Hơn 200 nhà kinh tế, lãnh đạo các hãng công nghệ lớn và nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) đã ký một thư ngỏ kêu gọi chính phủ và doanh nghiệp sớm chuẩn bị các chính sách ứng phó nguy cơ AI thay thế việc làm trên diện rộng.

Theo Business Insider ngày 13/7 (giờ địa phương), thư ngỏ này do Stanford Digital Economy Lab khởi xướng, với hơn 200 chữ ký từ các nhà kinh tế, chuyên gia chính sách và đại diện doanh nghiệp AI.

Văn bản có tiêu đề “Act Now”, nhấn mạnh rằng trong 10 năm tới, AI có thể trở thành công nghệ mạnh hơn rất nhiều so với hiện nay. Vì vậy, các bên cho rằng cần khẩn trương xây dựng thể chế và cơ chế bảo vệ phù hợp.

Nhóm ký tên nhận định AI có thể tạo ra biến chuyển kinh tế ở quy mô tương đương Cách mạng công nghiệp, nhưng với tốc độ nhanh hơn đáng kể. Theo họ, trong thập kỷ tới, AI vừa có thể mở ra cơ hội nâng cao mức sống, vừa có nguy cơ gây ra cú sốc chưa từng có đối với thị trường lao động.

Thư ngỏ thừa nhận AI có thể thúc đẩy năng suất và tăng trưởng kinh tế, nhưng đồng thời cảnh báo rủi ro mất việc làm trên diện rộng cần được xem là một vấn đề chính sách cấp bách. Nhóm này nhấn mạnh cần sớm xây dựng nền tảng thể chế để AI bổ trợ cho lao động con người và tạo lợi ích cho toàn xã hội, thay vì tìm cách ngăn cản tiến bộ công nghệ.

Danh sách người ký tên có Eric Schmidt, cựu CEO Google; Reid Hoffman, đồng sáng lập LinkedIn; cùng các chủ nhân Giải Nobel Kinh tế như Joseph Stiglitz, Daron Acemoglu và Simon Johnson. Theo Business Insider, có hơn 12 người đoạt Nobel tham gia ký thư.

Trong lĩnh vực AI, nhiều nhân vật đáng chú ý cũng góp mặt, gồm Jeff Dean, nhà khoa học AI cấp cao của Google; Jack Clark, đồng sáng lập Anthropic; và Sarah Friar, giám đốc tài chính (CFO) của OpenAI.

Nhóm ký tên khẳng định họ không kêu gọi dừng phát triển AI hay thắt chặt quản lý công nghệ. Thay vào đó, thư ngỏ đề xuất các nhà kinh tế, nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp công nghệ phối hợp đánh giá chính xác tác động kinh tế của AI, đồng thời xây dựng các ưu đãi, cơ chế an toàn và khuôn khổ thể chế để công nghệ này được triển khai theo hướng nâng cao năng suất của con người.

Văn bản cũng cho rằng việc ứng phó với tác động của AI lên thị trường lao động và cấu trúc kinh tế cấp bách hơn cuộc đua nâng hiệu năng AI. Nhóm tác giả kêu gọi vừa thiết kế cơ chế để lợi ích từ tăng năng suất được phân bổ rộng hơn trong xã hội, vừa xây dựng chính sách giảm rủi ro suy giảm việc làm do AI.

Một số ý kiến cho rằng thư ngỏ cho thấy thảo luận về AI đang mở rộng khỏi các vấn đề an toàn công nghệ và cạnh tranh doanh nghiệp, sang những chủ đề lớn hơn như thị trường lao động, phân phối thu nhập và thể chế kinh tế.

Việc thư ngỏ đồng thời nhận được sự tham gia của giới học thuật, Big Tech và các tổ chức phát triển AI cũng được xem là điểm đáng chú ý. Nhóm ký tên nhấn mạnh rằng nếu AI làm thay đổi nền kinh tế nhanh hơn dự báo, việc ứng phó với cú sốc việc làm phải được chuẩn bị từ sớm, thay vì chờ đến khi sự việc xảy ra rồi mới xử lý.

Theo thư ngỏ, AI có thể tạo ra biến đổi kinh tế lớn hơn cả Cách mạng công nghiệp nhưng lại diễn ra trong khoảng thời gian ngắn hơn nhiều. Vì vậy, tốc độ xây dựng thể chế và cơ chế khuyến khích của chính phủ và doanh nghiệp công nghệ nhằm giảm cú sốc việc làm trong quá trình AI lan rộng sẽ là một bài toán then chốt của kỷ nguyên AI.