Một nghiên cứu mới cho thấy chỉ cần cắt giảm khoảng một giờ ngủ mỗi ngày trong thời gian dài cũng có thể ảnh hưởng đến cân nặng. Sau 6 tuần giảm thời lượng ngủ, những người tham gia tăng trung bình khoảng 0,5 kg.

Theo Medical News Today ngày 7/7 (giờ địa phương), nghiên cứu được thực hiện trên 95 người lớn vốn duy trì thời gian ngủ 7-8 giờ mỗi đêm. Trong một giai đoạn của thí nghiệm, họ được yêu cầu đi ngủ muộn hơn khoảng 90 phút, khiến thời lượng ngủ thực tế giảm trung bình 78,4 phút mỗi ngày.

Nhóm nghiên cứu tiến hành hai đợt thử nghiệm, mỗi đợt kéo dài 6 tuần. Ở một giai đoạn, người tham gia giữ nguyên thói quen ngủ thường ngày; ở giai đoạn còn lại, họ giảm thời lượng ngủ bằng cách lùi giờ đi ngủ.

Để theo dõi tác động, các nhà khoa học sử dụng thiết bị đeo ở cổ tay nhằm ghi nhận giấc ngủ và mức độ hoạt động thể chất. Đồng thời, họ đo cân nặng, vòng eo, thành phần cơ thể và các hormone liên quan đến cảm giác thèm ăn trong trạng thái nhịn ăn.

Theo nhóm nghiên cứu, vấn đề không nằm ở mức độ thiếu ngủ quá nghiêm trọng mà ở tính kéo dài của tình trạng này. Nghiên cứu không đặt người tham gia vào điều kiện cực đoan như chỉ ngủ 4 giờ mỗi ngày, mà phản ánh tình trạng thiếu ngủ nhẹ - vốn khá phổ biến ở người trưởng thành.

Marie-Pierre St-Onge, người sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Giấc ngủ và Nhịp sinh học thuộc Đại học Columbia, đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết nếu tình trạng giảm ngủ kéo dài, người tham gia có thể tăng cân và tăng vòng eo.

Nghiên cứu cũng ghi nhận mức vận động đi xuống trong giai đoạn giảm thời lượng ngủ. Thời gian ngồi nhiều tăng trung bình 17 phút mỗi ngày; riêng ở nam giới và phụ nữ sau mãn kinh, mức tăng gần 30 phút mỗi ngày.

Theo nhóm nghiên cứu, nguyên nhân không chỉ là do thời gian thức lâu hơn, mà còn vì người tham gia có xu hướng dành phần thời gian thức thêm cho các hoạt động ít vận động.

St-Onge cho biết các nghiên cứu trước đó cũng cho thấy người tham gia thường ăn nhiều hơn khi bị hạn chế ngủ. Điều này cho thấy thiếu ngủ có thể đồng thời làm tăng lượng thức ăn nạp vào và làm giảm mức vận động.

Kết quả lần này cũng phù hợp với các nghiên cứu trước trên cùng nhóm người tham gia. Ở nhóm phụ nữ có nguy cơ tim mạch - chuyển hóa cao, tình trạng kháng insulin tăng lên sau giai đoạn thiếu ngủ nhẹ kéo dài, đặc biệt rõ ở phụ nữ sau mãn kinh.

Theo St-Onge, các nghiên cứu trước còn ghi nhận thiếu ngủ làm suy giảm khả năng dung nạp glucose và độ nhạy insulin. Về lâu dài, điều này có thể làm tăng nguy cơ tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2.

Một nghiên cứu liên quan khác cũng phát hiện tín hiệu gia tăng của các tế bào viêm ở tim trong nhóm người tham gia có nguy cơ tim mạch cao sau thời gian dài thiếu ngủ nhẹ. Kết quả này củng cố nhận định rằng giấc ngủ không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng mà còn tác động tới sức khỏe chuyển hóa và tim mạch nói chung.

Tuy vậy, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh chưa thể kết luận thiếu ngủ sẽ trực tiếp gây tăng cân trong mọi trường hợp. Chế độ ăn, yếu tố di truyền, căng thẳng và mức độ hoạt động thể chất cũng là những biến số ảnh hưởng đến cân nặng và sức khỏe tổng thể.

Dù vậy, nhóm tác giả cho rằng ngủ đủ giấc cần được xem là một yếu tố cốt lõi trong quản lý sức khỏe, không kém chế độ ăn uống và tập luyện.

St-Onge khuyến nghị những người muốn tăng thời lượng ngủ nên dành nhiều thời gian hơn trên giường, nhưng việc chỉ nằm trên giường mà không ngủ sẽ không mang lại hiệu quả. Theo bà, nên tính ngược từ giờ thức dậy để xác định giờ đi ngủ phù hợp, đồng thời điều chỉnh hoặc chuyển các hoạt động buổi tối sang khung giờ khác nếu cần.

Bà cũng lưu ý cần điều chỉnh thời điểm sử dụng caffeine, tránh ăn sát giờ ngủ và hạn chế những hoạt động làm gia tăng căng thẳng.

Nhóm nghiên cứu đánh giá việc ngủ ít hơn khoảng 80 phút mỗi ngày có thể trông không đáng kể, nhưng nếu kéo dài, tác động tích lũy có thể dẫn tới tăng cân rõ rệt. Trong thời gian tới, họ dự kiến tiếp tục kiểm chứng liệu việc kéo dài thời gian ngủ ở những người vốn thiếu ngủ có thực sự giúp giảm nguy cơ béo phì, đái tháo đường type 2 và bệnh tim hay không.