Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho rằng Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy điện khí hóa quá chậm, dù khu vực này đã trải qua cú sốc an ninh năng lượng sau xung đột Nga - Ukraine. Hiện điện chỉ chiếm khoảng 23% tổng tiêu thụ năng lượng của EU, thấp hơn mức trên 30% tại Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Theo CleanTechnica, đánh giá trên được Tổng giám đốc IEA Fatih Birol đưa ra ngày 12/7. Ông nói chuỗi cung ứng năng lượng của châu Âu đã bị chấn động mạnh sau khi Nga tấn công Ukraine, nhưng quá trình điện khí hóa trong các lĩnh vực sưởi ấm và giao thông vẫn chậm hơn kỳ vọng.

Fatih Birol gọi đây là “một sai lầm lớn của châu Âu”, đồng thời cho biết ông từng kỳ vọng khu vực sẽ có phản ứng mạnh mẽ hơn sau cuộc khủng hoảng này. Theo ông, EU cần đẩy nhanh điện khí hóa trong thời gian tới, không chỉ bằng cách tăng sản lượng điện mà còn bằng việc thay thế dần nhiên liệu hóa thạch trong sưởi ấm, giao thông và công nghiệp.

Nhận định của IEA được đưa ra trong bối cảnh châu Âu liên tiếp đối mặt với rủi ro an ninh năng lượng trong vài năm gần đây. CleanTechnica cho rằng sau cú sốc năng lượng từ Nga, tỷ trọng nhiên liệu hóa thạch trong cơ cấu tiêu thụ năng lượng của châu Âu vẫn ở mức cao.

Bài viết cũng lưu ý xung đột tại Trung Đông đang tiếp tục làm gia tăng bất ổn đối với nguồn cung toàn cầu, qua đó phơi bày rõ hơn mức độ dễ tổn thương của châu Âu do phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Ủy viên phụ trách năng lượng của châu Âu Dan Jorgensen cũng thừa nhận các lĩnh vực sưởi ấm, giao thông và công nghiệp của EU vẫn dựa nhiều vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Theo bài viết, các nước châu Âu, trong đó có Anh, đang phải ứng phó nguy cơ gián đoạn nguồn cung do tác động lan tỏa từ căng thẳng tại Trung Đông.

Ở góc độ thị trường và công nghiệp, xu hướng hiện nay lại cho thấy những tín hiệu trái chiều. Ngành ô tô châu Âu thời gian qua tìm cách nới lỏng lộ trình điện khí hóa và hạ chuẩn phát thải CO2, trong đó một số đề xuất đã đạt kết quả nhất định. Bài toán an ninh năng lượng, năng lực cạnh tranh công nghiệp và chi phí chuyển đổi đang khiến chính sách điện khí hóa của khu vực thiếu sự thúc đẩy nhất quán.

Dù vậy, EU vẫn đang tính tới các biện pháp điều chỉnh chính sách. Ủy ban châu Âu dự kiến trong tuần tới sẽ công bố kế hoạch khuyến khích các nước thành viên giảm thuế liên quan đến điện, hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt heat pump, mua xe điện và triển khai các công nghệ thân thiện với môi trường khác.

Trọng tâm của kế hoạch là duy trì mức thuế đối với điện thấp hơn so với nhiên liệu hóa thạch. Mục tiêu là hạ rào cản chi phí cho quá trình điện khí hóa, dù biện pháp này có thể tạo thêm áp lực lên ngân sách của từng quốc gia thành viên.

Một số nước hiện phụ thuộc lớn vào nguồn thu thuế trong giá điện nên sẽ không dễ điều chỉnh gánh nặng thuế. Nếu không cải tổ cấu trúc giá điện, việc mở rộng heat pump hay xe điện cũng khó tăng tốc, khiến cải cách thuế trở thành yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của chính sách điện khí hóa.

Theo CleanTechnica, vấn đề gây tranh luận hiện nay là EU vẫn chưa nâng đủ tốc độ chuyển đổi sang điện sau khủng hoảng năng lượng. Khả năng khối này sử dụng các công cụ thuế và trợ cấp để thúc đẩy điện khí hóa trong sưởi ấm và giao thông, đồng thời nâng tỷ trọng điện lên gần 30%, sẽ là điểm đáng chú ý trong thời gian tới.