Thị trường game console đang tăng tốc chuyển từ bản vật lý sang phân phối số, khiến dự báo đưa ra từ năm 2009 của cựu Chủ tịch Nintendo Satoru Iwata được nhắc lại. Khi đó, ông cho rằng phải mất khoảng 20 năm để phân phối số thay thế hoàn toàn kênh bán game vật lý, và những động thái gần đây của Sony cùng Nintendo cho thấy nhận định này đang dần trở thành hiện thực.

Theo TechRadar ngày 8/7 (giờ địa phương), trong một phiên hỏi đáp với nhà đầu tư năm 2009, ông Iwata từng nói rằng sẽ cần khoảng 20 năm để doanh thu từ game kỹ thuật số thay thế hoàn toàn hoạt động phân phối game vật lý tại các cửa hàng.

Ngay từ thời điểm đó, ông cũng bác bỏ quan điểm cho rằng quá trình số hóa sẽ diễn ra nhanh chóng. Theo ông, việc thay đổi thói quen mua sắm đã hình thành từ lâu của người dùng cần nhiều thời gian, và hành vi tiêu dùng thường thay đổi chậm hơn tốc độ phát triển công nghệ.

Phát biểu này được chú ý trở lại sau khi Sony điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Hãng đã công bố kế hoạch dừng sản xuất đĩa game PlayStation mới từ tháng 1/2028. Động thái này được xem là bước đi nhằm chuyển trọng tâm sang mảng tải game kỹ thuật số, vốn có biên lợi nhuận cao hơn, trong bối cảnh tỷ trọng doanh thu số tăng mạnh.

Sau 17 năm, diễn biến của thị trường đang cho thấy dự báo của ông Iwata khá sát thực tế. Trong báo cáo kết quả kinh doanh gần đây, Nintendo cho biết doanh thu từ game kỹ thuật số lần đầu tiên vượt mảng vật lý. Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử 137 năm của công ty, tỷ trọng doanh thu số vượt doanh thu từ hoạt động bán bản vật lý.

Dữ liệu từ Ampere Analysis cũng phản ánh xu hướng này. Khi PlayStation 4 ra mắt năm 2013, game kỹ thuật số chỉ chiếm 13% doanh thu trên nền tảng của Sony. Đến năm 2025, tỷ lệ này đã tăng lên khoảng 80%, cho thấy cấu trúc thị trường đã thay đổi mạnh chỉ trong hơn một thập kỷ.

Chiến lược của các hãng sản xuất console cũng đang dịch chuyển theo hướng tương tự. Giới quan sát cho rằng thế hệ PlayStation tiếp theo có thể sẽ không tích hợp ổ đĩa theo cấu hình mặc định, trong khi Xbox nhiều khả năng tiếp tục đẩy mạnh chiến lược lấy phân phối số làm trung tâm.

Ở chiều ngược lại, Nintendo vẫn được xem là hãng duy trì chiến lược bản vật lý tích cực hơn so với các nhà sản xuất console lớn khác. Tuy nhiên, khi tỷ trọng doanh thu số tiếp tục tăng, hãng này cũng khó đứng ngoài xu hướng thay đổi dài hạn của thị trường.

Một số ý kiến nhận định tỷ trọng phân phối số có thể tiến sát 100% vào khoảng năm 2028. Quyết định ngừng sản xuất đĩa game của Sony vì thế được xem là tín hiệu phản ánh rõ xu hướng này.

Theo giới quan sát, điểm đáng chú ý làn sóng chuyển dịch hiện nay không chỉ nằm ở tiến bộ công nghệ, mà còn ở sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng, yếu tố đang tái định hình cấu trúc ngành game. Mốc 20 năm mà ông Iwata đưa ra năm 2009 vì vậy tiếp tục được nhắc đến như một dự báo dài hạn đang dần được kiểm chứng.