lệ vô hiệu hóa những giao dịch hiện vẫn hợp lệ và có trả phí.

Jameson Lopp, Giám đốc An ninh thông tin của Casa, cũng nhấn mạnh rằng khả năng chống kiểm duyệt và tính nhất quán có thể dự đoán là những thế mạnh cốt lõi của Bitcoin. Ông cảnh báo BIP-110 có thể phát đi tín hiệu rằng những giao dịch bị xem là “không mong muốn” theo đánh giá chủ quan vẫn có thể bị kiểm duyệt, qua đó làm suy yếu hình ảnh Bitcoin như một loại tiền có thể lập trình và không cần xin phép.

Ở phía ngược lại, Adam Back, CEO của Blockstream, cho rằng cấu trúc phi tập trung của Bitcoin đồng nghĩa không bên nào có thể áp đặt sở thích của mình lên các thành phần còn lại. Theo ông, quy trình đồng thuận kỹ thuật vốn được thiết kế để không dễ bị thay đổi; nếu không đồng thuận, các bên có thể tự tạo nhánh fork riêng, nhưng chuỗi Bitcoin hiện tại sẽ không tự động hợp nhất vào nhánh đó.

Trên thực tế, mức độ ủng hộ từ phía thợ đào vẫn rất thấp. Giai đoạn bày tỏ ủng hộ đối với BIP-110 sẽ bắt đầu từ tháng 8, trong khi đến nay tỷ lệ thợ đào công khai ủng hộ mới chỉ ở khoảng 1%.

Dù vậy, bất kể tỷ lệ ủng hộ cuối cùng ra sao, cuộc tranh cãi này đang được xem là một trong những xung đột quản trị lớn nhất của Bitcoin trong vài năm gần đây.

Bối cảnh của cuộc đối đầu hiện nay gắn liền với sự xuất hiện của Ordinals từ đầu năm 2023. Giao thức do nhà phát triển Bitcoin Casey Rodarmor tạo ra cho phép khắc trực tiếp nội dung số như hình ảnh, văn bản và video lên satoshi, đơn vị nhỏ nhất của Bitcoin.

Khi Ordinals và token BRC-20 lan rộng, nhu cầu về không gian khối trên Bitcoin tăng lên, kéo theo phí giao dịch đi lên. Phe ủng hộ cho rằng nguồn phí này giúp cải thiện doanh thu của thợ đào và hỗ trợ an ninh mạng lưới trong dài hạn.

Trong khi đó, phe phản đối xem inscription không phải là giao dịch tài chính thông thường, mà là một dạng spam đang lợi dụng mạng lưới. Khác biệt quan điểm này được xem là nguyên nhân trực tiếp châm ngòi cho xung đột quanh BIP-110.

Samson Mow cho rằng nên nhìn Bitcoin như một “liên minh” của nhiều nhóm lợi ích hơn là một cộng đồng đơn nhất, bởi nhà phát triển, thợ đào, doanh nghiệp, nhà giáo dục và người dùng đều đóng góp theo những cách khác nhau. Ông bày tỏ sự đồng cảm với lo ngại về spam blockchain, nhưng vẫn phản đối BIP-110 với lý do các thay đổi giao thức cần có đồng thuận rộng rãi.

Ông cũng chỉ trích quá trình điều chỉnh chính sách OP_RETURN gần đây, cho rằng việc chặn trên GitHub và cách xử lý đồng thuận theo hướng thiếu công khai đã khiến căng thẳng leo thang.

Tranh cãi hiện tại cũng đang được so sánh với “cuộc chiến kích thước block” giai đoạn 2015-2017. Khi đó, bất đồng quanh giới hạn block 1 MB đã dẫn tới chia tách, với phe ủng hộ block lớn tách ra thành Bitcoin Cash và Bitcoin SV.

Chính vì tiền lệ đó, xung đột quanh BIP-110 không còn đơn thuần là một tranh luận kỹ thuật. Vấn đề hiện nay còn là phép thử đối với cơ chế ra quyết định của Bitcoin, cũng như nguy cơ phân rã trong chính mạng lưới này.