Làn sóng dịch chuyển nhân sự giữa SK hynix và Samsung Electronics đang tăng nhanh, làm lung lay quan niệm nhân sự “thuần nội bộ” vốn tồn tại lâu nay trong ngành bán dẫn. Giới chuyên môn lo ngại việc nhân sự liên tục rời một bên rồi quay lại bên kia theo các tuyến như SK hynix - Samsung Electronics - SK hynix, hoặc ngược lại, có thể khiến bí quyết quy trình tích lũy của mỗi doanh nghiệp dần bị pha trộn, từ đó làm suy yếu khác biệt công nghệ của ngành bán dẫn Hàn Quốc.

Gần đây, SK hynix liên tục đẩy mạnh tuyển dụng nhân sự giàu kinh nghiệm. Cùng với đó, chênh lệch về thưởng thành tích giữa hai công ty cũng thu hút sự chú ý, kéo theo thay đổi rõ rệt trong dòng dịch chuyển lao động. Trước đây, chiều dịch chuyển phổ biến là từ SK hynix sang Samsung Electronics. Tuy nhiên, sau khi SK hynix cải thiện vị thế nhờ HBM, xu hướng này bắt đầu đảo chiều. Theo giới trong ngành, đã xuất hiện trường hợp kỹ sư có bằng tiến sĩ tại Samsung Electronics nộp hồ sơ vào các vị trí tuyển dụng dành cho ứng viên ít kinh nghiệm của SK hynix. Một số nhân sự vốn tính chuyển sang doanh nghiệp nước ngoài cũng được cho là đã đổi hướng sang SK hynix.

Không chỉ tuyển mới, làn sóng quay lại SK hynix cũng gia tăng. Theo nguồn tin trong ngành, số hồ sơ xin tái gia nhập vượt xa quy mô tuyển dụng, buộc công ty phải sàng lọc theo từng bộ phận. SK hynix được cho là chỉ tiếp nhận những trường hợp thật sự nổi bật, còn phần lớn hồ sơ không được chọn.

Chiều ngược lại cũng bắt đầu xuất hiện. Khi Samsung Electronics tăng đầu tư và cải thiện chế độ đãi ngộ nhằm thu hút nhân sự đã rời công ty quay trở lại, thị trường ngày càng nhắc nhiều hơn tới mô hình dịch chuyển “Samsung Electronics - SK hynix - Samsung Electronics”.

Một yếu tố khác là rào cản pháp lý đối với việc chuyển việc hai chiều đã phần nào nới lỏng. Tháng 1 năm nay, Tòa án Trung tâm Seoul, Ban Dân sự số 60 do thẩm phán Kim Mi-kyeong phụ trách, đã bác đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của SK hynix nhằm ngăn cựu nhân viên A chuyển sang Samsung Electronics. Do SK hynix không kháng cáo, phán quyết này đã có hiệu lực.

A gia nhập SK hynix từ năm 2013. Khoảng năm 2022, người này được chọn vào nhóm nhân sự chủ chốt và giữ vị trí trưởng nhóm tại bộ phận thiết kế HBM. Khi nghỉ việc vào tháng 4/2024, A ký cam kết không chuyển việc trong vòng hai năm. Sau đó, A lần lượt làm nghiên cứu viên thỉnh giảng tại KAIST và nghiên cứu viên tại một viện trực thuộc Samsung Electronics, trước khi đảm nhiệm vị trí lãnh đạo phụ trách thiết kế tích hợp chip tại nhóm Standard HBM của Samsung Electronics từ tháng 4/2025.

SK hynix lập luận rằng năng lực thiết kế HBM và DRAM của A thuộc nhóm công nghệ cốt lõi quốc gia. Công ty cho rằng xét tới khoảng cách công nghệ ở HBM3 và HBM3E, cùng chênh lệch thị phần giữa hai bên, thời hạn cấm chuyển việc hai năm là không quá mức. Tuy nhiên, tòa sơ thẩm không chấp nhận quan điểm này. Hội đồng xét xử cho rằng để hạn chế quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp, người sử dụng lao động phải có khoản bù đắp tương xứng với thiệt hại mà người lao động phải gánh chịu, trong khi A không nhận được bồi hoàn rõ ràng. Tòa cũng đánh giá thời điểm A được bổ nhiệm làm trưởng nhóm khá sát thời điểm nghỉ việc, nên khó xem là đã làm việc đủ lâu ở một vị trí trọng yếu.

Theo tòa, cũng khó kết luận việc nghỉ việc của A có yếu tố vi phạm nghĩa vụ trung thành ở mức nghiêm trọng. Đồng thời, không thể khẳng định chỉ với một vụ chuyển việc diễn ra sau một năm, Samsung Electronics sẽ ngay lập tức thu hẹp khoảng cách công nghệ. Trước đó, Tòa án Tối cao Hàn Quốc cũng từng nhấn mạnh quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp và quyền lao động là các quyền cơ bản; cam kết không chuyển việc chỉ có hiệu lực trong phạm vi được xem là hạn chế hợp lý.

Quan niệm nhân sự “thuần nội bộ” nhạt dần, kỹ sư ngày càng ưu tiên tính thực dụng. Vấn đề đặt ra là ngay cả khi không có tài liệu bị tuồn ra ngoài, bí quyết vận hành vẫn có thể dịch chuyển theo con người. Một số ý kiến trong ngành cho rằng phần lớn công nghệ quy trình bán dẫn nằm ở bí mật kinh doanh được tích lũy qua quá trình thử nghiệm - sai số tại hiện trường của kỹ sư, nhiều hơn là ở phần công nghệ đã công khai qua bằng sáng chế. Tình trạng nhân sự dịch chuyển thường xuyên hiện cũng là hiện tượng chung của toàn ngành.

Theo báo cáo của Viện Thông tin Việc làm Hàn Quốc, kỹ sư và nhân sự R&D thường tích lũy kinh nghiệm trong 2-3 năm rồi dùng đó làm bàn đạp để chuyển sang nơi có thu nhập cao hơn. Nếu vòng lặp này tiếp diễn giữa các tập đoàn lớn, những tham số tối ưu hóa quy trình được tích lũy trong kinh nghiệm cá nhân có thể dần được chia sẻ theo thời gian thực, kéo theo nguy cơ hai công ty ngày càng giống nhau về cấu trúc công nghệ riêng.

Động thái mở rộng mạnh bộ máy ứng phó rò rỉ công nghệ của Chính phủ Hàn Quốc cũng phần nào phản ánh mối lo này. Ngày 29/6, Cơ quan Sở hữu trí tuệ Hàn Quốc công bố phương án “mở rộng và cải tổ hệ thống ứng phó rò rỉ, chiếm đoạt công nghệ”, bắt đầu vận hành từ ngày 30/6. Cơ quan này đã thành lập đơn vị cảnh sát tư pháp đặc biệt phụ trách điều tra các vụ rò rỉ bí mật kinh doanh và công nghệ cốt lõi quốc gia, đồng thời tăng nhân sự điều tra từ 27 lên 61 người. Cơ cấu tổ chức cũng được mở rộng từ một phòng lên bốn phòng.

Trong bối cảnh tòa án siết chặt việc công nhận các cam kết hạn chế chuyển việc nếu không có bù đắp tương xứng, ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng hai doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế bồi hoàn rõ ràng hơn để giữ chân nhân sự chủ chốt. Một đại diện trong ngành nhận định rất khó ngăn hoàn toàn việc chuyển việc, đồng thời nhấn mạnh rằng giữ được nhân tài bán dẫn cũng chính là một cách bảo vệ bí quyết công nghệ riêng.