Đồng sáng lập công ty AI Trung Quốc Z.ai, Jie Tang, cho rằng các mô hình AI tiên tiến cần được tối đa hóa quyền tiếp cận để nhiều người có thể sử dụng. Quan điểm này đi ngược xu hướng đang nổi lên tại nhiều chính phủ và tập đoàn AI lớn, nơi quyền truy cập vào các mô hình hiệu năng cao ngày càng bị siết chặt vì lo ngại rủi ro lạm dụng.

Theo Gigazine ngày 13/7, Jie Tang viết trong một bản ghi nhớ nội bộ rằng một bên tiếp tục đẩy giới hạn của công nghệ để hướng tới mức trí tuệ cao hơn, trong khi bên còn lại cần mở rộng khả năng tiếp cận những năng lực AI tiên tiến nhất cho số đông.

Ông nhấn mạnh AI tiên tiến không nên chỉ bị giới hạn trong tay một số doanh nghiệp hoặc một vài quốc gia, mà cần được phát triển theo hướng phổ cập, để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng.

Phát biểu này xuất hiện ngay sau thông tin cho rằng Chính phủ Trung Quốc đang cân nhắc các biện pháp hạn chế quyền truy cập từ nước ngoài đối với những mô hình AI tiên tiến. Gần đây, tranh luận quanh việc cân bằng giữa an ninh và tính mở của các mô hình hiệu năng cao ngày càng nóng lên, đặc biệt khi xuất hiện những hệ thống có thể phát hiện điểm yếu bảo mật hoặc bị khai thác cho các cuộc tấn công mạng tinh vi. Điều đó khiến một số quốc gia tăng cường hạn chế truy cập với lý do an ninh quốc gia.

Trên thực tế, công ty AI Mỹ Anthropic sau khi ra mắt mô hình Claude Mythos 5 với năng lực ứng phó tấn công mạng được tăng cường đã hạn chế người dùng ngoài Mỹ và người mang quốc tịch nước ngoài sử dụng mô hình này. Chính phủ Mỹ cũng kiểm soát quyền tiếp cận với lý do mô hình có thể cung cấp năng lực tác chiến mạng ở mức cao.

Dù vậy, các ý kiến phản đối những biện pháp này vẫn tiếp tục xuất hiện. Trong một thư ngỏ, các chuyên gia công nghệ tại Mỹ và các nước đồng minh cho rằng việc chặn dịch vụ và hạn chế quyền truy cập có thể vô tình tạo lợi thế cho bên tấn công thay vì bên phòng thủ. Họ cảnh báo rằng việc hạn chế các dịch vụ như Claude Fable và Claude Mythos có thể mang lại lợi ích cho tin tặc, đồng thời làm suy yếu hoạt động nghiên cứu bảo mật cũng như các ứng dụng phục vụ phòng vệ.

Quan điểm của Jie Tang cũng phản ánh xu hướng phát triển tương đối cởi mở trong ngành AI Trung Quốc. Z.ai được biết đến là đơn vị phát triển GLM-5.2, mô hình được cho là đạt hiệu năng cao hơn Anthropic Claude Code trong một bài đánh giá về phát hiện lỗ hổng. Công ty này được cho là bắt nguồn từ một startup hình thành từ phòng thí nghiệm của Jie Tang, hiện là giáo sư tại Đại học Thanh Hoa.

Các doanh nghiệp AI Trung Quốc cũng đang tích cực theo đuổi chiến lược mã nguồn mở hơn so với các đối thủ Mỹ. DeepSeek đã công bố mã nguồn mở cho mô hình suy luận R1, trong khi Tencent gần đây cũng ra mắt một mô hình mở hiệu năng cao, qua đó thúc đẩy sự mở rộng của hệ sinh thái AI mở.

Bên cạnh đó, Z.ai lựa chọn ưu tiên nghiên cứu và phát triển hơn là lợi nhuận ngắn hạn. Jie Tang cho biết trong hai năm tới, công ty sẽ không xem thương mại hóa mô hình AI là ưu tiên hàng đầu, mà tập trung giải quyết các bài toán dài hạn, phát triển agent tự trị và công nghệ AI có khả năng tự học hoàn toàn.

Theo giới phân tích, phát biểu lần này không chỉ là tuyên bố về tính mở, mà còn cho thấy lựa chọn chiến lược công nghệ của các công ty AI Trung Quốc trong bối cảnh xu hướng tăng cường an ninh và siết quy định đang lan rộng. Mức độ công khai AI tiên tiến, cũng như điểm cân bằng giữa quy định của từng quốc gia và chiến lược mở của doanh nghiệp, được dự báo sẽ trở thành một chủ đề then chốt của ngành AI toàn cầu.