JCB, Resona Holdings và Odawara Kiki đang hợp tác phát triển dịch vụ thanh toán cước xe buýt dựa trên công nghệ siêu băng rộng UWB, cho phép hành khách thanh toán tự động mà không cần lấy smartphone ra khỏi túi hoặc túi xách.

Theo ITmedia ngày 9/7, ba bên đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) để thúc đẩy thương mại hóa dịch vụ thanh toán xe buýt bằng UWB. Kế hoạch hiện tại là bắt đầu kiểm chứng công nghệ từ năm 2026, triển khai dịch vụ thương mại quy mô nhỏ trên một số tuyến trong năm 2027 và hướng tới thương mại hóa vào năm 2028.

Trọng tâm của dự án là mô hình “thanh toán rảnh tay”. Với cách này, hành khách không cần chạm smartphone vào thiết bị như thẻ giao thông (NFC), cũng không phải mở mã để quét như thanh toán bằng QR. Hệ thống sẽ tự động nhận diện thời điểm lên và xuống xe để xử lý cước.

Nền tảng của dịch vụ là UWB (Ultra Wideband), công nghệ vô tuyến tầm ngắn có khả năng xác định vị trí với độ chính xác ở mức vài cm. Khi ngày càng nhiều smartphone được tích hợp sẵn UWB, phạm vi ứng dụng của công nghệ này cũng mở rộng nhanh hơn.

Nhờ khả năng nhận diện vị trí chính xác của người dùng, thiết bị thanh toán có thể tự động xử lý cước mà không cần thêm thao tác từ hành khách. Đây được xem là bước tiến tiếp theo của thanh toán không tiếp xúc, đưa trải nghiệm từ “không chạm” sang mức thuận tiện hơn trong thực tế sử dụng.

Dự án lần này là phần mở rộng của thỏa thuận hợp tác kinh doanh về thanh toán UWB mà JCB và Resona Group ký hồi tháng 3. Khi đó, hai bên đặt trọng tâm vào thanh toán tại cửa hàng; lần này, phạm vi được mở rộng sang giao thông công cộng.

Odawara Kiki tham gia dự án với vai trò bổ sung năng lực triển khai thực tế. Doanh nghiệp này đang nắm thị phần lớn trong mảng hệ thống thu cước xe buýt tại Nhật Bản.

Việc chọn xe buýt làm lĩnh vực triển khai đầu tiên xuất phát từ bài toán thiếu nhân lực trong vận tải công cộng. Ngành xe buýt Nhật Bản hiện thiếu tài xế và đối mặt với tình trạng già hóa lao động, khiến việc xử lý nhiều phương thức thanh toán và hỗ trợ hành khách trở thành gánh nặng ngay tại khâu vận hành.

Trong giờ cao điểm, quy trình thanh toán càng kéo dài thì thời gian hành khách lên xuống xe càng tăng, từ đó ảnh hưởng đến khả năng vận hành đúng giờ. Nếu áp dụng thanh toán bằng UWB, hành khách có thể hoàn tất việc trả cước mà gần như không cần thao tác, giúp tài xế tập trung hơn vào việc lái xe.

Các bên cũng kỳ vọng hệ thống này có thể mở rộng sang các dịch vụ cá nhân hóa, chẳng hạn phát coupon giảm giá dựa trên lịch sử di chuyển hoặc cung cấp thông tin hướng dẫn tuyến.

Song song với phát triển dịch vụ, dự án còn bao gồm công việc tiêu chuẩn hóa. Odawara Kiki dự kiến tham gia FiRa Consortium, tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế về UWB, nhằm thúc đẩy xây dựng chuẩn kết nối giữa hệ thống thu cước xe buýt và công nghệ UWB.

Trong giai đoạn tiếp theo, kết quả thử nghiệm và khả năng triển khai tại hiện trường sẽ là yếu tố đáng chú ý. Các bên sẽ phải kiểm chứng đồng thời việc tích hợp thiết bị trên xe buýt, độ chính xác nhận diện trong quá trình hành khách lên xuống và hệ thống hướng dẫn người dùng.

Nếu lộ trình diễn ra đúng kế hoạch, thanh toán trong giao thông công cộng tại Nhật Bản có thể tiến thêm một bước, từ mô hình không tiếp xúc hiện nay sang hình thức thanh toán không cần đưa tay chạm vào thiết bị đầu cuối.