Cổ phiếu SpaceX, công ty hàng không vũ trụ và quốc phòng do Elon Musk dẫn dắt, khép phiên 8/7 tại 148 USD, đánh dấu phiên thứ hai liên tiếp đứng dưới mốc 150 USD của ngày giao dịch đầu tiên dù vừa được đưa vào rổ Nasdaq 100.

Theo CNBC, cổ phiếu này không giữ được đà tăng sau giai đoạn hưng phấn đầu niêm yết, bất chấp kỳ vọng việc gia nhập Nasdaq 100 sẽ kéo thêm dòng tiền từ các quỹ đầu tư thụ động.

SpaceX lên sàn ngày 12/6 và đến 7/7, tức chưa đầy một tháng sau, đã được bổ sung vào Nasdaq 100. Động thái này phản ánh thay đổi trong quy định của sàn với các doanh nghiệp mới niêm yết. Việc vào rổ chỉ số cũng khiến các quỹ chỉ số và ETF bám theo Nasdaq 100 phải tái cơ cấu danh mục để mua thêm cổ phiếu SpaceX. Riêng các quỹ theo dõi chỉ số như QQQ được dự báo có thể tạo ra lực mua khoảng 4,3 tỷ USD.

Tuy nhiên, việc gia nhập chỉ số không đồng nghĩa giá cổ phiếu sẽ tiếp tục được nâng đỡ. Thị trường cho rằng phần lớn nhu cầu mua từ các quỹ thụ động đã vào thị trường trước ngày bổ sung chính thức, khiến dư địa tăng thêm trong ngày vào rổ không còn nhiều. Diễn biến này được so sánh với Palantir, cổ phiếu từng giảm 25% chỉ vài tuần sau khi gia nhập Nasdaq 100 vào tháng 12/2024.

Sau niêm yết, cổ phiếu SpaceX từng tăng khoảng 50% chỉ trong ba phiên, nhưng ba phiên tiếp theo đã xóa gần hết thành quả tăng giá. Ngày 16/6, mã này có lúc chốt phiên ở 201,80 USD, mức cao nhất kể từ khi lên sàn, trước khi điều chỉnh và đến phiên 8/7 rơi xuống dưới 150 USD.

Đợt IPO của SpaceX được đánh giá có quy mô lớn. Công ty huy động tổng cộng 85,7 tỷ USD sau khi các nhà bảo lãnh phát hành thực hiện quyền phân bổ thêm, còn gọi là greenshoe. Trước đó, SpaceX chào bán 555,6 triệu cổ phiếu với giá 135 USD mỗi cổ phiếu.

Áp lực định giá cũng là yếu tố được nhắc đến nhiều. Tỷ lệ giá trên doanh thu (P/S) của SpaceX hiện vào khoảng 110 lần, cao hơn 25% so với Rocket Lab, doanh nghiệp có mức định giá cao thứ hai trong Nasdaq 100 với 88 lần. Trong bối cảnh doanh thu tương lai từ các mảng AI mới vẫn còn nhiều bất định, mức định giá này được đánh giá là khó thuyết phục.

Một biến số khác là lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng trên thị trường hiện chỉ chiếm khoảng 3-5% tổng lượng cổ phiếu lưu hành. SpaceX dự kiến trong 180 ngày tới sẽ từng bước đưa thêm cổ phiếu ra thị trường thông qua các đợt gỡ hạn chế giao dịch sớm, với nguồn cung bắt đầu tăng sau khi công bố kết quả kinh doanh ngày 6/8. Mốc thời gian này được xem là điểm rẽ đầu tiên của cán cân cung - cầu.

Dù vậy, đánh giá chung của thị trường vẫn nghiêng về tích cực. Morgan Stanley bắt đầu theo dõi cổ phiếu này với khuyến nghị “tăng tỷ trọng” và giá mục tiêu 300 USD. Bernstein đưa ra khuyến nghị “vượt trội thị trường” cùng giá mục tiêu 239 USD, trong khi RBC cũng đánh giá “vượt trội thị trường” với mục tiêu 225 USD. UBS khuyến nghị “mua” và đặt giá mục tiêu 12 tháng ở mức 210 USD.

Nhóm phân tích lạc quan cho rằng SpaceX đang dẫn đầu về công nghệ tên lửa tái sử dụng và dịch vụ phóng, đồng thời Starlink đã xây dựng được nền tảng quy mô lớn trong lĩnh vực Internet vệ tinh. Cả hai mảng này đều còn dư địa cải thiện biên lợi nhuận.

Kỳ vọng tăng trưởng cũng được mở rộng ra ngoài lĩnh vực vũ trụ. Một số nhà phân tích cho rằng SpaceX có thể phát triển các công cụ lập trình theo mô hình tác nhân AI, cũng như các sản phẩm và dịch vụ AI đủ sức cạnh tranh với Claude của Anthropic hoặc Codex của OpenAI, thậm chí tiến tới xây dựng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo.

Ở chiều ngược lại, vẫn có những quan điểm thận trọng. MoffettNathanson bắt đầu theo dõi với khuyến nghị “trung lập”, còn CFRA đưa ra khuyến nghị bán. Hai tổ chức này chủ yếu lo ngại về gánh nặng định giá và mức độ bất định của các mảng AI mới.

Theo đó, đà giảm gần đây của cổ phiếu SpaceX được lý giải là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng: điều chỉnh sau giai đoạn tăng nóng đầu niêm yết, tác động của việc vào Nasdaq 100 đã phần lớn phản ánh trước vào giá, cùng tâm lý thận trọng với mức định giá cao. Trong thời gian tới, thị trường dự kiến sẽ theo sát báo cáo kết quả kinh doanh ngày 6/8, tiến độ gỡ hạn chế giao dịch đối với cổ phiếu, khả năng cải thiện lợi nhuận của Starlink và dịch vụ phóng, cũng như mức độ hiện thực hóa các kỳ vọng liên quan đến AI.