Giới công nghệ cho rằng trung tâm dữ liệu ngoài không gian khó sớm trở thành một thị trường thực sự, dù chủ đề này đang nóng trở lại sau màn đấu khẩu công khai giữa Sam Altman và Elon Musk.

Ngày 13/7 theo giờ địa phương, TechCrunch đưa tin Elon Musk gọi Sam Altman là “kẻ lừa đảo”. Đáp lại trên mạng xã hội, Altman viết: “Người đang chào bán ý tưởng trung tâm dữ liệu ngoài không gian trong ngắn hạn cho các nhà đầu tư đại chúng chính là anh”.

Tranh cãi xoay quanh một câu hỏi cốt lõi: đến bao giờ mô hình đưa trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo để xử lý suy luận AI mới có thể trở thành hiện thực. SpaceX đang nêu ra ý tưởng triển khai các cụm trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. Nhóm lạc quan cho rằng năng lực xử lý này có thể hỗ trợ các mô hình AI của SpaceX hoặc trở thành một dạng hạ tầng điện toán đám mây trên quỹ đạo.

Những kỳ vọng đó cũng được xem là một trong các cơ sở cho mức định giá 2 nghìn tỷ USD của SpaceX.

Tuy nhiên, quan điểm thận trọng vẫn chiếm ưu thế trong ngành. Các nhà sáng lập startup theo đuổi mô hình trung tâm dữ liệu ngoài không gian, nhóm phụ trách dự án điện toán quỹ đạo của Google và các kỹ sư từng đánh giá bài toán triển khai năng lực tính toán trên quỹ đạo đều cho rằng điều kiện tiên quyết là cấu trúc chi phí phải thay đổi.

Theo đánh giá của họ, mô hình này khó tạo tác động lớn lên thị trường nếu chưa xuất hiện một hệ thống phóng rẻ hơn và chưa thể sản xuất hàng loạt vệ tinh hiệu năng cao với chi phí thấp.

Lập luận phản biện lớn nhất mà Musk có thể đưa ra là Starship. Tên lửa hạng nặng thế hệ mới của SpaceX được dự kiến sớm nhất sẽ thực hiện chuyến bay thử thứ 13 vào ngày 16/7.

Nếu Starship bước vào giai đoạn khai thác lặp lại, nhiều người kỳ vọng bài toán hiệu quả kinh tế của trung tâm dữ liệu ngoài không gian có thể được cải thiện.

Dù vậy, ngay cả khi chuyến bay thử này thành công, nhiều ý kiến cho rằng tính khả thi về thương mại vẫn chưa thể được bảo đảm ngay lập tức. Ngay cả trong trường hợp SpaceX thu hồi được cả hai tầng tên lửa, công ty có thể vẫn cần thêm nhiều năm để xây dựng một hệ thống tái sử dụng có thể vận hành ở quy mô thực tế.

Trong quãng thời gian đó, SpaceX nhiều khả năng sẽ ưu tiên các nhiệm vụ dành cho NASA và việc mở rộng mạng Starlink.

Bản thân SpaceX cũng từng thừa nhận trong các buổi giới thiệu trước IPO rằng Starship có thể chưa đạt trạng thái tái sử dụng hoàn toàn trong ngắn hạn. Nếu mỗi lần phóng vẫn phải loại bỏ tầng hai, hiệu quả kinh tế của trung tâm dữ liệu ngoài không gian sẽ suy giảm đáng kể.

Musk phản bác bằng tuyên bố: “Chúng tôi sẽ bắt đầu bay vào năm sau”. Tuy nhiên, theo giới chuyên môn, vấn đề then chốt không phải là có thể thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm tới hay không, mà là khi nào SpaceX có thể phóng và sản xuất ở quy mô lớn.

Xét cho cùng, trọng tâm tranh luận không nằm ở màn trình diễn công nghệ mà ở khả năng mở rộng. SpaceX có thể đưa lên quỹ đạo các vệ tinh gắn thiết bị xử lý dữ liệu tốc độ cao ngay từ năm sau, nhưng để sản xuất hàng loạt và phóng thường xuyên nhằm biến ý tưởng đó thành một hoạt động kinh doanh thực sự lại là câu chuyện khác.

Giới trong ngành nhận định phải đến thập niên 2030, trung tâm dữ liệu ngoài không gian mới có thể bắt đầu hình thành như một thị trường thực thụ.

Trong phát biểu công kích Altman, Musk còn viết: “Chúng tôi sẽ bắt đầu bay vào năm sau. Có lẽ anh có thể đến xem nếu nhân viên quản chế cho phép.”

Sau khi đánh cắp một tổ chức từ thiện AI mã nguồn mở, anh lại đánh cắp luôn công nghệ điện thoại của Apple. Thật khó tin.

Màn tiếp theo của anh sẽ là gì? Khó mà vượt qua được”.