Chính phủ Nhật Bản đang thúc đẩy phương án nâng tỷ trọng đầu tư thay thế của Quỹ Đầu tư Hưu trí Chính phủ Nhật Bản (GPIF) từ mức 1,7% hiện nay lên khoảng 5%, đồng thời muốn mở rộng đầu tư vào tài sản trong nước. Nội dung này dự kiến sẽ được đưa vào báo cáo chính sách tiếp theo liên quan đến GPIF.

Theo Cryptopolitan ngày 12/7, GPIF hiện là quỹ hưu trí lớn nhất thế giới với quy mô quản lý khoảng 1.800 tỷ USD. Tính đến tháng 3 năm nay, các khoản đầu tư thay thế mới chiếm 1,7% danh mục. Chính phủ Nhật Bản cho rằng GPIF cần mở rộng đầu tư ra ngoài cổ phiếu và trái phiếu truyền thống nhằm đa dạng hóa rủi ro và cải thiện hiệu quả sinh lời. Nhóm tài sản thay thế gồm quỹ đầu tư tư nhân, tín dụng tư nhân, bất động sản, hạ tầng và các tài sản liên quan.

Nếu tỷ trọng đầu tư thay thế tăng từ 1,7% lên 5%, lượng vốn được phân bổ thêm có thể lên tới hàng chục tỷ USD. Với quy mô của GPIF, bất kỳ thay đổi nào trong cơ cấu danh mục cũng có thể ảnh hưởng đáng kể tới nhu cầu đối với từng nhóm tài sản, vì vậy động thái này đang được giới đầu tư quốc tế theo dõi chặt chẽ. Dù vậy, điều chỉnh lần này không đồng nghĩa với việc xóa bỏ mức trần hiện tại đối với đầu tư thay thế.

Bên cạnh đó, chính phủ Nhật Bản cũng yêu cầu đẩy mạnh đầu tư trong nước bằng nguồn tiền hưu trí. Ngày 11/7, Bộ trưởng Tài chính Katayama Satsuki cho biết GPIF và các quỹ hưu trí thuộc chính phủ cần gia tăng đầu tư tại Nhật Bản. Sau phát biểu này, thị trường bắt đầu tính đến khả năng dòng vốn định hướng chính sách sẽ được phân bổ lại giữa tài sản trong nước và nước ngoài; đồng yen mạnh lên, trong khi trái phiếu chính phủ Nhật Bản cũng được hỗ trợ.

Các cuộc thảo luận diễn ra trong bối cảnh kinh tế Nhật Bản tăng trưởng tốt hơn dự báo. GDP quý I/2026 tăng 2,1% theo tốc độ thường niên, cao hơn mức 1,7% do Reuters khảo sát và cải thiện so với 1,3% của quý trước. Tăng trưởng theo quý đạt 0,5%, còn theo năm là 0,6%. Tuy nhiên, chính phủ cho rằng các số liệu này chưa phản ánh đầy đủ cú sốc kinh tế từ xung đột với Iran bùng phát vào cuối tháng 2.

Diễn biến chính sách tiền tệ cũng là một yếu tố quan trọng trong cuộc thảo luận về việc điều chỉnh danh mục quỹ hưu trí. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã hạ dự báo tăng trưởng cho năm tài khóa 2026 từ 1% xuống 0,5%, nhưng đồng thời nâng dự báo lạm phát lõi từ 1,9% lên 2,8%. Theo BOJ, giá dầu tăng và xu hướng doanh nghiệp chuyển phần chi phí tiền lương cao hơn vào giá bán đang đẩy lạm phát đi lên. Giá dầu thô được dự báo sẽ tiếp tục tạo áp lực lên mặt bằng giá, đặc biệt ở nhóm năng lượng và hàng hóa, trong khi xu hướng chuyển chi phí lương sang giá bán vẫn kéo dài.

Trên thực tế, lạm phát tiêu dùng tại Nhật Bản đã duy trì quanh mục tiêu 2% của BOJ trong năm thứ tư liên tiếp. Đồng yen suy yếu làm tăng chi phí nhập khẩu, còn đà tăng lương ổn định tiếp tục duy trì áp lực giá trong nước. BOJ đã hai lần nâng lãi suất kể từ khi Thủ tướng Takaichi Sanae nhậm chức và đến tháng 6 đã đưa lãi suất cơ bản lên 1%, mức cao nhất trong 31 năm. Dù áp lực lạm phát ở mức cao, BOJ vẫn cho rằng mặt bằng lãi suất hiện nay còn thấp.

Song song với đó, chính phủ Nhật Bản cũng đang xem xét điều chỉnh cách diễn đạt liên quan đến chính sách tiền tệ trong bản dự thảo kinh tế mới. Tài liệu này đã được trình lên các nghị sĩ thuộc liên minh cầm quyền ngày 8/7 và dự kiến được nội các phê duyệt vào cuối tháng. Chính quyền của Takaichi cùng các cố vấn ủng hộ chính sách reflation đã cảnh báo BOJ cần thận trọng với việc tăng lãi suất. Trong khi đó, lo ngại về khả năng chính phủ can thiệp quá sâu vào lĩnh vực của ngân hàng trung ương đã gia tăng trên thị trường, đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Việc mở rộng đầu tư thay thế của GPIF vì thế không chỉ là câu chuyện điều chỉnh cơ cấu tài sản. Chính phủ Nhật Bản đang cân nhắc đưa nhiều hơn nguồn vốn hưu trí vào thị trường tư nhân và tài sản trong nước, trong khi thị trường tiếp tục theo dõi tác động của bước đi này đối với trái phiếu, tỷ giá và nhu cầu đầu tư tại Nhật Bản.