Lao động Mỹ từ 55 tuổi trở lên làm việc trong các ngành chịu tác động lớn từ trí tuệ nhân tạo (AI) đang đối mặt nguy cơ rời thị trường lao động cao hơn sau khi ChatGPT ra mắt, theo một nghiên cứu mới của Trung tâm Nghiên cứu Hưu trí thuộc Boston College.

CNBC ngày 13/7 dẫn nghiên cứu cho biết nhóm lao động lớn tuổi này có xu hướng rời việc nhiều hơn trước, bao gồm rơi vào thất nghiệp hoặc chủ động nghỉ việc.

Tác giả nghiên cứu, Giáo sư kinh tế Jeffrey Sanzenbacher, cho biết ở nhóm từ 55 tuổi trở lên, những người làm việc trong các ngành có mức độ tiếp xúc cao với AI đã ghi nhận thay đổi đáng kể về mặt thống kê trong xu hướng rời việc. Theo ông, tác động ở một số nghề là tương đối lớn.

Nghiên cứu cho rằng AI có thể ảnh hưởng đến quãng thời gian tiếp tục làm việc của lao động lớn tuổi theo ba hướng. Thứ nhất, khi tự động hóa thay thế công việc hiện tại, người lao động có thể thất nghiệp hoặc rời khỏi thị trường lao động. Thứ hai, áp lực triển khai AI có thể khiến họ chuyển sang công việc ít phụ thuộc hơn vào công nghệ mới hoặc chọn nghỉ hưu. Ngược lại, nếu AI tạo sinh giúp nâng năng suất, cải thiện thu nhập và cho phép người lao động tập trung vào các nhiệm vụ đòi hỏi chuyên môn cao hơn, thời gian làm việc có thể được kéo dài.

Dữ liệu nghiên cứu cũng cho thấy sự khác biệt rõ giữa giai đoạn trước và sau khi ChatGPT xuất hiện. Trước đó, lao động lớn tuổi trong các vị trí chịu tác động mạnh từ AI có khả năng rời việc thấp hơn đáng kể. Tuy nhiên, sau khi ChatGPT ra mắt, khả năng rời thị trường lao động và rơi vào thất nghiệp đã tăng nhẹ.

Một điểm đáng chú ý khác là nhóm lao động lớn tuổi dễ bị tác động hơn bởi làn sóng AI lại có xu hướng có trình độ học vấn và thu nhập cao hơn. Họ thường là những người tốt nghiệp đại học và có mức thu nhập cao hơn so với nhóm làm việc trong các ngành ít chịu tác động từ AI. Kết quả này trái với quan niệm trước đây rằng lao động thu nhập thấp, thiên về công việc tay chân có xu hướng nghỉ hưu sớm hơn.

Phát hiện trên cũng đặt thêm câu hỏi cho cuộc tranh luận về tuổi nghỉ hưu tại Mỹ. Theo báo cáo thường niên mới nhất, quỹ ủy thác của hệ thống An sinh Xã hội Mỹ có thể cạn vào cuối năm 2032. Trong bối cảnh đó, các phương án cải tổ như nâng tuổi nghỉ hưu có thể được xem xét. Giáo sư Sanzenbacher nhận định nếu trợ cấp bị cắt giảm trong tương lai, nhóm thu nhập cao có thể chịu tác động lớn hơn. Đây cũng là nhóm được cho là cần tiếp tục làm việc lâu hơn, nhưng AI có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp tục đảm đương công việc của họ.

Mức độ tiếp cận AI của lao động lớn tuổi nhìn chung vẫn chậm hơn so với người trẻ. Khảo sát của Hiệp hội Người nghỉ hưu Mỹ (AARP) cho thấy 24% người từ 50 tuổi trở lên xem AI là mối đe dọa đối với việc làm, 19% coi đây là cơ hội, trong khi 37% cho rằng AI vừa là rủi ro vừa là cơ hội.

Một nghiên cứu khác của AARP và LinkedIn cũng cho thấy lao động lớn tuổi tập trung nhiều hơn ở những vai trò đòi hỏi các năng lực mà AI khó thay thế, như hợp tác, phán đoán và lãnh đạo. Theo Giáo sư Sanzenbacher, dù nhóm này tiếp cận AI chậm hơn người trẻ, họ vẫn còn đủ thời gian để thích ứng.

Bà Vicki Salemi, chuyên gia nghề nghiệp tại nền tảng tuyển dụng Monster, cho rằng ngay cả những chuyên gia lớn tuổi chưa sử dụng AI cũng có thể bắt đầu từ bây giờ. Theo bà, người lao động nên làm quen với các công cụ AI mà nhà tuyển dụng đang sử dụng, bởi các công cụ này có thể giúp tiết kiệm thời gian cho những nhiệm vụ đòi hỏi tư duy sâu hơn.

Bà cũng khuyến nghị người lao động cần thể hiện rõ hơn các kỹ năng mềm như giao tiếp, xây dựng quan hệ và giải quyết vấn đề, dù trong công việc hiện tại hay khi chuyển việc.

Nghiên cứu cho thấy AI không chỉ làm xáo trộn thị trường việc làm của lao động trẻ, mà còn có thể ảnh hưởng đến thời gian duy trì sự nghiệp và thời điểm nghỉ hưu của lao động lớn tuổi. Vì vậy, AI nhiều khả năng sẽ trở thành một biến số quan trọng trong các thảo luận chính sách về thị trường lao động và hệ thống hưu trí tại Mỹ.