Elon Musk đã hoàn tất thương vụ thâu tóm APR Energy, doanh nghiệp chuyên cung cấp thiết bị phát điện di động, nhằm bảo đảm nguồn điện cho các trung tâm dữ liệu của xAI. Động thái này cho thấy xAI đang đẩy mạnh chiến lược tự chủ năng lượng để vận hành Grok, đồng thời có thể làm gia tăng tranh cãi quanh việc mở rộng phát điện từ nhiên liệu hóa thạch.

Theo Electrek ngày 14/7 (giờ địa phương), thương vụ được xác nhận sau khi Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) thông báo kết thúc sớm quá trình rà soát sáp nhập. Điều này đồng nghĩa giao dịch đã được thông qua mà không phải trải qua thêm bước xem xét chống độc quyền.

Giá trị thương vụ không được công bố. Tuy nhiên, dựa trên thông tin một cổ đông sở hữu 5% APR Energy nhận khoảng 50,4 triệu USD, giới phân tích ước tính doanh nghiệp này có thể được định giá hơn 1 tỷ USD. Trước đó, Fortress Investment Group được cho là đã mua lại tài sản của APR vào cuối năm ngoái, thành lập New APR Energy LLC rồi chuyển nhượng lại cho phía Musk.

APR Energy không vận hành nhà máy điện theo mô hình truyền thống mà tập trung vào các hệ thống phát điện di động. Công ty cung cấp tuabin khí cùng các động cơ chạy bằng diesel và khí tự nhiên, có thể vận chuyển bằng rơ-moóc. Khác với nhà máy điện cố định thường mất vài năm để lắp đặt, các hệ thống này có thể đưa vào vận hành chỉ sau vài ngày. Thiết bị cũng có thể đạt công suất tối đa trong khoảng 10 phút, với tổng công suất phát điện được cho là vượt 1 GW.

Sau thương vụ, Musk có thể triển khai các tổ máy phát điện di động ngay gần trung tâm dữ liệu AI để cấp điện trực tiếp, thay vì phải chờ hoàn tất thủ tục đấu nối lưới điện.

Cách tiếp cận này được cho là đã xuất hiện tại siêu máy tính AI Colossus mà xAI đang vận hành ở Memphis, bang Tennessee. Colossus và hệ thống kế tiếp là Colossus2, phục vụ huấn luyện và vận hành Grok, được cho là phụ thuộc đáng kể vào nguồn điện từ tuabin khí.

Tuy nhiên, việc triển khai này cũng kéo theo tranh cãi về môi trường. Tháng trước, Bộ Tư pháp Mỹ đã can thiệp và coi hoạt động vận hành thiết bị phát điện của xAI tại khu vực South Memphis là vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia, kinh tế và năng lượng. Trước đó, Hiệp hội Quốc gia vì sự Tiến bộ của Người da màu (NAACP) cùng các tổ chức môi trường đã khởi kiện xAI với cáo buộc vi phạm Đạo luật Không khí Sạch, sau khi công ty lắp đặt tối đa 35 tuabin khí không có giấy phép và không trang bị đầy đủ thiết bị giảm ô nhiễm.

Các tổ chức môi trường cho rằng số thiết bị này có thể thải ra hơn 2.000 tấn oxit nitơ (NOx) mỗi năm. Đại diện xAI trước đó cũng cho biết Colossus2 trong tương lai sẽ tiếp tục sử dụng mô hình vận hành tuabin di động tương tự hiện nay.

Thương vụ với APR Energy cũng tạo ra sự đối lập với định hướng năng lượng sạch mà Musk nhiều lần nhấn mạnh. Đầu năm nay, ông cho biết Tesla và SpaceX sẽ xây dựng năng lực sản xuất điện mặt trời quy mô 100 GW mỗi năm tại Mỹ. Tuy nhiên, trong bài toán điện cho trung tâm dữ liệu AI, xAI lại chọn phát điện bằng khí và diesel thay vì điện mặt trời kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS).

Một số ý kiến vì thế cho rằng nhu cầu điện khổng lồ trong kỷ nguyên AI đang khiến mục tiêu chuyển đổi xanh phải nhường chỗ cho ưu tiên bảo đảm nguồn cung điện trước mắt. Musk từng chỉ trích nhiên liệu hóa thạch là “thí nghiệm ngu ngốc nhất trong lịch sử”, nhưng gần đây bị nhận xét là ngày càng phụ thuộc vào điện khí để mở rộng hạ tầng AI.

Trong khi đó, xAI thời gian gần đây cũng đối mặt tranh cãi liên quan đến một số tính năng của chatbot Grok, bao gồm hội thoại người lớn, dịch vụ AI đồng hành và tạo ảnh. Lo ngại các tính năng này có thể bị lạm dụng để tạo ra nội dung không phù hợp đang làm gia tăng sức ép siết chặt cơ chế an toàn.

Giới phân tích đánh giá việc mua APR Energy là khoản đầu tư chiến lược nhằm bảo đảm điện cho các trung tâm dữ liệu của xAI. Tâm điểm hiện nay là Musk sẽ triển khai các thiết bị phát điện di động tại những khu vực nào, đồng thời xử lý ra sao các yêu cầu về môi trường và thủ tục cấp phép.