Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Trung Quốc đang tăng tốc mạnh, kéo mức tiêu thụ token AI mỗi ngày tăng hơn 1.000 lần chỉ trong hơn hai năm. Đà tăng này không chỉ làm thay đổi cách định giá dịch vụ AI mà còn giúp các mô hình Trung Quốc mở rộng nhanh sang thị trường doanh nghiệp phương Tây nhờ lợi thế chi phí.

Ngày 9/7, Cryptopolitan dẫn dữ liệu cho thấy lượng token AI sử dụng mỗi ngày tại Trung Quốc đã tăng từ 100 tỷ token vào đầu năm 2024 lên 100 nghìn tỷ token vào cuối năm, trước khi vượt 140 nghìn tỷ token vào tháng 3/2025.

Token là đơn vị cơ bản để các mô hình AI xử lý và tạo ra văn bản, dữ liệu. Từ chatbot đến AI tạo video, phần lớn dịch vụ hiện được tính phí và đo mức sử dụng dựa trên đơn vị này. Theo giới trong ngành tại Trung Quốc, khi quy mô token tăng nhanh, token dần trở thành đơn vị giao dịch và định giá cốt lõi của thị trường AI.

Đà bùng nổ của AI Trung Quốc cũng không còn giới hạn ở thị trường nội địa. Trên OpenRouter, nền tảng định tuyến truy vấn tới nhiều nhà cung cấp AI, các mô hình Trung Quốc đã chiếm ít nhất 30% lưu lượng AI từ khối doanh nghiệp kể từ tháng 2/2026. Theo thống kê của CNBC, tỷ trọng này tăng lên 46% vào giữa năm 2026, cao hơn nhiều so với mức bình quân 11% của năm trước và 4,5% hồi đầu năm 2025.

Quy mô hoạt động của OpenRouter cũng tăng nhanh trong cùng giai đoạn. Lượng token được xử lý mỗi tuần tăng từ hơn 5 nghìn tỷ token vào tháng 4/2025 lên hơn 20 nghìn tỷ token vào tháng 4/2026. Trong bối cảnh đó, lợi thế lớn nhất của các mô hình Trung Quốc đến từ giá thành cạnh tranh.

Justin Somerville của OpenRouter cho biết các mô hình Trung Quốc dựa trên mã nguồn mở thường rẻ hơn 60-90% so với những mô hình cao cấp nhất của Anthropic và OpenAI. Tính đến tháng 6/2026, mức giá cho 1 triệu token đầu vào của GPT-5.5 từ OpenAI là 5 USD, trong khi DeepSeek V4 Flash chỉ ở mức 0,14 USD. Nhờ khoảng chênh lệch này, trong tuần từ 9 đến 15/2, các mô hình Trung Quốc đã xử lý 4,12 nghìn tỷ token và lần đầu vượt các mô hình Mỹ trên OpenRouter.

Hiện DeepSeek là nhà cung cấp lớn nhất trên OpenRouter ở phân khúc khách hàng doanh nghiệp. Công ty này xử lý 17,6% tổng lượng token được định tuyến, tương đương 5,13 nghìn tỷ token mỗi tuần. Xếp sau là Qwen của Alibaba với 13,9%, tương đương 2,77 nghìn tỷ token mỗi tuần. Xét theo quốc gia, các mô hình Trung Quốc chiếm 46,4% tổng lượng token trên nền tảng, trong khi các mô hình Mỹ chiếm 35,7%. Anthropic, doanh nghiệp lớn nhất của Mỹ trong bảng xếp hạng này, nắm 14,8%.

Xu hướng tương tự cũng xuất hiện trong chi tiêu doanh nghiệp. Ara Karadjian, kinh tế trưởng của Ramp, cho rằng chi phí là động lực quan trọng nhất. Ông cho biết DeepSeek đã trở thành nhà cung cấp phần mềm tăng trưởng nhanh nhất trong chỉ số của công ty, đồng thời bắt đầu chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang một khoản chi tiêu thực tế của doanh nghiệp.

Một yếu tố khác thúc đẩy sự dịch chuyển này là chính sách hạn chế truy cập của Mỹ. Washington hiện chỉ cho phép khoảng 20 tổ chức được phê duyệt tiếp cận Sol, biến thể mạnh nhất của GPT-5.6. Người dùng phổ thông có thể tiếp cận Terra và Luna theo từng giai đoạn, nhưng các tính năng mạnh nhất của Sol vẫn cần phê duyệt ở cấp liên bang. Theo một bộ phận trong ngành, việc Mỹ siết quyền tiếp cận với các mô hình hàng đầu trong nước đang đẩy doanh nghiệp sang các lựa chọn thay thế ở nước ngoài có giá rẻ hơn và dễ tiếp cận hơn.

Alibaba Cloud được xem là trung tâm của làn sóng nhu cầu này. Ngày 8/7, Kenneth Fong (Citi Research) và UBS đã nâng dự báo tăng trưởng doanh thu quý I năm tài chính 2027 của Alibaba Cloud từ 40% lên trên 45%. Trước đó, trong quý IV năm tài chính 2026, Cloud Intelligence Group của Alibaba ghi nhận doanh thu từ khách hàng bên ngoài tăng 40%. Khi đó, sản phẩm AI đóng góp 30% doanh thu mảng điện toán đám mây từ khách hàng bên ngoài, đồng thời duy trì tăng trưởng ba chữ số trong 11 quý liên tiếp.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng cao cũng kéo theo rủi ro. Theo Luật Tình báo quốc gia của Trung Quốc, doanh nghiệp có thể phải cung cấp dữ liệu cho chính phủ, làm gia tăng lo ngại về quyền riêng tư. Ở chiều ngược lại, các quy định của Mỹ cũng trở thành biến số đối với khả năng tiếp cận AI. Do quy định xuất khẩu của Mỹ, các mô hình Fable 5 và Mythos 5 của Anthropic đã bị ngừng cung cấp từ ngày 12/6 và chỉ được khôi phục vào ngày 1/7.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp và chính phủ đang phải cân nhắc giữa chi phí thấp của các mô hình AI Trung Quốc với những rủi ro về quyền riêng tư, căng thẳng địa chính trị và bất định trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung.