Sau 16 tháng kể từ khi được thúc đẩy, kế hoạch lập dự trữ Bitcoin chiến lược của Mỹ vẫn chưa thể triển khai do vướng tranh chấp thẩm quyền giữa các cơ quan liên bang và thiếu cơ sở pháp lý từ Quốc hội.

Ngày 7/7 (giờ địa phương), Bitcoin Magazine, Bloomberg và một số hãng tin quốc tế cho biết tiến độ bị đình trệ khi Bộ Tài chính Mỹ và Bộ Thương mại Mỹ cùng muốn nắm vai trò chủ trì vận hành quỹ dự trữ. Bên cạnh đó, thẩm quyền pháp lý để Bộ Tài chính trực tiếp quản lý loại tài sản này cũng chưa được làm rõ.

Hồi tháng 3/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp chỉ đạo thành lập “dự trữ Bitcoin chiến lược”, đồng thời xây dựng riêng một “kho dự trữ tài sản số của Mỹ”. Theo sắc lệnh, chính phủ sẽ tích lũy Bitcoin theo nguyên tắc không làm phát sinh gánh nặng ngân sách và không sử dụng tiền thuế. Nguồn lực chủ yếu sẽ đến từ lượng Bitcoin mà chính phủ đang nắm giữ thông qua các vụ tịch thu trong tố tụng hình sự và dân sự.

Tuy nhiên, ngay từ giai đoạn thiết kế chính sách, hai vướng mắc lớn đã xuất hiện. Thứ nhất là tranh chấp giữa Bộ Tài chính Mỹ và Bộ Thương mại Mỹ về cơ quan đầu mối phụ trách dự trữ. Thứ hai là câu hỏi pháp lý về việc liệu Bộ Tài chính có đủ thẩm quyền để trực tiếp quản lý số tài sản này hay không. Một phương án khác đang được xem xét là đặt quỹ dự trữ dưới sự điều phối của Bộ Thương mại Mỹ.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết Văn phòng Cố vấn Pháp lý đang làm việc với cả Bộ Tài chính Mỹ và Bộ Thương mại Mỹ để rà soát các phương án có thể thực hiện về mặt pháp lý, qua đó triển khai chính sách theo chỉ đạo của tổng thống. Một điểm gây tranh cãi khác là liệu chính phủ có thể nắm giữ Bitcoin trong thời gian gần như vô thời hạn, đúng như định hướng của sắc lệnh, hay không. Vấn đề cốt lõi là xây dựng được cơ chế nắm giữ dài hạn đối với một loại tài sản có biến động giá mạnh.

Nhà Trắng hiện chưa chốt cấu trúc cuối cùng. Người phát ngôn Liz Huston cho biết Tổng thống Trump cam kết đưa Mỹ trở thành trung tâm toàn cầu về tiền mã hóa và công nghệ tiên tiến. Theo bà, chính quyền vẫn đang tiếp tục đánh giá mô hình phù hợp nhất cho dự trữ Bitcoin chiến lược cũng như kho dự trữ tài sản số của Mỹ.

Trước đó, chính quyền từng phát tín hiệu sẽ sớm công bố kế hoạch vào mùa xuân năm nay. Khoảng tháng 4, cố vấn tiền mã hóa cấp cao của Nhà Trắng Patrick Witt nói ông kỳ vọng sẽ có thông báo quan trọng trong vòng vài tuần. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có diễn biến mới.

Giới chức Mỹ cũng thừa nhận chỉ dựa vào sắc lệnh hành pháp là chưa đủ để đưa chương trình tiến xa hơn. Sắc lệnh không có hiệu lực như một đạo luật, trong khi Quốc hội Mỹ vẫn chưa thông qua dự luật phê chuẩn việc thành lập quỹ dự trữ.

Ở nhánh lập pháp, tiến triển đến nay vẫn rất hạn chế. Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis và Hạ nghị sĩ Nick Begich đã trình dự luật nhằm luật hóa nội dung sắc lệnh, đồng thời đề xuất tích lũy 1 triệu Bitcoin trong vòng 5 năm theo nguyên tắc không làm tăng gánh nặng ngân sách. Dù vậy, dự luật này vẫn chưa ghi nhận bước tiến đáng kể. Nếu đảng Cộng hòa đánh mất thế đa số tại Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay, khả năng thông qua có thể còn thấp hơn.

Xét về quy mô nắm giữ, chính phủ Mỹ hiện được xem là một trong những chủ thể sở hữu Bitcoin lớn nhất thế giới. Theo ước tính của Arkham Intelligence, lượng Bitcoin mà chính phủ Mỹ nắm giữ đã vượt 300.000 Bitcoin, tương đương hơn 20 tỷ USD theo giá hiện tại. Nhà Trắng từng cho rằng việc bán quá sớm số Bitcoin bị tịch thu trong quá khứ đã khiến người nộp thuế thiệt hại khoảng 17 tỷ USD. Lập luận của chính quyền là việc nắm giữ dài hạn dưới một cơ chế dự trữ thống nhất có thể tạo ra lợi thế chiến lược cho quốc gia.

Dù vậy, biến động giá Bitcoin lại khiến cuộc tranh luận trở nên phức tạp hơn. Sau khi lập mức đỉnh lịch sử vào tháng 10 năm ngoái, giá Bitcoin đã giảm gần 50% so với đỉnh. Khi Tổng thống Trump lần đầu nhắc tới ý tưởng lập quỹ dự trữ, Bitcoin giao dịch quanh mốc 93.000 USD. Hiện giá vẫn trên 64.000 USD, thấp hơn khoảng một phần ba so với thời điểm đó. Khác với các mô hình dự trữ quốc gia truyền thống vốn chủ yếu phục vụ tình huống khẩn cấp, cơ chế này còn đặt trên giả định rằng Bitcoin sẽ được nắm giữ trong dài hạn.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Trump gần đây còn nhắc đến “tài khoản Trump” mới được đưa vào áp dụng. Khi được hỏi liệu Bitcoin có thể được đưa vào tài khoản này hay không, ông trả lời rằng “mọi chuyện đều có thể xảy ra”. Ông cũng nói mình là “người hâm mộ cuồng nhiệt của tiền mã hóa”.

Theo tài liệu công khai tài sản mới nhất, cá nhân Tổng thống Trump cũng đang nắm giữ vị thế Bitcoin trị giá hơn 50 triệu USD. Dự trữ Bitcoin chiến lược của Mỹ vì vậy nhiều khả năng chỉ có thể bước sang giai đoạn triển khai sau khi giải quyết xong ba vấn đề lớn: hoàn thiện cơ chế vận hành, phân định thẩm quyền giữa các bộ và hoàn tất cơ sở pháp lý tại Quốc hội.